Categorie archief: documentaires

Napoleon volgens Roberts

gisteren gezien op BBC 2: Napoleon part one

Napoleon te GreatOngeveer alles uit de periode 1750-1850 mag rekenen op mijn aandacht, ook datgene wat op televisie wordt uitgezonden. Nu worden er maar weinig geschiedenisdocumentaires geprogrammeerd over deze periode dus op televisie heb ik het er niet echt druk mee. Als er historisch drama uit die periode wordt uitgezonden, is het vaak op de BBC en beperkt het zich tot de Regency Era, dat door de fans van Jane Austen is omgedoopt in Jane Austen Era.

Gisterenavond ging op BBC 2 de documentaireserie over Napoleon van start, gepresenteerd door de Britse historicus Andrew Roberts. Zijn boek Napoleon the Great heb ik niet gelezen, maar de uitzending van gisteren bevatte toch weinig nieuws voor mij.

Brug bij Lodi
De Slag bij Lodi 10 mei 1796
(schilderij van Louis Lejeune)

Het eerste deel loopt tot aan 1804, het jaar dat Napoleon zichzelf promoveerde van Consul voor het leven tot Keizer der Fransen. Andrews reisde naar Noord-Italië om locaties te bezoeken die een belangrijke rol speelde tijdens de Italiaanse veldtocht van 1796/1797, zoals de brug bij Lodi en de vesting Mantua.

Wat ik wel jammer vond, en onvolledig in Roberts‘ verhaal, is dat de Slag bij Rivoli op 14 januari 1797 onvermeld bleef. Deze belangrijke veldslag werd geleverd bij “de achterdeur” van het Habsburgse Rijk. De Oostenrijkers stuurden door de Alpen via het dal van de Adige een groot leger om Mantua te ontzetten. De vesting werd al maanden door de Fransen belegerd en de toestand was hopeloos geworden. Toen Napoleon de Oostenrijkers bij Rivoli terugsloeg, moest de vesting Mantua worden opgegeven en kwam er een einde aan de Oostenrijkse heerschappij in Noord-Italië.

Slag bij Rivoli
De Slag bij Rivoli 14 januari 1997
(schilderij van Felix Philippoteaux)
The first of three documentaries telling the story of Napoleon. With access to a unique archive of Napoleon’s personal letters, many of which have never been published before, historian Andrew Roberts journeys through the history and geography of Europe to bring this story vividly to life as he retraces the footsteps of the legendary leader himself. The films shed new light on Napoleon as an extraordinarily gifted military commander, a mesmeric leader whose private life was, contrary to popular belief, littered with disappointments and betrayals.
 
Bron: bbc.co.uk

Part Two wordt woensdag 17 juni uitgezonden.

verloren utopie

gezien op DVD: Histoire(s) d’une utopie à vendre (2006) van Yves Cantraine
documentaire over het Rijksadministratief Centrum in Brussel

het Rijksadministratief CentrumVoormalige ambtenaren en ander personeel vertellen in de documentaire Histoire(s) d’une utopie à vendre van Yves Cantraine hoe het is om in een gigantisch complex te werken. Het Rijksadministratief Centrum, dat tussen 1958 en 1985 gebouwd werd, moest onderdak bieden aan 14.000 ambtenaren. Het was de belichaming van het naoorlogse België. Een verloren utopie, zo blijkt achteraf. In 2003 besloot de federale overheid dat de ambtenaren het RAC moesten verlaten omdat er asbest was aangetroffen in de gebouwen. Projectontwikkelaars namen de zaak over en er volgde een grondige renovatie en gedeeltelijke afbraak. De documentaire vertelt niet alleen het verhaal van mensen, maar ook dat van de teloorgang van het utopisch modernisme. En, hoe kan het ook anders, hier en daar sijpelt ook het verdriet van België door.

Histoire d'une utopie à vendre
Histoire(s) d’une utopie à vendre
van Yves Cantraine (2006)
In 2004 werd het Rijksadministratief Centrum te Brussel ontruimd. In dit reusachtige kantoorcomplex dat na de Expo 58 gebouwd werd werkten duizenden ambtenaren, zowel Vlamingen als Walen. Het RAC werd opgevat als een futuristische utopie, een heuse stad-in-de-stad. Maar hoe heeft men geleefd en gewerkt in deze futuristische ambtenarenstad? Kaderleden, bedienden, arbeiders, keukenpersoneel vertellen… En vandaag blijven hun herinneringen nazinderen in de verlaten kantoren en gangen van het RAC.
 
Bron: cinenews.be
Rijksadministratief Centrum Brussel
in het oorspronkelijke ontwerp stond de financiëntoren (links) niet loodrecht op het langwerpige arcadengebouw, waardoor er een doorgang was naar de Boulevard du Jardin Botanique aan de noordzijde van het complex. Doordat later de financiëntoren loodrecht op het arcadengebouw kwam te staan, werd de opening afgesloten en voelden de ambtenaren zich opgesloten.
Rijksadministratief Centrum Brussel
nadat de Belgische staat de financiëntoren aan een projectontwikkelaar verkocht had, werd de vliesgevel van spiegelglas (onder) vervangen door een eigentijdse facade. (boven)

Rijksadministratief Centrum Brussel [ nl.wikipedia.org ]

painting with words

gezien: David McCullough – painting with words (2008)
begonnen in de biografie van John Adams door David McCullough

John Adams biografieIn april keek ik op DVD naar de Amerikaanse miniserie John Adams (2008) over een van de founding fathers én de tweede president van de Verenigde Staten. Op een van de DVD’s in de box stond als bonus de documentaire David McCullough – painting with words. De biograaf van John Adams won tweemaal de Pulitzer Prize en is in de Verenigde Staten een beroemdheid. Zijn gepassioneerde houding tegenover geschiedenis spreekt mij erg aan. Naast zijn schrijverschap en televisiewerk is hij ook een amateurschilder. Schrijven is voor hem schilderen met woorden en de geschiedenis is daarbij zijn bron. Niet alleen van informatie maar ook van vreugde. McCullough: “History is the story of people.”

To me history ought to be a source of pleasure. It isn’t just part of our civic responsibility. To me it’s an enlargement of the experience of being alive, just the way literature or art or music is.

David McCullough

de geest uit de fles

komende vrijdagavond in: de ijzeren eeuw: stoom

De Schotse ingenieur James Watt (1736-1819) wordt beschouwd als de vader van de moderne stoommachine. We vergeten vaak dat Thomas Newcomen (1663-1729) de eigenlijke uitvinder van de stoommachine is. In 1712 ontwierp hij de eerste werkende stoommachine in de geschiedenis en deze werd vooral gebruikt om in de mijnbouw water uit mijnen te pompen. Vijftig jaar later zou James Watt het mechanisme van de stoommachine van Newcomen verbeteren en daar in 1769 patent op aanvragen. Deze verbeterde stoommachine van Watt wordt beschouwd als het begin van de industrialisering. De drijvende kracht achter de industriële revolutie was stoom. In de twintigste eeuw zou de elektriciteit het proces verder versnellen.

de ijzeren eeuw
Het fraai vormgegeven online tijdschrift bij de tv-serie de ijzeren eeuw deel 3: stoom

De IJzeren Eeuw is vrijdagavond gewijd aan de industriële revolutie en de sociale gevolgen daarvan. Het uitstekende lesmateriaal bij deze serie is 24 uur per dag toegankelijk via de ijzereneeuw.nl. Presentator Hans Goedkoop legt uit dat stoomkracht een vervanger werd van paardenkracht, de grootste kracht die de mens tot dan toe ter beschikking stond. Het vermogen van een machine werd vroeger uitgedrukt in paardenkracht. 1PK stond gelijk aan 21 mankrachten. Een machine van duizend PK had dus evenveel vermogen als 21.000 arbeiders. Met het stoomtijdperk leek in theorie een gouden toekomst aangebroken, maar voor de massa gebeurde precies het omgekeerde. Parallel aan de industrialisering ontwikkelde zich een proletariaat.

Na 1850 ging het hard. Was het totale vermogen van de stoommachines in de wereld dat jaar rond de honderdduizend “paardenkracht”, de nieuwe maat PK, in 1880 waren dat er rond de vijftig miljoen en twintig jaar daarna, de eeuwwisseling, was dat alweer verdubbeld tot zo’n honderd miljoen. Eén paardenkracht stond volgens schatting voor de kracht van 21 gezonde mannen, dus dat kwam neer op 2,1 miljard werklieden erbij. Die 24 uur per dag inzetbaar waren. Zonder ooit te staken. Zonder ziek te worden. Volmaakte slaven, vrijwel onbeperkt in aantal.
 
Bron: ijzereneeuw.nl/stoomkracht-in-nederland

Fabian de Bont laat in het zware arbeidersleven enkele arbeiders aan het woord, zoals Gerrit Bennink die in 1890 in een Twentse textielfabriek werkte: “Het is een arm bestaan, zonder maar ook één perspectief op beter leven: Elf uur lang verrichten ze in een bedompte fabriek eentonige arbeid. Elke dag weer. Het loon is niet veel en in elk huishouden moet ieder kind werken om het hoofd boven water te houden.”

ijzereneeuw.nl/stoom | ijzereneeuw.nl/stoomkracht-in-nederland/

zelfbeeld

woensdag gezien op NPO2: The decent one (2014)
the decent oneOp 6 mei 1945 vonden soldaten van het Amerikaanse leger in het huis van Heinrich Himmler, de leider van de SS, honderden brieven, documenten, dagboeken en foto’s. Aan de hand van deze persoonlijke geschriften en foto’s uit zijn privéleven wordt een beeld geschetst van het leven van een van de hoogstgeplaatste nazi’s, een inzicht in de idealen, plannen en de geheimen van deze SS-commandant en architect van de Holocaust.
 
Hoe de katholieke nationalistische jonge Himmler de handlanger van Hitler werd, die verantwoordelijk was voor het bedenken, ontwikkelen en uitvoeren van plannen die leidden tot de moord van miljoenen joden, homoseksuelen, communisten en Roma. Waar kwamen zijn denkbeelden vandaan? Welke ervaringen, ideeën en emoties hebben hem veranderd in de genadeloze ‘architect van de Holocaust’? Hoe zagen zijn vrouw Margarete, zijn dochter Gudrun en zijn maîtresse Hedwig hem? En hoe zag hij zichzelf?
 
Bron: npo.nl

the decent one [ imdb.com ]

de ijzeren eeuw

vanaf vanavond 13 weken lang op NPO 2 om 21.15: de ijzeren eeuw

de ijzeren eeuwTussen november 2013 en juni 2015 wordt het 200 jarig bestaan van het Koninkrijk der Nederlanden gevierd. Dat betekent o.a. dat ons collectieve nationale bewustzijn wordt bijgeschoold. De overheid subsidieert evenementen, tentoonstellingen en documentaires rond de viering van 200 jaar Koninkrijk. Vanavond gaat de ijzeren eeuw van start, waarin teruggekeken wordt op de eerste eeuw van het Koninkrijk der Nederlanden, toen nog een koloniale macht. Voor scholen is er rond deze 13-delige serie over de 19e eeuw in Nederland lesmateriaal ontwikkeld waaronder een website. Daarnaast verschijnt er een boek van Hans Goedkoop en Kees Zandvliet.

De IJzeren Eeuw werpt in het voorjaar van 2015 een frisse blik op een tijd die al te lang is afgedaan als saai en burgerlijk. Een riant geïllustreerd publieksboek, aansluitend op twee televisieseries en een tentoonstelling, richt het oog juist op de indrukwekkende vernieuwingen van toen. De vaar- en spoorwegen die werden aangelegd. De opkomst van de industrie. De groei van wereldhaven Rotterdam. De uitbouw van de liberale vrijhandel – en van de staatsbemoeienis om die weer in te perken. De bloei van de wetenschap, die vijf Nobelprijzen opleverde. De komst van de monarchie en van een grondwet die nog steeds de basis vormt van de huidige. De IJzeren Eeuw laat het begin zien van een tijdperk van onophoudelijke innovatie en versnelling. Het begin van ons moderne Nederland.
Bron: walburgpers.nl

de ijzeren eeuw website
website over de ijzeren eeuw met een portret van Johannes van den Bosch door Cornelis Kruseman
Vanaf vrijdag 3 april is de tv-serie De IJzeren Eeuw om 21.05 te zien op NPO2. In 13 afleveringen van 45 minuten neemt presentator Hans Goedkoop je hierin mee naar de negentiende eeuw. De 19e eeuw: het begin van het moderne Nederland. Hier liggen de wortels van multinationals als Unilever en Heineken, massaproductie, massaconsumptie en massacultuur. Amsterdam wordt een dynamische hoofdstad waar buitenlandse toeristen naartoe komen om te genieten van Hollandse folklore. De tentoonstelling ‘De IJzeren Eeuw’, een samenwerking met de NTR/VPRO, laat zien dat de 19de eeuw modern en roerig was, vol tegenstrijdigheden.
 
Bron: amsterdammuseum.nl

de ijzeren eeuw [ npogeschiedenis.nl ] | Koninkrijk in wording [ koninkrijk1813.huygens.knaw.nl ]

Teutoons zelfonderzoek [ 4 ]

zondagavond werd het laatste deel uitgezonden van Deutschland Saga

Toen Christopher Clark, de Australische presentator van Deutschland Saga zelf gevraagd werd wat zijn beeld van de Duitsers is, kwamen er heel verschillende, soms tegenstrijdige zaken naar boven, maar ook stereotypen die diep geworteld zijn in de geschiedenis. De vaak genoemde German Angst bijvoorbeeld, als de melancholie en het pessimisme van de Duitsers, waar men zich in het buitenland vaak vrolijk over maakt. Veel historici en psychologen zien in deze grondstemming de oorzaak van de vele gewapende conflicten die de Duitse geschiedenis hebben gevormd, van de Dertigjarige Oorlog tot aan de twee wereldoorlogen in de 20e eeuw.

Deutschland Saga
De Australische hoogleraar Christopher Clark kijkt van een afstand, samen met de Franse schrijfster Madame de Stael en de Amerikaanse schrijver Mark Twain naar de Duitsers.

De zuinigheid, een andere typisch Duitse eigenschap, zou het gevolg zijn van economische crisis. “Spare in der Zeit, dann hast du in der Not”, zegt een bekend gezegde. En Martin Luther waarschuwde: “Der ersparte Pfennig ist redlicher als der erworbene!” Christopher Clark verwondert zich er dan ook niet over dat veel Duitsers de tandpastatube tot de laatste milligram leeg knijpen, dat ze lampen nooit zomaar laten branden, hun kousen en sokken stoppen in plaats van weg te gooien en de reclamefolders van de supermarkt bestuderen alsof het de Heilige Schrift is.

Friedrich Nietzsche stelde ooit dat de Duitsers aan een definitie ontsnappen. Maar sinds het wereldkampioenschap voetbal 2006 in Duitsland toen de wereld “zu Gast bei Freunden” was, is er ontspanning gekomen in de internationale beeldvorming over de “onvoorspelbare Duitsers”. Ondanks de vooroordelen die er nog steeds zijn, zijn de mensen in dit land zeer gastvrij, open en houden ze van een feestje. “De Duitser van vandaag wil gewoon leven in harmonie met zijn buren, noch heersend over en noch ondergeschikt aan andere volkeren” is één van de conclusies van Christopher Clark.

Deutschland Saga tweede serie
 
8 maart 2015 19.30 (en in de ZDF Mediathek)
deel 4: Wonach wir suchen
 
15 maart 2015, 19.30 (en in de ZDF Mediathek)
deel 5: Was uns antreibt
 
22 maart 2015, 19.30 (en in de ZDF Mediathek)
deel 6: Wer wir sind

Deutschland Saga – Wer wir sind [ zdf.de ]