Categorie archief: fotografie

sculpturaal

gisteren foto’s genomen van het nieuwe Arnhem CS

Het nieuwe Centraal Station van Arnhem doet erg denken aan de TWA Flight Center uit 1962 van de Finse architect Eero Saarinen op JFK Airport bij New York.

CS Arnhem
het nieuwe Arnhem CS

Architect Ben van Berkel (1957) geeft toe dat hij zich door dit iconische gebouw heeft laten inspireren, een van de schoolvoorbeelden van sculpturale architectuur.

CS Arnhem
ingang van Arnhem CS

De architect van de Erasmusbrug werkte ooit voor beroemde architecten als Zaha Hadid (1950) en Santiago Calatrava (1952) beiden bekend van onconventionele constructies.

CS Arnhem
stationshal
CS Arnhem
stationshal
CS Arnhem
passerelle met overkappingen op de perrons
CS Arnhem
trap naar het perron
CS Arnhem
overkapping van het perron
CS Arnhem
de twintowers van Arnhem: de blauwe Rijntoren (WTC) en de groene Parktoren

Arnhem CS heeft 53 jaar oudere broer in New York [ houvanarnhem.nl ]

oud licht in een nieuw licht

vrijdag gezien in Museum Arnhem: Talud
collodiumfotografie van Hans Wijninga 09.10.2015 t/m 07.02.2016

Sinds enkele jaren is het motto van Museum Arnhem “Ruimte voor realiteit”, een motto waar je alle kanten mee op kunt. En dat is ook de bedoeling. Een toelichting bij dat motto verdubbelt de nietszeggendheid: “Het MMKA vindt dat het tot ‘uitdrukking brengen van de werkelijkheid’ een bijzonder actuele opgave aan de beeldende kunst is.”

Art talk wordt het genoemd, de abstraherende formele teksten bij kunstwerken die eigenlijk niets meer zeggen. Musea voor eigentijdse kunst zijn er bedreven in. Zo lezen we bij de tentoonstelling Talud van de Arnhemse fotograaf Hans Wijninga dat hij in zijn foto’s “als visuele verkenner reageert” op het gemaakte landschap. Er had net zo goed kunnen staan dat hij landschappen fotografeert.

Maar er is natuurlijk altijd meer aan de hand. Hans Wijninga maakt geen gewone foto’s maar gebruikt een glasplaat die met collodium bestreken is. Het collodiumprocedé werd in 1851 uitgevonden door de Brit Frederick Scott Archer. Hij legde daarmee de technische grondslag voor de moderne chemische fotografie. In de 21e eeuw zijn er nog altijd fotografen die volgens het collodiumprocedé werken.

Hans Wijninga
Hans Wijninga N 52˚ 02. 889 – E 5˚ 51. 370, 2013

Collodiumfotografie heeft bepaalde visuele eigenschappen die het voor fotografen als Alex Timmermans en Hans Wijninga zo aantrekkelijk maakt. Wat onderbelicht blijft in de toelichtende tekst bij Talud, is dat deze bijzondere foto’s niet alleen ruimte geven aan realiteit maar ook aan historiciteit. Historiciteit is nu juist het unieke van de wijze waarop de mens de realiteit ervaart: in een schemergebied van herinneringen en verwachtingen. Want een licht dat alles in het hier en nu onthult, is een idee en geen werkelijkheid.

Doordat we bij collodiumfoto’s onmiddellijk denken aan de pioniersjaren van de fotografie, verwachten we een beeld uit de negentiende eeuw. Spookbeelden. Oud licht.

Doordat we bij collodiumfoto’s onmiddellijk denken aan de pioniersjaren van de fotografie, verwachten we een beeld uit de negentiende eeuw. Spookbeelden. Oud licht. Maar wat zien we op de foto’s van Hans Wijninga? Foto’s uit Arnhem-Zuid met voornamelijk bebouwing uit de jaren ’70. The medium is the message, maar deze cross over tussen de jaren ’50 van de negentiende eeuw en de jaren ’70 van de twintigste eeuw, doet iets vreemds. Back to the future.

het aura van het natte collodium [ pf.nl ]

een dag zonder foto’s

stelling “fotografie maakt de waarnemer lui”

Natuurlijk zijn er talloze argumenten waarom bovenstaande stelling niet juist is. Sinds de mens de fotografie heeft uitgevonden, kunnen we steeds dieper doordringen in het zichtbare en worden we juist wakker voor de verborgen werelden van het kosmische, microscopische en de tijd. En dat allemaal (en dat is heel veel!) dankzij de lens en het procedé om het beeld op de gevoelige plaat vast te leggen.

Bovenstaande stelling blijkt echter wél te kloppen als we ons realiseren dat de fotografie, het schrijven met licht, eerst op lichtgevoelig papier en celluloid en tegenwoordig in pixels, de wereld onvoorstelbaar reproduceerbaar heeft gemaakt. Overal komen we foto’s tegen. Overal spiegels en vervormde spiegels van de wereld. In de media en massacultuur hebben foto’s vaak ook een wow!-effect. Want al die beelden concurreren met elkaar om onze aandacht. Inflatie is het gevolg. We raken afgestompt en onze ogen worden lui.

In de media en massacultuur hebben foto’s vaak ook een wow!-effect. Want al die beelden concurreren met elkaar om onze aandacht. Inflatie is het gevolg.
de eerste foto's
De eerste foto uit de geschiedenis die vastgelegd kon worden, was nog een spookbeeld.
(boven: Nicéphore Nièpce, 1827)
Elf jaar later was het magie geworden.
(onder: Louis Daguerre, 1838)

We zouden onze ogen eens een dagje vakantie mogen geven. Een dag zonder foto’s. Is dat mogelijk? Een dag geen internet, geen televisie en geen tijdschriften? Bovendien zouden we de avond tevoren alle foto’s in huis even moeten omdraaien. En we zouden ook binnen moeten blijven, want in elke straat zijn foto’s, het begint al met de abri in de woonwijk.

Hoe zouden onze ogen reageren? Zouden ze dankbaar zijn dat ze eindelijk weer eens in een ongespiegelde werkelijkheid mogen kijken? Om er tijd voor te nemen, zouden we iets kunnen gaan natekenen. Want als je tekent, ga je beter kijken. Schrijven met licht kan iedereen die een fototoestel in zijn hand heeft. Maar schrijven met grafiet kan ook iedereen. En dat is af en toe veel beter dan foto’s nemen. We gaan er beter van kijken.

Door tekenen zie je meer [ rijksmuseum.nl ]

het gezicht van Engeland

The Face Of Britain – The nation through its portraits
National Portrait Gallery London t/m 16 januari 2016
Simon Schama's The Face of BritainHistorian Simon Schama joins forces with National Portrait Gallery curators to create five new displays exploring the development, character and meanings of British portraiture.
 
Staged throughout the Gallery, portraits from across the Collection will be displayed for the first time by theme rather than chronology, taking a long view of the history of portraits in each room. Each display will comprise a cross-period selection in various media, exploring one of the following themes: Power, Love, Fame, People and Self.
 
Simon Schama’s The Face of Britain will broadcast on BBC Two in September coincide with the broadcast of a new five-part TV series on BBC Two and the publication of an accompanying book by Viking/Penguin Random House this autumn.
 
Bron: npg.org.uk

Simon Schama’s The Face of Britain [ npg.org.uk ]

Amsterdam 1975

Amsterdam, herfstvakantie 1975

In 1975 bestond Amsterdam 700 jaar. In het voorjaar verscheen een jubileumpostzegel. De Portugese synagoge, die kort voor Spinoza´s dood voltooid werd, bestond 300 jaar en ook ter gelegenheid van dit jubileum verscheen een postzegel.

Amsterdam 700 jaar
jubileumpostzegels 1975
700 jaar Stad Amsterdam
300 jaar Portugese synagoge

In de herfstvakantie van 1975 was ik met mijn ouders en mijn broer een dagje in Amsterdam. De Nieuwmarktbuurt lag op de schop vanwege de aanleg van de metro. We parkeerden de auto naast de Portugese synagoge en liepen via de Dam naar het Rijksmuseum. Mijn ouders vermeden de wallen en vooral de beruchte Zeedijk, het “Harlem” van Amsterdam waar de heroïnehandelaars veertig jaar geleden de dienst uitmaakten. In het Rijksmuseum konden we de Nachtwacht niet zien, want die was een maand eerder ernstig beschadigd door een verwarde man.

De aanleg van de metro in 1975
Voor de bouw van de 3,5 kilometer lange metrobuis moest een groot deel van de Nieuwmarktbuurt gesloopt worden, ook een groot gedeelte van het Waterlooplein viel ten prooi aan de sloophamer. Dit kwam doordat men bovengronds bouwde, waarbij grote betonnen caissons moesten worden afgezonken. Gedurende de bouw van de metro zwierf de markt rond de bouwputten. (bron: waterloopleinmarkt.nl)

Waterlooplein
Het Waterlooplein was voor ons een belevenis. Voor een deel bestond het in 1975 nog in zijn oude vorm, maar een groot deel was al veranderd in een enorme bouwput voor de aanleg van de metro.
[foto : waterloopleinmarkt.nl]

Om te zien hoe Amsterdam er voor mij als twaalfjarige toen uitzag, keek ik naar de foto’s die Ed van der Elsken in 1975 van het Amsterdamse straatbeeld maakte.

Ed van der Elsken Streetlife Amsterdam, 1975

geschiedenis van het Waterlooplein [ waterloopleinmarkt.nl ]

Haneke’s Heimat

gezien op NPO2: Das weiße Band (2009) van Michael Haneke

Das weisse BandFormeel beschouwd is Das weiße Band het jongere broertje van Heimat. Michael Haneke volgt Edgar Reitz nauwkeurige in de zwart-witfotografie, lange statische takes en het kleinmenselijk drama in een gesloten dorpse gemeenschap. Maar inhoudelijk zijn de verschillen tussen Das weiße Band – Eine Deutsche Kindergeschichte en Heimat – Eine deutsche Chronik groot. Dat komt vooral door de zware, donkere toon van Haneke. Waar Heimat de lichtheid toestaat, voel je in Das weiße Band voortdurende zwaarte.

De gebeurtenissen spelen zich af tegen de vooravond van de Eerste Wereldoorlog en je zou kunnen veronderstellen dat de schaduwen van deze Urkatastrophe zich vooruit werpen in het Noord-Duitse boerendorp waar het verhaal van Das weiße Band zich afspeelt. Het onheilspellende is echter geen aankondiging van de Eerste Wereldoorlog, maar eerder de unheimische schaduwzijde van de patriarchale samenleving. Deze contrasteert niet alleen met de onschuld, gesymboliseerd door de witte band die de kinderen van de dominee moeten dragen, maar ook met de pastorale omgeving. Net als in Heimat zien we blonde korenvelden, bochtige landweggetjes en pre-industrieel boerenleven. Het zou zomaar een idylle kunnen zijn. Maar Haneke mijdt de valkuil van de nostalgie.

Net als in Heimat zien we blonde korenvelden, bochtige landweggetjes en pre-industrieel boerenleven. Het zou zomaar een idylle kunnen zijn. Maar Haneke mijdt de valkuil van de nostalgie.
Voor de esthetiek van de film is de fotografie van August Sander van beslissende betekenis geweest. Zijn foto’s hebben een ongelofelijke glans en scherpte, terwijl de meeste fotografie uit deze tijd niet om aan te zien is. Alleen al in technisch opzicht zijn het grandioze foto’s. We hebben ernaar gestreefd om dat in de film zoveel mogelijk te benaderen, hoewel dat wezenlijk moeilijker is met film dan met fotografie.
 
interview met Michael Haneke in NRC Handelsblad

Das weiße Band [ nl.wikipedia.org ] | Das weiße Band [ imdb.com ]