Maandelijks archief: maart 2008

hoe sterk ben je?

zaterdagavond met Michaela gezien: Das Experiment (2001)

Das Experiment DVDTijdens het proces tegen Adolf Eichmann in 1961 werd de wereld geconfronteerd met wat Hannah Arendt de banaliteit van het kwaad heeft genoemd: de brave ambtenaar die kwaadaardige bevelen van hogerhand blindelings opvolgt. In diezelfde tijd publiceerde Stanley Milgram zijn onderzoeksrapport behavioral study of obedience dat gebaseerd is op een omstreden psychologisch experiment. Hij toonde daarmee aan dat de meeste mensen tot blinde gehoorzaamheid in staat zijn. De film Das Experiment is gebaseerd op een ander omstreden psychologisch experiment uit 1971 aan de Stanford University in Californië.

In een onderzoekslaboratorium wordt een gevangenis gebouwd waarin 20 mannen worden geplaatst om gevangenen en bewakers te spelen. De gevangenen worden opgesloten en moeten een aantal regels opvolgen; de bewaarders moeten de orde handhaven zonder geweld gebruiken. Iedereen is vrij om te stoppen wanneer ze willen, maar als ze dat doen, geven ze wel hun loon op. In het begin is de stemming tussen de twee groepen jolig en ontspannen. Maar langzaam aan ontstaat er ruzie, en gaan de bewakers over tot drastische straffen om hun overwicht te bewaren.
 
Bron: moviemeter.nl
Das Experiment
still uit Das Experiment

The Stanford Prison Experiment
In 1971 voerde professor Zimbardo aan de Stanford University in Californiëeen psychologisch experiment uit, dat erin bestond twintig mensen in een geïmproviseerde gevangenis te zetten. Acht bewakers, twaalf gevangenen die in principe volledig aan hun bewakers waren overgeleverd. Het experiment liep zeer snel uit de hand en moest na zes dagen worden stilgelegd, toen bleek dat de bewakers hun rol iets te ernstig namen. Ze gingen zich te buiten aan mentale vernederingen van de gevangenen, die het dan ook steeds moeilijker gingen krijgen en tekenen van depressie gingen vertonen.

Over de loop der jaren is het verhaal van dit experiment uitgegroeid tot een soort van legende – mensen vertelden het aan elkaar door, en tegen de tijd dat wij ervan hoorden, waren er al een paar doden gevallen. Het boek ‘Black Box’, waarvan ‘Das Experiment’ een verfilming is, lijkt eerder gebaseerd op de door geruchten aangedikte versie van de feiten dan op de realiteit.
( Bron: digg.be )

Abu GhraibMet de beelden van Abu Ghraib nog vers in ons geheugen, kruipt Das Experiment onder de huid. Wat gebeurt er met ons wanneer we het spel van verdrukkers en onderdrukten gaan spelen. Welke psychologische mechanismen treden in werking? Hoeveel verleiding en hoeveel vernedering kun je verdragen?
Hoe sterk ben je?

The origins of violence in a peaceful society | The Stanford Prison Experiment

kritische houding

gelezen: kritisch over Mohammed in Letter & Geest (Trouw)

In dit artikel citeert prof. Pieter W. van der Horst enkele passages uit een geschrift van Johannes Damascenus uit 740 waarin hij als apologeet van de Orthodoxe Kerk stelling inneemt tegenover de jonge islam.

Johannes van DamascusHet verhaal is dat Mohammed een vriend had genaamd Zaid. Die had een mooie vrouw op wie Mohammed verliefd werd. Toen ze eens bij elkaar zaten, zei Mohammed tegen hem: „God heeft mij opgedragen jou te zeggen dat jij van je vrouw moet scheiden.“ De vriend scheidde van haar. Enkele dagen later zei hij: „God heeft mij bevolen dat ik haar zelf moet nemen.“ Na haar genomen te hebben en echtbreuk met haar te hebben gepleegd, aldus Johannes (Damascenus), maakte hij de volgende wet: „Een man die dat wil mag van zijn vrouw scheiden. Maar als hij na de scheiding naar haar terug wil, moet eerst iemand anders met haar trouwen. Want hij mag haar niet terugnemen als ze niet eerst met iemand anders getrouwd is geweest.„
 
De wijze waarop Johannes (Damascenus) dit verhaal vertelt impliceert opnieuw dat Mohammeds openbaringen vooral werden ingegeven door uiterst dubieuze vormen van eigenbelang.
 
lees verder op website van Trouw

20 februari 2008 (wereldomroep.nl)
De Egyptische schrijver Bisnat Rashad is doelwit geworden van fatwa’s en bedreigingen vanwege haar boek Seks in het Leven van de Profeet Mohammed. Rashad wil de mythe over Mohammeds uitzonderlijke seksuele prestaties ontkrachten. Zij vindt het verhaal beledigend voor de profeet, en bovendien een slecht voorbeeld voor moslims. Rashad, die zichzelf een vrome moslima noemt, kreeg zware kritiek van islamitische leiders op een religieuze satellietzender. De mannen vaardigden een fatwa uit en noemden haar trouweloos. Zij riepen de gelovigen op haar bloed te doen vloeien, ook al mocht ze eventueel haar dwaling toegeven. Rashad vertelde aan de nieuwszender Al Arabiya dat de leiders haar boek zien als een ‘zware belediging jegens de Profeet Mohammed en zijn vrouwen’. Naar eigen zeggen heeft zij ernstige bedreigingen ontvangen.

Johannes Damascenus (676-749)

Siebrand Weitenberg

is een schilder uit Den Haag

Afgelopen twee weken heb ik mij ondergedompeld in de negentiende eeuwse landschapsschilderkunst. Ik schreef hier over landschapsschilders die aan het begin van de negentiende eeuw naar Italiëreisden. De Amerikaanse kunstcriticus Robert Hughes noemde de verhouding tussen de mens en de natuur het grote culturele project van de negentiende eeuw. Aansluitend zou je kunnen zeggen dat de verhouding tussen de mens met zichzelf (en uitvergroot: met de maatschappij) het grote project van de twintigste eeuw was. Maar de romantiek bloeit nog steeds. In januari liet ik hier een landschap van Anutosh zien. Deze week ontdekte ik op internet schilderijen van een andere ‘verdwaalde romanticus’ in de eentwintigste eeuw.

herfstweerspiegeling
Siebrand Weitenberg
herfstweerspiegeling

sjaweitenberg.com

John Everett Millais [ 3 ]

nagenieten van de tentoonstelling John Everett Millais
in het Van Gogh Museum Amsterdam nog tot 18 mei 2008

a Souvenir of VelasquezIn tegenstelling tot de schilders voor Raffael waar de PreRaffaelieten zich graag aan spiegelden, gingen de schilders na Titiaan de nadruk meer op de verf leggen en vrijer schilderen. Kleuren werden ‘vuiler’ gemaakt, zodat ze natuurlijker overkwamen, het chiaroscuro deed zijn intrede en de penseelstreken werd vaak losser. In de zeventiende eeuw bereikte dat een hoogtepunt bij Rembrandt en Velazquez. De suggestieve kracht van de verf is bij hen altijd aanwezig. Millais, een meesterlijk tekenaar, wil met het portret a Souvenir of Velasquez niet alleen een hommage aan de Spaanse meester brengen, maar ook laten zien dat hij de expresssie van de verf belangrijk is gaan vinden.

a Souvenir of Velasquez
a Souvenir of Velasquez is geinspireerd op de Infante Margharita van Velasquez (links)
a Souvenir of Velasquez
a Souvenir of Velasquez (detail)
Millais laat hier, in navolging van zijn tijdgenoot Eduard Manet, zijn bewondering voor Velasquez zien

John Everett Millais Collectie van de Royal Academy

Italiëgangers [ 3 ]

Thomas Cole (1801-1848) en de Hudson River School

De reis naar Italië was in de negentiende eeuw niet alleen voor veel Europese schilders een (bijna) verplicht nummer, ook in de Verenigde Staten maakten veel schilders de reis naar het oude Europa. Een van hen was de van origine Engelse Thomas Cole die tussen 1829 en 1831 o.a. in Italië verbleef. Bij zijn terugkeer in de Verenigde Staten zou hij aan het begin staan van de zgn. Hudson River School. De schilders van deze school keerden bewust Italië en het oude Europa de rug toe en verheerlijkten de imponerende Amerikaanse wildernis met schilderijen in even imponerende formaten.

The Oxbow
Thomas Cole
The Oxbow, 1836

Voor de identiteit van de jonge Verenigde Staten hadden deze majestueuze natuurtaferelen bijzondere betekenis. Zo wilde men graag geloven dat de ongerepte natuur die men aan de overzijde van de oceaan aantrof, zonder sporen van beschaving, laat staan van verwoestende industrialisering, een aards Paradijs was dat de Schepper persoonlijk aan de Amerikanen geschonken had. Het was voor de jonge Verenigde Staten de compensatie van het gebrek aan verleden en cultuur. God had de Amerikanen bevoorrecht door hen te laten delen in de ongereptheid van Zijn Schepping.

“The new world has something better than ruins and history,” it has natural beauty through which “God had writ the immensity of his plan right here in America.”

Arthur Danto

Thomas ColeThomas Cole was born in 1801 at Bolton, Lancashire in Northwestern England and emigrated with his family to the United States in 1818. During the early years Cole lived for short periods in Philadelphia, Ohio, and Pittsburgh where he worked as an itinerant portrait artist. Although primarily self-taught, Cole worked with members of the Philadelphia Academy, and his canvases were included in the Academy’s exhibitions. In 1825, Cole discovered the haunting beauty of the Catskill wilderness. His exhibition of small paintings of Catskill landscapes came to the attention of prominent figures on the New York City art scene including Asher B. Durand, who became a life-long friend, and his fame spread. While he was still in his twenties, Cole was made a fellow of the National Academy.

In 1829-1831, Cole returned to Britain for study and to attend to family business and to travel to France and Italy. These years were among the most happy and productive of his life. Cole met a large number of wealthy Americans traveling abroad and received numerous commissions from them, increasing his reputation and stature. Cole returned to New York City in November of 1832 and mounted an exhibition of his European paintings, which aroused considerable public interest. Shortly thereafter, Cole first established his rural studio in Catskill, New York, when he rented a small outbuilding at Cedar Grove.
( Bron: thomascole.org )

“The great cultural project of the 19th century was to explore the relations between man and nature, to learn to see nature as the fingerprint of God’s creation . . . No previous age had brought such passionate scrutiny to nature, from the highest Alp to the smallest pollen of grain . . .”

Robert Hughes

Niagara Falls
Frederick Edwin Church, Niagara Falls 1857

Na Cole’s vroegtijdige dood in 1848 had hij nog geen opvolger als leider van de Hudson River School gevonden. Maar in 1857 maakte Frederick Edwin Church (1826-1900) in Amerika én Europa verpletterende indruk met zijn panorama van de Niagara Falls en bracht hij de Hudson River School tot een nieuw hoogtepunt.

Robert Hughes: Well, the idea that you redeem yourself from the sins of Europe; that you can leave the past behind, while at the same time bringing elements of culture, its cultural baggage with you, is very important to Americans. I mean, the Puritans thought that they could do it by, you know, by means of the religious revolution. Then when it became apparent that the–there was this immense field outside of the coastal settlement into which Americans, into which new Americans could move, which they could conquer, dominate, appropriate, and displace the original inhabitants of, there was this almost religious search for the image of landscape, you know, for the discovery of the image of God in the landscape, and, as it were, the appropriation of divine will into human will.
fragment uit American Visions (1997)
van Robert Hughes, episode 3:
The Wilderness and the West
This echoes through and through the paintings of the 19th century, and, you know, you might say that landscape painting is the great religious art form of America. And it became so really as early as the 1820′s with Thomas Cole. The reason why the wilderness has always played such a vast part in the American imagination is not just because it was there. It’s because the constructions that European Americans made of it.
 
Bron: youtube.com

Hudson River School
Asher B. Durand (1796-1886)
Thomas Cole (1801-1848)
John F. Kensett (1816-1872)
Martin Johnson Heade (1819-1904)
George Inness (1825-1894)
Frederick Church (1826-1900)
Albert Bierstadt (1830-1902)

thomascole.org | Hudson River School [ artchive.com]