Categorie archief: documentaires

Balfour Declaration 1917

gezien op BBC 2: This World The Balfour Declaration
Britain’s Promise to the Holy Land met Jane Corbin

Vandaag is het precies 100 jaar geleden dat de Engelse minister van Buitenlandse Zaken James Balfour (1848-1930) een korte brief schreef die enorme gevolgen zou hebben. Deze brief is bekend geworden als de Balfour Declaration. De explosieve kern “a national home for the Jewish people” ligt aan de basis van het Arabisch-Israëlische conflict.

Balfour Declaration
Balfour Declaration 2 november 1917

Er is veel gespeculeerd over het motief van de toenmalige Engelse minister van Buitenlandse Zaken. In november 1917 stond Engeland er in de Eerste Wereldoorlog beroerd voor. Na de Slag aan de Somme (1916) was de Slag bij Passendale (1917) geëindigd in een debacle. De oorlog had Engeland uitgeput, niet alleen mentaal maar ook financieel. Omdat Balfour zijn brief adresseerde aan Lord Lionel Walter Rothschild (1868-1937) neemt men meestal aan dat Engeland dringend kapitaal nodig had en dat de bekende joodse bankiersfamilie daarin tegemoet kon komen. Lord Rothschild was een van de leiders van de Joodse gemeenschap in Engeland. De Balfour Declaration was een overwinning voor Chaim Weizmann die intensief gelobbyd had voor de zionistische zaak.

Het meest opvallende van de The Balfour Declaration is dat er niet gerept wordt over een Joodse staat, maar over “een nationaal thuis”. Balfour wist dat de Joodse nationalisten streefden naar een eigen natiestaat in Palestina. Engeland was in 1917 nog in strijd tegen het Osmaanse Rijk en had de Arabieren als bondgenoot nodig. Met openlijke steun aan het zionisme zou Engeland het Midden-Oosten in brand steken. Daarom dekte Balfour zich in met de term “thuis” in plaats van “staat”. Daarmee schoffeerde hij niet alleen de Arabieren maar ook de Fransen. Want zijn briefje aan de Joodse gemeenschap in Engeland was in strijd met eerdere afspraken die Engeland gemaakt had met de Arabieren en de Fransen. En tenslotte verraadde hij ook de zionisten, omdat hij bewust onduidelijk was gebleven en slechts suggereerde de Joden een eigen natiestaat te geven.

De korte brief staat aan het begin van een geweldsspiraal zonder einde. Engeland ontdekte al gauw dat Palestina niet bepaald het land van melk en honing was. De Engelsen moesten in de jaren twintig en dertig steeds vaker Arabieren en Joden uit elkaar houden. Ze probeerden te de-escaleren en boven de partijen te staan. Door deze houding werden ze tenslotte door beide partijen ervan beschuldigd te heulen met de vijand en werd zo tenslotte zélf doelwit. Steeds vaker werden Engelsen gedood door Arabische of Joodse terroristen. Aan het einde van de jaren Engeland was Palestina liever kwijt dan rijk. Toen kwamen de Tweede Wereldoorlog en de holocaust.

BBC reporter Jane Corbin volgt in hoofdlijnen de ontwikkelingen die leidden tot de oprichting van de staat Israël in 1948. De vier oorlogen met de Arabische wereld die volgden in 1948, 1956, 1967 en 1973 maakten het conflict alleen nog maar dieper. Hoewel de Camp David-akkoorden in 1978 en de Oslo-akkoorden in 1993 lichtpuntjes waren, is de situatie nog altijd uitzichtloos. Zolang extremisten aan beide zijden alleen hun eigen vrede willen, blijft het conflict zich voortslepen.

100 years ago, just 67 words on a single sheet of paper lit a fire in the Holy Land, igniting the most intractable conflict of modern times. The Balfour Declaration was the first time the British government endorsed the establishment of ‘a national home for the Jewish people’ in Palestine. While many Palestinians see it as a betrayal, many Israelis believe it was the foundation stone of modern Israel and the salvation of the Jews.
 
The legacy of the declaration is one that BBC reporter Jane Corbin has watched unfold over the last 30 years – charting the conflict on both sides. But it is also a story that Jane has a personal connection to. One of her own ancestors, Leo Amery, a British politician and Cabinet minister, played a key part in drafting the original declaration and then oversaw Britain’s governance of Palestine in the 1920s.
 
Now, on a journey starting in her home village, Jane explores what Leo did and whether the aspirations of The Balfour Declaration – for both sides to live peacefully and prosper together – were doomed to inevitable failure or if there is still hope of a peaceful solution in the Holy Land?
 
Bron: bbc.co.uk

Yé-yé

vrijdag gezien op Arte: Yéyé Revolution 1962-1966
Franse popmuziek uit de eerste helft van de jaren zestig

Het Frans-Duitse Arte zond gisteren de documentaire Yéyé Revolution 1962-1966 uit met mooie beelden uit de eerste helft van de jaren zestig, toen de meeste televisieprogramma’s nog in zwart-wit werden opgenomen. Sommige sterren, zoals Françoise Hardy leken wel voor zwart-wit televisie geboren. Als halverwege de jaren zestig de eerste kleurenbeelden verschijnen, gaat er voor mij toch wat van de magie verloren. De eerste jaren van het decennium komen het mooiste naar voren in het zwart-wit van Psycho en op-art.

ARTE
Yéyé Revolution 1962-1966
still (Françoise Hardy)
“Yéyé”, abgeleitet von dem beliebten Füllwort “yeah” in der englischen Bandmusik, wurde zum Inbegriff des Lebensgefühls der französischen Jugend in den 60er Jahren. Aber hinter dem nostalgischen Beiklang und den überstrapazierten Klischees steht auch ein Musikphänomen, das eine echte Kulturrevolution einläutete, wie diese Dokumentation zeigt.
 
Bron: www.arte.tv
ARTE
Yé-yé girls
France Gall, Françoise Hardy, Sylvie Vartan

100 jaar oktoberrevolutie

gisteren gezien op BBC2: Countdown to revolution
gelezen in De afdaling in de hel van Ian Kershaw over de Oktoberrevolutie

OktoberOp 7 november is het honderd jaar geleden dat in Petrograd (zoals Sint-Petersburg in 1917 heette) de Oktoberrevolutie (volgens de Juliaanase kalender was het op 24 oktober 1917) plaatsvond. In de media zal er deze maand dus veel teruggekeken worden op de Russische Revolutie van 1917. Gisteren was op BBC2 de documentaire Countdown to revolution te zien, waarin vanaf 245 dagen vóór 7 november 1917 wordt teruggekeken op de ontwikkelingen die tot de Russische Revolutie hebben geleid.

Ruslandhistoricus Orlando Figes schreef naast een boek over de Krimoorlog ook een boek over het revolutionaire Rusland. In Revolutionair Rusland 1891-1991 schrijft hij: “Toen de bolsjewieken de macht grepen, bleven de theaters en restaurants gewoon open en ook de trams bleven volgens de dienstregeling rijden. De revolutie van oktober was een staatsgreep die slechts door een kleine minderheid van de bevolking werd gesteund.” (bron)

Dat is een heel ander verhaal dan verteld wordt in Октябрь (1927) van Sergei Eisenstein. In deze beroemde propagandafilm, die ter gelegenheid van het tienjarige jubileum van de Russische Revolutie werd gemaakt, wordt de revolutie juist voorgesteld als een beweging van mensenmassa’s. De bolsjewistische elite had besloten dat de revolutie als hét momentum van het volk moest worden herinnerd.

Октябрь – Десять дней, которые потрясли мир Oktober – tien dagen die de wereld schokten (1927) van Sergei Eisenstein
Toen de bolsjewieken de macht grepen, bleven de theaters en restaurants gewoon open en ook de trams bleven volgens de dienstregeling rijden.

Orlando Figes

Eisenstein pleegt dus ware geschiedvervalsing. Acht jaar later zou Leni Riefenstahl een andere beroemde propagandafilm maken. Maar ditmaal waren de massa’s wél echt.

The Russian Revolution of 1917 is one of the most controversial events of the 20th century. Three men – Lenin, Trotsky and Stalin - emerged from obscurity to forge an entirely new political system. In the space of six months, they turned the largest country on earth into the first Communist state. Was this a triumph of people power or a political coup d’etat that led to blood-soaked totalitarianism? A hundred years later, the Revolution still sparks ferocious debate. This film dramatizes the 245 days that brought these men to supreme power. As the history unfolds, a stellar cast of writers and historians, including Martin Amis, Orlando Figes, Helen Rappaport, Simon Sebag-Montefiore and China Mieville, battle over the meaning of the Russian Revolution and explore how it shaped the world we live in today.
 
Bron: bbc.co.uk

Oktoberrevolutie [ nl.wikipedia.org ]

retromanen in hun biotoop

zondag gezien bij Close Up: De Retro Revolutie

Volgens de documentaire De Retro Revolutie begon de retro revolutie in 2007 met de serie Mad Men. Op deze blog schreef ik de afgelopen tien jaar veel over deze Amerikaanse tv-serie die zich afspeelt op een reclamebureau in New York in de jaren zestig. Daarbij was ik steeds geïnteresseerd in de set decoration. Production designer Dan Bishop maakte een zeer geloofwaardige reconstructie van het tijdsbeeld in de jaren zestig. Hij liet niet het iconische beeld van die tijd zien, zoals in de retrofilms Down with Love (2003) of Austin Powers – The Spy who shagged me (1999) maar scheerde er vlak langs op. In de jaren zestig stonden er overal nog volop meubels uit de jaren veertig en vijftig. Dus werden deze ook in beeld gebracht. Zo zagen de jaren zestig er in werkelijkheid uit, half uit de cocon van de jaren veertig en vijftig gekropen.

De Retro Revolutie
In De Retro Revolutie zien we retromanen in hun biotoop. De jaren ’50 en ’20 zijn het populairst, misschien vanwege het optimisme van deze decennia.
Living in the Past Is a Full-Time Gig

Michael Arenella

Terwijl creatieve figuren voor hun inspiratie nadrukkelijk in de achteruitkijkspiegel kijken, gaan de jongste generaties nog een stapje verder. Zij maken van retrocultuur een complete levensstijl. Vintage cultuur vormt een verrijking van het heden, vinden voorstanders. Anderen zien de obsessie met het verleden als complete stilstand.
 
Bron: npo.nl
boeken
mijn eigen verzameling retroboeken

Living in the Past Is a Full-Time Gig [ nytimes.com ]

pelgrims van de Nieuwe Wereld

zondagavond gezien op BBC 2: The Pilgrims (2015) van Ric Burns

The PilgrimsGisterenavond zond de BBC de documentaire
The Pilgrims van Ric Burns uit. De Brits-Amerikaanse acteur Roger Rees speelt hierin William Bradford (1590-1657), zijn laatste rol vlak voor zijn overlijden in 2015. Voor The New World (2005) had hij zich ook al eens ingeleefd in een Engelse kolonist aan het begin van de zeventiende eeuw. Rees speelt zeer overtuigend de eerste gouverneur van de Plymouth Colony.

De eerste Engelse kolonisten in de Nieuwe Wereld waren geen gelukszoekers zoals de conquistadores in Zuid-Amerika. Zij kwamen niet voor het goud, maar waren Engeland ontvlucht vanwege hun geloof. De pelgrims van de Mayflower waren, zoals we nu zouden zeggen, een groep mensen die waren “weggezet” (vanwege hun geloof). Toen ze begin september 1620 uit de haven van Plymouth koers zetten naar de Nieuwe Wereld en daarmee een zeer onzekere toekomst tegemoet gingen, was dat uit een combinatie van wanhoop en hoop om aan de nog nauwelijks bekende overzijde van de oceaan een nieuw bestaan te kunnen opbouwen. In het doorleefde gelaat van William Bradford (Roger Rees) liggen de wanhoop en hoop door elkaar gevlochten. De Pilgrim Fathers zochten niet het El Dorado, het aardse paradijs, maar het hemelse Jeruzalem. Hun onwankelbare geloof is van mythische proporties. Door alle ontberingen, ziektes en ellende heen vestigden ze hun hoop op God. Dat maakt het verhaal van de Pilgrim Fathers in onze tijd van massamigratie zo indrukwekkend.

The Pilgrims story has come to define the founding moment of America and all it stands for.
The voyage of the Mayflower in 1620 has come to define the founding moment of America, celebrated each year at Thanksgiving. A lavish new drama documentary by Ric Burns, based on governor William Bradford’s extraordinary eye-witness account, the Mayflower Pilgrims reveals the grim truth behind their voyage across the Atlantic.
 
Bron: bbc.co.uk

In The Pilgrims, Ric Burns Looks at Mythmaking [ nytimes.com ]

overrompelende natuur

gisteren gezien op ARD: Yellowstone (2015)
een film van Oliver Goetzl en Ivo Nörenberg

Michaela en ik kijken op maandag- of dinsdagavond vaak naar een natuurfilm op de Duitse televisie. De natuurfilm is eigenlijk een erfgenaam van de landschapsschilderkunst van de negentiende eeuw en de Hudson River School in het bijzonder. Deze groep Amerikaanse schilders wilde de grootsheid van de schepping laten zien.

Yellowstone trailer

In de trailer van Yellowstone zien we eigenlijk hetzelfde als onze voorouders in de negentiende eeuw die voor een schilderij van Frederic Edwin Church of Albert Bierstadt stonden: weidse panorama’s, besneeuwde toppen, uitgestrekte prairies. De schilders van de Hudson River School schilderden enorme doeken, zodat je helemaal in het natuurtafereel werd opgenomen. Ze schilderden geen landschappen maar “landscape experiences”. De natuurfilm is in dat spoor verder gegaan en voegt er nog van alles aan toe: nieuwe invalshoeken (zoals helikopterviews die bergkammen aftasten), een narratief (voice over), beweging, slow motion, geluid en muziek.

Yellowstone
deze still uit Yellowstone doet denken aan een motief van Casper David Friedrich
Few places are as special and unique as Yellowstone National Park – America’s first national park. A wilderness jewel of vast forests and wide-open valleys, home to large bison herds, wolf packs and grizzly bears. It sits atop one of the world’s largest active super volcanoes, giving rise to such iconic geothermal features as Old Faithful Geyser and Grand Prismatic Spring. As part of the landmark wildlife series AMERICA’S NATIONAL PARKS, Yellowstone was filmed over three years by award-winning filmmakers Oliver Goetzl and Ivo Nörenberg. Using the latest in cinematographic techniques, this film showcases Yellowstone’s extraordinary wildlife and spectacular landscapes like never before!
 
Bron: gpff.it

Yellowstone [ ardmediathek.de ]

Vigée Le Brun en Amérique

Vigée Le Brun – Woman Artist in Revolutionary France
in het Metropolitan Museum of Art in New York, 15 februari – 15 mei 2016

De tentoonstelling over Elisabeth Vigée Le Brun ( 1755-1842) die afgelopen najaar in het Grand Palais in Parijs te zien was, zal vanaf 15 februari drie maanden lang te zien zijn in het Metropolitan Museum of Art in New York. Daarna reist deze tentoonstelling door naar Ottawa. In oktober schreef ik iets over de documentaire Le fabuleux destin d’Elisabeth Vigée Le Brun die naar aanleiding van deze tentoonstelling over haar leven gemaakt is.

Vigée Le BrunElisabeth Louise Vigée Le Brun (1755–1842) is one of the finest eighteenth-century French painters and among the most important of all women artists. An autodidact with exceptional skills as a portraitist, she achieved success in France and Europe during one of the most eventful, turbulent periods in European history.
 
In 1776, she married the leading art dealer in Paris; his profession at first kept her from being accepted into the prestigious Académie Royale de Peinture et de Sculpture. Nevertheless, through the intervention of Marie Antoinette, she was admitted at the age of 28 in 1783, becoming one of only four women members. Obliged to flee France in 1789 because of her association with the queen, she traveled to Italy, where in 1790 she was elected to membership in the Accademia di San Luca, Rome. Independently, she worked in Florence, Naples, Vienna, St. Petersburg and Berlin before returning to France, taking sittings from, among others, members of the royal families of Naples, Russia and Prussia. While in exile, she exhibited at the Paris Salons.(Bron: metmuseum.org)
Elisabeth Vigée Le Brun
Elisabeth Vigée Le Brun
zelfportret uit 1782 (27 jaar) gekleed als een natuurlijke, ontspannen vrouw volgens de visie van Jean-Jacques Rousseau.
She was remarkable not only for her technical gifts but for her understanding of and sympathy with her sitters. This will be the first retrospective and only the second exhibition devoted to Vigée Le Brun in modern times. The eighty works on view will be paintings and a few pastels from European and American public and private collections. (Bron: metmuseum.org)

Le fabuleux destin d’Elisabeth Vigée Le Brun [ boutique.arte.tv ]