Maandelijks archief: januari 2010

Founding Father

gezien: The President’s Mistress Sally Hemings (2004)

Thomas JeffersonThomas Jefferson de schrijver van de Amerikaanse Onafhankelijkheidsverklaring (1776) en de latere president van de Verenigde Staten, was van 1784 tot 1789 ambassadeur in Parijs. Frankrijk had de Amerikaanse kolonisten vanaf 1778 in hun onafhankelijkheidsstrijd gesteund en was daarmee het eerste land dat de onafhankelijkheid van de Verenigde Staten heeft erkend. Zoals gewoonlijk werden de bondgenoten in elkaars armen gedreven door een gemeenschappelijke vijand, Engeland. Er waren goede diplomatieke contacten tussen Frankrijk en de piepjonge Verenigde Staten, maar het bleef ook wringen tussen die twee. Frankrijk leefde in de nadagen van het absolutisme en het gewone volk had nog altijd niets te zeggen. Terwijl de democratische staatsvorm van de Verenigde Staten juist een uitdrukking is van de gelijkheid van alle mensen. Het duurde nog een paar jaar totdat in Frankrijk de bom uiteindelijk barstte en Thomas Jefferson moest zich na vijf jaar als ambassadeur uit Parijs terugtrekken en maakte weer de grote oversteek. De Parijse periode uit Jefferson‘s leven (1784-1789) is al eens verfilmd in Jefferson in Paris uit 1995. Bijna tien jaar later werd de miniserie The President’s Mistress op de Amerikaanse televisie uitgezonden. De Parijse periode is een dankbaar onderwerp voor een film omdat Jefferson in die tijd een affaire kreeg met zijn kamermeisje Sally Hemmings een jonge slavin uit Monticello. De miniserie is erg gelikt, maar daar moet je een beetje doorheen willen kijken. Het geeft toch een fraai tijdsbeeld met al die fijne plaatjes.

Monticello
Monticello bij Charlottesville, Virginia
het landgoed waar Thomas Jefferson met zijn slaven woonde en dat hij zelf ontwierp
There were two reasons Thomas Jefferson was sent to Paris in 1784. First, his beloved wife had just died after childbirth and his friends feared that he was so distraught that his health and career might be permanently damaged; a strong change of place was what he needed. Second, Benjamin Franklin who had marvelously represented the new United States in France was old and becoming more frail, there was much business to be done concerning such matters as following up on the peace treaty with England, the 1793 Treaty of Paris, dealing with North African pirates and French loans to the United States. John Adams, who was never the most popular American in Paris was leaving his work with the finished Treaty of Paris to represent the United States in London.
 
Whoever decided that Jefferson should go to Paris made the correct decision. He became immensely popular in that sophisticated city and, despite a dangerous love affair and bouts of ill health, including migraines, his scientific knowledge, mastery of foreign affairs and intellectual sophistication greatly benefited from his years in France.
 
Bron: jeffersoninparis.com
Jefferson in Paris
still uit Jefferson in Paris
In de miniserie The President’s Mistress leren we Thomas Jefferson kennen als Amerikaans ambassadeur in Parijs. Het is 1787 als hij zijn jongste dochter naar Frankrijk laat komen. Het meisje wordt vergezeld door slavin Sally Hemings, op dat moment slechts 15 jaar. Weduwenaar Jefferson voelt zich sterk aangetrokken tot het beeldschone kind. Hij regelt voor haar onderwijs in lezen en schrijven. En tevens sleurt hij haar regelmatig het bed in om de liefde te bedrijven. Een dikke buik is het gevolg. Als in 1789 de Franse Revolutie uitbreekt, keert het hele gezelschap terug naar Virginia. Nabij het stadje Charlottesville bevindt zich Jefferson’s kapitale landhuis Monticello, alwaar hij meer dan 200 slaven in bezit heeft. Diep in zijn hart is Jefferson fel tegen slavernij, maar ondanks zijn hoge politieke invloed doet hij er bar weinig aan om tot algehele afschaffing te komen. Dat zou in die tijd ook niet echt gunstig geweest zijn voor zijn politieke carrière.
 
Bron: dvd-gratis.nl
Jefferson in Paris
still uit Jefferson in Paris

Overigens werd een paar jaar na de miniserie over Thomas Jefferson een miniserie gemaakt over het leven van zijn politieke tegenstander John Adams , de tweede president van de Verenigde Staten. Net als Jefferson was Adams voordat hij president werd eerst ambassadeur in Europa. Van 1782 tot 1788 was hij in Nederland de eerste ambassadeur van de Verenigde Staten. Beide founding fathers stierven op Independence Day 1826, precies een halve eeuw na de geboorte van de Verenigde Staten. Adam’s laatste woorden waren “Thomas Jefferson survives..“, maar hij kon niet weten niet dat deze enkele uren daarvoor was overleden.

jeffersoninparis.com | Sally Hemmings [ en.wikipedia.org ]

virtuoze streken [ 8 ]

hoe precies is precies geschilderd ?

Het fascinerende van de Vlaamse schilderkunst uit de vijftiende eeuw vind ik altijd weer de radicale detaillering. In de Zuid-Nederlandse miniaturen van de vroege 15e eeuw was de aandacht voor de details al tot in het extreme doorgevoerd. Wie een paar jaar geleden in Nijmegen tijdens de tentoonstelling over de gebroeders Van Limburg met een loep gekeken heeft, zal zeker onder de indruk zijn geweest. In de vijftiende eeuw was de olieverf nog een nieuwe techniek. Vergeleken met de traditionele temperaverf was het nieuwe medium veel geschikter voor het schilderen van vloeiende overgangen. Olieverf werd vooral gebruikt voor de plasticiteit. Belichting speelde nog nauwelijks een rol. En de kleuren waren weliswaar briljant maar bepaald niet natuurlijk.

Gerard David
details uit het Oordeel van Cambyses 1498
van Gerard David

In de zestiende eeuw werd door de Venetianen de eigenlijke basis gelegd voor de olieverfschilderkunst. De kleuren worden ‘vuiler’ gemaakt door vele glaceringen en de detaillering wordt opgeofferd om meer atmosfeer te scheppen. De suggestie wordt belangrijker dan de zorgvuldige inventarisatie van de details. In plaats van de volledige weergave wordt een ‘samenvatting’ geschilderd in trefzekere streken. Wanneer je suggestief kunt schilderen, dan heb je eerst heel precies gekeken en kun je in de rauwe materie, die verf tenslotte is, datgene tevoorschijn laten komen wat je gezien hebt. Daar is zeker bravoure voor nodig, want je loopt niet keurig langs het paadje (dat je overigens wéll goed kent) en je blijft niet binnen de lijntjes. Met slordigheid heeft het niets te maken, met meesterschap des te meer.

In de geschiedenis is de losse penseelstreek telkens verschillend gewaardeerd. Er zijn perioden geweest waarin de losse penseelstreek slordig en lui werd gevonden. Door de opkomst van de fotografie in de tweede helft van de negentiende eeuw bijvoorbeeld, kwam er juist meer waardering voor de losse penseelstreek, omdat een duidelijke meerwaarde van het schilderij boven de foto daarin zichtbaar was. In het impressionisme heeft de penseelstreek zich tenslotte volledig vrijgemaakt. Maar ook in de zeventiende eeuw gebeurde dat. Velazquez bijvoorbeeld was typisch een schilder met een virtuoze losse hand en een meester in de schilderkunstige illusie.

Velazquez en Rigaud
tweemaal een koninklijke arm
boven Velazquez (ca. 1640)
en onder Rigaud (1701)

In de tweede helft van de zeventiende eeuw ging de Franse stijl de Europese kunst beheersen en deze gebood dat de penseelstreek onzichtbaar moest zijn. Details werden net als in de vijftiende eeuwse schilderkunst weer in zijn geheel geschilderd. Wanneer je met je neus bovenop het schilderij stond, moest je precies kunnen zien wat het detail voorstelde en daarvoor moest het gepolijst geschilderd zijn. Dat ging ten koste van de suggestie. Maar de koning wilde het zo en iedereen volgde dus. Want zo ging dat in de tijd van het absolutisme.

Ook in de achttiende eeuw ging de Franse stijl nog een poosje door, maar na de dood van Lodewijk XIV in 1715 veranderde de opvattingen over hoe iets geschilderd moest zijn. Op de Académie Royale had je sinds 1648 in de schilderkunst twee richtingen: degenen die Poussin en de degenen die Rubens volgden. De zgn. Poussenistes benadrukten het belang van de (gedetailleeerde) tekening terwijl de Rubénistes de kleur juist belangrijker vonden. In de achttiende eeuw werd gaandeweg weer wat losser en vrijer geschilderd.

Reynolds en Ingres
boven Reynolds (ca.1785)
en onder Pierre Paul Prud’hon (1810)

Aan het einde van de eeuw kwam het classicisme in de mode en deze stijl vroeg weer om gepolijste vormen. Ook hier gaf Frankrijk weer de boventoon aan. De poussenistes David en zijn leerling Ingres drukten een zwaar stempel op de kunst van de eerste decennia van de negentiende eeuw. De Académie des Beaux Arts die hun opvattingen propageerde, zou tot ver in de negentiende eeuw grote invloed blijven uitoefenen. Omstreeks 1870 maakte een groep jonge schilders zich los van de strenge regels van de Académie.

De impressionisten, zoals ze al snel genoemd werden, waren echte rubénistes al werd deze term toen al niet meer gebruikt. Onder de oude meesters waardeerden ze bijvoorbeeld Velazquez en Rembrandt om hun losse streek. Wij zijn nog steeds geneigd om deze vrije manier van schilderen als modern te bestempelen. Het bovenste portret van Reynolds dat 25 jaar eerder ontstond dan het schilderij van Pierre Paul Prud’hon zal ons meer aanspreken. We ervaren deze manier van schilderen tegenwoordig als fris, kleurrijk en levendig.

meer virtuoze streken

tropische cocktail

geluisterd naar Exotica 1970 van de Kokee Band (1966)

Bij deze LP uit 1966 krijg ik het gevoel in een tikibar rond te hangen. Maar deze muziek is ook bijzonder geschikt om er lottoballetjes bij te laten krioelen.

Exotica 1970De Kokee Band is een gezelschap heren dat alle denkbare percussie-instrumenten met veel verve te lijf gaat, in een programma, dat inderdaad exotisch genoemd kan worden. Bij deze percussiegroepen horen ook een paar piano’s en het geheel wordt bijgemengd met hoorns, trombones en een enkele altsaxofoons. Het resultaat is een soort muziek met herinneringen en associaties aan Zuid-Amerikaanse Polynesische en Noord-Amerikaanse ritmen, Dit wonderlijk maar toch wel interessante mengsel is tenslotte fabuleus geregistreerd. De “transiënts” vergen het uiterste van de installatie. Vooral de pickup en de speakers moeten van zeer goede komaf zijn om deze scherpe impulsen zonder moeilijkheden te reproduceren. Nog nooit heb ik zo’n fel getekende opname gehoord en men kan alleen maar verbijsterd zijn dat een dergelijke registratie mogelijk is en misschien nog meer dat deze ook nog feilloos weergegeven kan worden.
 
Bron: Bert Dekkers op rateyourmusic.com

Exotica 1970 tracklist

side one
Love For Sale 2:45 (C. Porter)
Baia 2:59 (A. Barroso , R. Gilbert)
The Lady In Red 2:22 (A.Wurbel , M. Dixon)
I Wish You Love 2:31 (C. Frenet , L. Wilson)
Misirlou 2:45 (Roubanis)

side two
Tico-Tico 2:02 (A. Oliveira , Z. Abreu)
Sand In My Shoes 2:36 (F. Loesser , V. Schertzinger)
Poinciana 2:58 (Berrier , N. Simon)
Deep Night 2:20 (E. Henderson , R. Vallee)
The Moon Of Manakoora 2:30 (A. Newman , F. Loesser)

Solid State Records [ en.wikipedia.org ]

200 jaar geleden …

… hield het Koninkrijk Holland (1806-1810) op te bestaan

Lodewijk NapoleonHet woordje ‘oogluikend’ leerde ik toen ik een jaar of tien was tijdens de les vaderlandse geschiedenis. In het boekje stond dat Lodewijk Napoleon, die van 1806 tot 1810 koning was van het Koninkrijk Holland, de smokkel naar Engeland oogluikend toestond. De meester gebruikte het woord ook graag en hield dan de hand met de vingers gespreid voor zijn gezicht. “Hij zag het door de vingers” verduidelijkte de meester het woord en dacht daarbij ongetwijfeld aan zichzelf en aan zijn leerlingen. Veel meer over Lodewijk Napoleon ben ik eigenlijk niet te weten gekomen tijdens de vaderlandse geschiedenisles. Dit jaar is het tweehonderd jaar geleden dat Napoleon zijn broer weer van de troon wipte en ons grondgebied werd opgeslokt door het Franse Keizerrijk. Nadat Nederland al 15 jaar als vazal Frankrijk had moeten volgen, kwam er nu definitieve Franse duidelijkheid.

Koninkrijk Holland in 1810
het Koninkrijk Holland in 1810
De Nederlandse Republiek was al in 1795 door de Fransen veroverd. De Fransen kregen daarbij hulp van Nederlandse patriotten. De Bataafse Republiek (zo heette Nederland toen) bleef zogenaamd onafhankelijk van Frankrijk. In het echt was dat niet zo. Voor de meeste beslissingen moesten de Fransen eerst goedkeuring geven. In 1806 besloot Napoleon dat zijn broer Lodewijk koning van Holland werd. Nederland was toen opeens een koninkrijk. Maar in 1810 was dat alweer voorbij. Napoleon zette zijn broer af en maakte Nederland onderdeel van het Franse Keizerrijk. Drie jaar later, in 1813, werd Napoleon verslagen en op het Franse eiland Elba gevangengezet. Nederland werd weer onafhankelijk.
 
Bron: entoen.nu/napoleon
Lodewijk Napoleon
Lodewijk Napoleon op de munt
Grandes Armes du Royaume de Hollande
wapen van het Koninkrijk Holland

Nederland heeft in de Franse Tijd vier verschillende namen gehad :
Bataafse Republiek (1795-1801)
Bataafs Gemenebest (1801-1806)
Koninkrijk Holland (1806-1810)
Onderdeel van het Franse Keizerrijk (1810-1813)
(Bron: entoen.nu/napoleon)

Napoleon en de Franse Tijd [entoen.nu ]
Nederland in de Franse Tijd [ members.home.nl/pfransetijd ]

fab four

Raphaelle, Rubens, Rembrandt en Titian
Charles Willson Peale (1741-1827) en zijn zonen

PealeStel dat je vier zonen hebt en je noemt ze John, Paul, George en Ringo, dan heb je een beetje het gevoel the fab four te bezitten. De Amerikaanse schilder Charles Willson Peale had ook zijn fab four en hij noemde ze Raphaelle, Rubens, Rembrandt en Titian. Hij had nog dertien andere kinderen, maar daarvan stierven er elf! Rembrandt Peale maakte de American Dream van zijn vader (die weliswaar compleet Europees geworteld was) helemaal waar. Net als zijn vader en drie broers maakte hij carrière als schilder.

Rembrandt Peale met geranium 1804In 1801, Rembrandt painted a portrait of his brother Rubens, youngest of the 6 Peale children, who always had an admiration for gardening and tending to natural life. Inspired by his brother’s gardening appreciation, Rembrandt seated his younger brother next to a geranium. Viewers must understand the story behind this particular painting, as it carries more than the artist’s admiration for a sibling’s love of nature. The painting was the initial inspiration of the Dutch 17th century artist, David Teniers the Younger, who had painted the 5 senses series, all oil on copper. His painting, “Smell” is quite similar to Rembrandt Peale’s work of art, which depicts a man looking over at another individual admiring a flower pot. Rembrandt’s piece captures the essence of a young gardener/artist’s peace of mind, gracefully looking out, a posture of wonder and calmness.
 
Bron: en.wikipedia.org
Rembrandt Peale
Rembrandt Peale
zelfportret uit 1828

de zonen van Charles Willson Peale (1741-1827)
Raphaelle Peale (1774-1825)
Rembrandt Peale (1778-1860)
Rubens Peale (1784-1865)
Titian Peale (1799-1885)

de gebroeders Peale
de gebroeders Peale
Raphaelle, Titian, Rubens en Rembrandt

Charles Willson Peale [ en.wikipedia.org ]