Categorie archief: tot 1500

romaanse kerken in de Elzas [ 1 ]

Op 7 juli bezochten we de Sint Peter en Paul in Rosheim

De Elzas was tijdens de regeerperiode (1138-1254) van de Hohenstaufen een van de kerngebieden van het rijk. We vinden er relatief veel romaanse kerken uit de twaalfde eeuw.

Rosheim
De Sint Peter en Paul vanuit het zuiden gezien. De achthoekige vieringtoren werd tijdens de gotiek vervangen.
Rosheim
Het interieur wordt gekenmerkt door een zware gesloten muuropstand. Het middenschip is overspannen door een kruisribgewelf.
Rosheim
Zuidportaal
Rosheim
Beeld op de zuidelijke hoek van de westfaçade: de leeuw symboliseert het kwaad dat de mens in zijn greep houdt.
Rosheim
Op de dakzwikken aan de voet van de vieringtoren bevinden zich menselijke figuren

Alle foto’s zijn genomen op 7 juli 2016.

Das Gebäude aus gelbem und rosa Sandstein wurde ab circa 1150 errichtet, als man mit dem Bau eines Chorturms begann, der heute eine Seitenkapelle des südlichen Querhauses ist. Der Vierungs- und Glockenturm wurde ab 1286 im gotischen Stil erhöht. Die Baustelle wurde mit der Apsis begonnen, und dieser Gebäudeteil weist auch heute noch den reichsten plastischen Schmuck auf. Während der Französischen Revolution wurden einige der Skulpturen abgeschlagen oder beschädigt. Das Innere der Kirche ist klein und schlicht und wirkt vor allen Dingen durch den wohl proportionierten Raumeindruck und den gut durchdachten Kontrast von breiten Quadern und schmalen Steinen im Wandgemäuer. Hauptinnenverzierung sind die kunstfertig gehauenen Säulenkapitelle.
 
Bron: de.wikipedia.org

Utrechts Psalter

Utrechts Psalter een maand lang in Museum Catharijneconvent
21 oktober t/m 22 november 2015

Begin oktober is het wereldberoemde Utrechts Psalter toegevoegd aan het Memory of the World Register van UNESCO. Een maand lang is dit bijzondere handschrift, dat bewaard wordt door de Universiteit Utrecht, te zien in het Museum Catharijneconvent.

Psalter
Psalm 109 uit het Utrechts Psalter
Het Utrechts Psalter wordt zo genoemd omdat het handschrift zich sinds 1716 in de Universiteitsbibliotheek van Utrecht bevindt. Over wanneer en waar het werd geproduceerd bestaat nog enige onzekerheid. Maar een ontstaan in het tweede kwart van de negende eeuw te Reims of het nabijgelegen klooster Hautvillers wordt door de meeste experts wel geaccepteerd. Het Utrechts Psalter geldt als het hoogtepunt van de zogenaamde Reimse school van handschriftendecoratie, die ook in die periode wordt gedateerd.
 
Bron: utrechtspsalter.nl

utrechtspsalter.nl | catharijneconvent.nl

Wienhausen

zondag een bezoek gebracht aan Kloster Wienhausen
Wienhausen
klooster Wienhausen
Die um 1692 geschriebene Chronik des Klosters berichtet von der Gründung des Klosters im 13. Jahrhundert. Herzogin Agnes, Schwiegertochter Heinrichs des Löwen, war 1225 Witwe geworden und, „obgleich sie annoch im blühenden Alter, so … gedachte [sie] … ein geistliches Jungfrauen Kloster zu Gottes Ehren aufzubauen.“ 1233 bestätigte der Hildesheimer Bischof Konrad II. die Gründung des Klosters und stattete es mit zahlreichen Gütern aus. Die wirtschaftliche Lage erlaubte es zu Beginn des 14. Jahrhunderts, prachtvolle Gebäude zu errichten. Der Nonnenchor wurde entgegen den Regeln des Zisterzienserordens mit prächtigen Malereien ausgeschmückt.
 
Bron: kloster-wienhausen.de
Wienhausen
klooster Wienhausen
Im 16. Jahrhundert wurde im Fürstentum Lüneburg die lutherische Reformation eingeführt. Trotz des Widerstandes der Nonnen wurde aus dem katholischen Nonnenkloster langsam ein evangelisches Frauenkloster. Die Reformation hatte auch weitreichende wirtschaftliche Folgen. Der Herzog zog einen beträchtlichen Teil des Klostervermögens ein. Von den verbliebenen Einnahmen konnte nur noch ein kleiner Konvent von 26 Konventualinnen versorgt werden.
 
Bron: kloster-wienhausen.de
Wienhausen
klooster Wienhausen
Heute besteht der Konvent des Klosters Wienhausen aus einer Äbtissin und 13 Konventualinnen. Der Äbtissin obliegt die Leitung und Verwaltung des Klosters. Nach der Klosterordnung von 1972 vertritt sie das Kloster nach außen, intern ist sie die „Vorsteherin des Konvents“.
 
Bron: kloster-wienhausen.de
Wienhausen
klooster Wienhausen
Das Kloster Wienhausen verfügt über eine außerordentliche Fülle an christlichen Kunstwerken aus dem Mittelalter. Manche dienten kontinuierlich religiösen Zwecken, viele wurden in den vergangenen 150 Jahren „wiederentdeckt“. Zusammen mit den Gebäuden bilden sie ein einmaliges Gesamtkunstwerk. Dies den zahlreichen Gästen zu zeigen, ihnen den christlichen Sinninhalt zu erläutern bedeutet in einer säkularen Welt auch christliche Verkündigungsarbeit. Daneben bildet der Konvent selbst bis heute eine Lebensgemeinschaft auf christlicher Grundlage. Regelmäßige gemeinsame Gottesdienste, Andachten und Konventssitzungen sind für die Bewohnerinnen des Klosters obligatorisch.
 
Bron: kloster-wienhausen.de

kloster-wienhausen.de | flyer [ PDF ]

zieneres

vrijdagavond gezien: Vision (2009) over het leven van Hildegard von Bingen

visionMargarethe von Trotta maakte in 2009 een biopic over de middeleeuwse mystica en zieneres Hildegard von Bingen (1098-1179). Ik was benieuwd hoe Von Trotta, vooral bekend van vrouwenportretten die zich in de twintigste eeuw afspelen zoals Christiane en Gudrun Ensslin (Die Bleierne Zeit, 1981), Rosa Luxemburg (1986), Gesine Cresspahl (Jahrestage, 2000) en Hannah Arendt (2012) een sprong van negenhonderd jaar in de tijd zou maken.

Hoe zou ze de belevingswereld van Hildegard, die doordrenkt was van het christelijk geloof, benaderen? Zou ze de nadruk leggen op de feministe avant la lettre, die toevallig in de middeleeuwen leefde? Of zou ze zich verplaatsen naar die middeleeuwse wereld die gedomineerd werd door mannen en vanuit deze wereld laten zien hoe een vrouw zich met haar hoogstpersoonlijke unieke relatie met God staande hield. Als abdis was Hildegard in haar tijd geen uitzondering, maar als wetenschapster, mystica en zieneres was ze een fenomeen. Ze trok zelfs de aandacht van de bisschop van Mainz en de Hohenstaufer Frederik I (1122-1190), de keizer van het Heilige Duitse Roomse Rijk, beter bekend als Barbarossa.

Hildegard von Bingen
in 1979 verscheen er in Duitsland een postzegel ter gelegenheid van de 800e sterfdag van Hildegard von Bingen

Von Trotta houdt Vision ingetogen. We zien geen visioenen of historische decors die uit de computer komen. De meeste scenes spelen zich af binnen de muren van het klooster, in een besloten kloostertuin of in een tijdloos boslandschap. Ze laat zien dat Hildegard in haar tijd al grote bewondering oogstte, maar dat ze ook een heel gewoon mens was en zelfs met haar hemelse visioenen zeker niet in alles onthecht was. De muziek, die voor Hildegard erg belangrijk was, speelt in de film een grote rol. Ze voegt aan de verstilde beelden precies de juiste sfeer toe. Barbara Sukowa die in 1986 de rol van Rosa Luxemburg speelde, overtuigt als Hildegard von Bingen, vooral met haar blik. Haar ogen hebben meer gezien, maar door de genade die ze daarbij ontvangt, is haar geest sterk genoeg om dat te dragen.

Vision – aus dem Leben der Hildegard von Bingen

stamvader van Europa

vrijdag gezien op WDR bij Doku am Freitag
docudrama over Karel de Grote van Gabriele Wengler

Hoewel de Karolingers Franken waren, beschouwen ook de Duitsers Karel de Grote als hun stamvader. Frankrijk en Duitsland bestonden in de achtste eeuw namelijk nog niet. Het grondgebied van de Franken besloeg ook grote delen van Duitsland en grensde aan het territorium van de Saksen. Na jarenlange strijd werd Saksen bij het Karolingische Rijk gevoegd. Dat Rijk bestond uit Frankrijk en Duitsland samen met randgebieden waaronder Nederland, België, Slovenië, Kroatië, Zwitserland en delen van Tsjechië, Oostenrijk, Spanje en Italië.

De vorming van Frankrijk en Duitsland begon pas 30 jaar na de dood van Karel de Grote in 843 met het Verdrag van Verdun. Het immense Rijk werd opgedeeld in drie delen. Uit het westelijk deel ontstond Frankrijk, uit het oostelijk deel Duitsland. Er was ook een langgerekt middendeel, maar dat viel enkele decennia later uiteen. Het werd verdeeld tussen het westelijke en oostelijke deel. Tot in de twintigste eeuw zou Lotharingen een twistgebied blijven tussen Frankrijk en Duitsland.

Karel de Grote
Duitsland gaf in 1988 en 2000 een postzegel op met daarop de buste van Karel de Grote. In zijn 1200e sterfjaar wordt er geen postzegel aan hem gewijd.

Op 28 januari a.s. is het 1200 jaar geleden dat Karel de Grote stierf. Ons beeld van Karel de Grote wordt vooral bepaald door de Vita Karoli Magni van zijn biograaf Einhard, die als jonge monnik de keizer nog gekend heeft. De WDR maakte een uitgebreide documentaire over zijn leven. Als rode draad zien we telkens de hoogbejaarde Einhard die vele jaren na de dood van Karel de Grote zijn leerling dicteert tijdens het optekenen van de vita. Tussendoor zien we episoden uit het leven van de grote Karolinger. In het docudrama komt de geschiedenis tot leven. Het wordt prettig gerelativeerd door Einhard, die zich als biograaf bewust is van het immense verschil tussen leven en biografie.

In einer Mischung aus aufwendigen Reenactments, packender historischer Spurensuche und lebendigen Kommentaren und Erläuterungen der führenden Experten erzählt das Dokudrama wichtige Stationen aus Karls Leben. Der Zuschauer erlebt, wie er Alleinherrscher im Königreich der Franken wird, wie er sein Reich durch Kriege gegen die Langobarden und vor allem gegen die Sachsen immer weiter vergrößert, wie er seine Herrschaft über das Riesenreich verfestigt und wie er schließlich durch die Krönung zum Kaiser durch Papst Leo III. der mächtigste Herrscher Europas wird. Keine wesentliche Facette dieser faszinierenden Persönlichkeit bleibt ausgespart: Weder seine Heldentaten noch seine Grausamkeiten, weder sein unbedingter Wille zur Macht, noch seine unbändige Fleischeslust, die ihm neben fünf Ehen eine unzählbare Reihe von Liebschaften und immer wieder die Kritik von Zeitgenossen beschert hat.
 
Bron: wdr.de/tv
Karel de Grote
In Kroatië werd Karel de Grote in 2000 herdacht met een postzegel. Kroatiëmaakte namelijk ook deel uit van het Karolingische Rijk onder Karel de Grote. De politieke boodschap van deze emissie is duidelijk: wij horen er ook bij! (en Serviëniet…)

wdr.de/tv | wdr.de/wissen

Florence

op 25 en 26 juni j.l. bezochten we Florence

Wanneer je vanuit Umbriëvia Siena naar Florence reist, maak je ook een reis van het Duecento (1200-1300) naar het Quattrocento (1400-1500). De rauwheid van de middeleeuwen transformeert in de verfijning van de Renaissance. In Florence is deze overgang duidelijk zichtbaar in het palazzo. De benedenverdieping van het stadspaleis uit de vijftiende en zestiende eeuw ziet er door het bruutwerk uit als een middeleeuwse burcht, maar in de bovenbouw en de enorme kroonlijst herleeft de antieke bouwkunst.

Florence
detail van het Palazzo Strozzi en de hoek van het Palazzo Medici Riccardi

In het palazzo uit de vijftiende en zestiende eeuw zien we al in welke richting de architectuur zich in Europa zal gaan ontwikkelen. De basis van het gebouw is middeleeuws, maar de bekroning is geïnspireerd door de klassieke bouwkunst. Tijdens de Renaissance combineren bouwmeesters de logge middeleeuwse bouw met lichtere en elegante motieven.

Rustica of bruutwerk is het gebruiken van ruw blokwerk in de sokkel van de gevels van gebouwen, in de omlijsting van poorten of in cordons. Met name bij de Italiaanse palazzi uit de renaissance werden Opera Rustica vaak toegepast. Het brengt veel reliëf (diepe en brede groeven) in de gevel en het geeft de gevel bovendien een robuuster karakter. Het doel van de toepassing van rustica is het vergroten van contrast met egale delen of het bewerkstelligen van een landelijke uitstraling. Toch komt er nog veel vakmanschap aan te pas om de blokken te kunnen hanteren in het eigenlijke metselwerk. Achter deze muren konden handelaars een winkelruimte huren, de verdieping erboven werd gereserveerd voor de financieel beter gestelden.
 
Bron: nl.wikipedia.org
Florence
Sta Maria del Fiore met de beroemde koepel van Filippo Brunelleschi

Het verschil tussen Middeleeuwen en Renaissance is goed te zien in de voorgevels van de San Lorenzo en Sta Maria Novella. De voorgevel van de San Lorenzo is net als die van de gelijknamige kathedraal van Perugia sober en robuust, terwijl de Sta Maria Novella in 1470 van Leon Battista Alberti een polychrome marmeren façade heeft gekregen.

Florence
Piazza Sta Trinita, San Lorenzo en Sta Maria Novella van Leon Battista Alberti
Giotto en Masaccio
in de Santa Maria Novella zagen we twee werken van de “vaders” van de westerse schilderkunst: Giotto en Masaccio. Links een crucifix (ca. 1289) van Giotto en rechts de heilige Drieeenheid (ca. 1426) van Masaccio
Florence
Souvenir di Firenze

Alle foto’s werden gemaakt op 25 en 26 juni 2013.

Opera per Santa Maria Novella [ chiesasantamarianovella.it/en ]
Quattrocento [ nl.wikipedia.org ]

Turks Kruit [ 1 ]

vanavond naar de film: Fetih 1453

In de negentiende eeuw was het Ottomaanse Rijk de oude zieke man van Europa, maar op het moment lijken de rollen omgedraaid. Terwijl buurland Griekenland financieel door de knieën is gegaan en kreunend door Europa overeind moet worden gehouden, bloeit de Turkse economie. Turkije is trots. En zoals het in de geschiedenis meestal gaat: wanneer een land trots is, wordt de glorierijkste episode uit het verleden erbij gehaald om de eigen superioriteit te vieren. Turkije doet dat op dit moment met Fetih 1453, een film over het beleg van Constantinopel door de Ottomaanse legers van sultan Mehmet II.

Fetih
Mehmet II had tegenover de stadspoort van Constantinopel zijn reuzekanon opgesteld en sloeg daarmee de beslissende bressen in de muur

In de nationalistische negentiende eeuw waren er volop opdrachten voor historieschilders om de nationale trots aan te spreken met heroïsche taferelen uit de vaderlandse geschiedenis. Hoe imposanter de doeken waren, hoe groter de heldendaden, dat was het idee. Een van de grootste schilderijen van ons land is de Slag bij Waterloo van Jan Willem Pieneman uit 1824. Het meet 5,76 x 8,36 meter en is vooral aan eerbetoon aan de gewonde prins van Oranje (de latere koning Willem II). We hadden Napoleon maar mooi op ons eigen grondgebied verslagen, was tot in de jaren dertig van de negentiende eeuw de gedachte. In werkelijkheid was er van de trotse Republiek uit de Gouden Eeuw weinig meer over. Dat Nederland nog bestond, lag aan de genade van de grootmachten die een bufferstaatje wensten tussen Engeland, Frankrijk en de Duitse Bond.

Geroi ShipkiIn de twintigste eeuw kwam het filmepos voor de historieschilderkunst in de plaats. Een mooi voorbeeld van een nationalistisch heldenepos is de film Geroi Shipki. Deze sovjetfilm uit 1954 moest het Bulgaarse volk eraan herinneren dat ze dankzij de Russen bevrijd waren van de Ottomaanse overheersing. Het is een pompeus drama vol heldenretoriek dat de Bulgaren kort na de Tweede Wereldoorlog leerde dat ze juist eeuwige dankbaarheid verschuldigd waren aan de Sovjet Unie. Bulgarije was niet door de Russen bezet, maar door de Russen bevrijd.

Fetih 1453 gaat dus over het het beleg en de val van Constantinopel. De bijna 1700 jaar oude stad is sinds de Oudheid al een van de meest strategische punten ter wereld, gelegen op de plaats waar twee continenten samenkomen, een belangrijke brug tussen Oost en West. Toen Constantinopel in 1453 eindelijk door de Ottomanen veroverd werd, was het ruim duizend jaar de hoofdstad geweest van het Oost-Romeinse en later het Byzantijnse Rijk. Constantinopel vormde het hart van een beschaving die tijdens de donkere Middeleeuwen superieur was aan de Europese beschaving.

Met de verovering in 1453 ging een wereld onder en ontstond een nieuwe grootmacht. Het Ottomaanse Rijk zou de Balkan annexeren en islamiseren en zich tot 1689 maximaal uitbreiden tot aan de poorten van Wenen. Daarna begon het verval en na 1850 ging het ineens snel. In 1877 viel Constantinopel bijna in Russische handen. De Westerse grootmachten die per se de Russische vloot uit de Middellandse Zee wilden houden, staken er tijdens het Congres van Berlijn in 1878 een stokje voor. Daarom heet Constantinopel tot op de dag van vandaag Istanbul. Met ruim dertien miljoen inwoners is het de grootste stad van Europa.

Fetih 1453 trailer

Fetih 1453 schijnt een onvervalste nationalistische film te zijn, maar toch wil ik graag gaan kijken. Op het forum moviemeter.nl schreef iemand :

“Die goede film over de Ottomanen zal dus vermoedelijk niet uit Hollywood komen. Daarom snap ik eigenlijk niet zo goed waarom de Turkse cineasten achter deze film met overdreven nationalistische rotzooi komen en niet geprobeerd hebben om een mooi verhaal te maken over dat tijdperk. Met dit misplaatste nationalisme hebben ze zichzelf in de vingers gesneden en zullen niet-Turkse kijkers voornamelijk met een zekere irritatie ernaar kijken.”

We zullen zien.

Het beleg en de val van Constantinopel in 1453 [ nl.wikipedia.org ]