» » postzegels

donderdag 19 augustus 2010
the age of optimism
portret van Isambard Kingdom Brunel (1806-1859)
door Robert Howlett (1831-1858)

De fotograaf en pionier van de fotojournalistiek Robert Howlett is vooral bekend geworden door de fotoreportage die hij in opdracht van The Times in 1857 maakte van de bouw van het reusachtige stoomschip The SS Great Eastern. De bekendste foto uit deze reportage is het portret van de Engelse ingenieur Isambard Kingdom Brunel die voor een ankerketting met monsterachtig grote schakels staat.

Isambard Kingdom Brunel door Robert Howlett
het beroemde portret dat Howlett van Brunel maakte in 1857, resp. 1 en 2 jaar voor hun dood

Het is een archetypisch en paradoxaal beeld: we zien het cliché van de directeur met hoge hoed en dikke sigaar. Deze man is hier duidelijk de baas. De moderne techniek vergroot zijn macht tot bovenmenselijke proporties. Toch blijft hij zélf mens en wordt zijn eigen nietigheid benadrukt door de reusachtige ketting. Deze foto uit 1857 wordt wel eens het eerste moderne portret genoemd en de moderne tijd met de paradox van de techniek is hier aangebroken. In de periode 1850-1880 die als The Age of Optimism bekend is, nam het zelfvertrouwen van de mens enorm toe en dacht men de wereld te beheersen.

Tegelijkertijd vond juist in deze periode de pessimistische filosofie van Arthur Schopenhauer weerklank: Schopenhauer stelde in Die Welt als Wille und Vorstellung dat de wereld in wezen beheerst wordt door de duistere kracht van de ‘wereldwil’. In Howlett’s portret van Brunel visualiseert de ketting op de achtergrond deze onontkoombare oerkracht. Je kunt ook de radicaal Darwinistische opvatting van Richard Dawkins in deze foto weerspiegeld zien: Dawkins beweert dat het leven een zinloze reproductie van aminozuurketens is, waar de mens zélf een uitdrukking van is.

Great Eastern
Robert Howlett werf Great Eastern, 1857
The SS Great Eastern (1858-1883) was met een lengte van 211 meter het grootste stoomschip (met zeilen) van de negentiende eeuw

Robert HowlettRobert Howlett’s major work was the commission by The Times (or Illustrated Times) to document the construction of the worlds largest steamship the SS Great Eastern. His images were translated into engravings for The Illustrated Times. They reflected and stimulated the widespread interest in this feat of engineering. This project included the well known portrait of the Great Eastern’s creator and engineer, Isambard Kingdom Brunel, standing in front of the giant launching chains on the ‘checking drum’ braking mechanism at John Scott Russell’s Millwall shipyard. It was taken to celebrate the launch of the world’s largest steamship, in November 1857. This image, which depicts Brunel in an industrial setting instead of a more traditional background for a portrait, has been described as one of the first examples of environmental portraiture.
Bron: en.wikipedia.org

postzegels Isambard Kingdom Brunel
Het caraïbische eiland Nevis gaf in 1985 deze postzegel uit van Brunel met de door hem ontworpen Royal Albert Bridge ter gelegenheid van het 150-jarige bestaan van de Great Western Railway

Seven wonders of the industrial world [ BBC ] | brunel200.com

zaterdag 24 juli 2010
Biedermeier-Middeleeuwen [ 1 ]
Moritz von Schwind (1804-1871)

Veel muurschilderingen in Schloss Hohenschwangau zijn ontworpen door Moritz von Schwind en uitgevoerd door frescoschilders. Deze Oostenrijkse schilder is een vertegenwoordiger van de late romantiek en je zou hem nu het beste kunnen typeren als een fantasy artist. De Middeleeuwen, sprookjes en historische romans werden in de eerste helft van de negentiende eeuw enorm populair en dat is daarna eigenlijk zo gebleven. Je hoeft maar een boekwinkel binnen te stappen en je ziet de fantasy pockets hoog opgestapeld, vaak met een geïllustreerde omslag door een van Von Schwinds talloze ‘erfgenamen’.

Moritz von Schwind
Spielmann und Einsiedler
olieverf op papier, 1846

Moritz von SchwindMoritz von Schwind, der unter dem Einfluss von Peter von Cornelius und dessen Monumentalstil zu einem Stil fand, der durch Großzügigkeit und wenige Figuren gekennzeichnet ist, war neben Carl Spitzweg der bedeutendste und populärste Maler der deutschen Spät-Romantik. Seine Bilder zu Themen aus deutschen Sagen und Märchen sind volkstümlich und poetisch gestaltet. Neben der Ölmalerei schuf er auch Bedeutendes in der Freskomalerei und in der Buchillustration. So schuf er auch viele Vorlagen für die Münchener Bilderbogen. ( Bron: de.wikipedia.org )

Moritz von Schwind
Rübezahl
olieverf op doek, 1859

Moritz von Schwind [ de.wikipedia.org ]

donderdag 22 juli 2010
Romantische Strasse [ 3 ]
de sprookjeskoning en de zwanenridder
Ludwig II van Beieren en Lohengrin

LohengrinVandaag drie weken geleden bezochten we Schloss Hohenschwangau gelegen vlakbij misschien wel het beroemdste kasteel ter wereld: Schloss Neuschwanstein. Beide kastelen hebben weinig met de Middeleeuwen te maken, maar wél alles met de revival van de Middeleeuwen in de negentiende eeuw. We maakten de keuze om één kasteel van binnen te bezoeken en dat werd Schloss Hohenschwangau. Het werd tussen 1832 en 1836 in neogotische stijl opgetrokken uit de resten van een burcht uit de twaalfde eeuw in opdracht van Maximilliaan II, de vader van sprookjeskoning Ludwig II van Beieren (1845-1886). Van binnen is het rijk versierd met wandschilderingen en neogotisch meubilair.

Wagner pianoIn dit kasteel groeide Ludwig II op en in 1865 was Richard Wagner hier te gast en de piano in neogotische stijl waar Wagner op gespeeld heeft, staat er nog steeds. Ludwig II leerde de componist in 1861 kennen tijdens een uitvoering van Lohengrin. In de Lohengrinzaal zijn episoden van de Lohengrinsage afgebeeld. Het thema van de zwanenridder Lohengrin keert ook terug in het nabijgelegen Schloss Neuschwanstein dat de sprookjeskoning tussen 1869 en 1886 liet bouwen.

Lohengrinzaal
De Lohengrinzaal in Schloss Hohenschwangau
In 1858, when Ludwig II was thirteen years old, his governess told him of the upcoming production of Richard Wagner’s opera Lohengrin, the story of which centres around the heroic medieval Swan-knight Lohengrin. Since the walls of Hohenschwangau were covered in frescoes featuring Lohengrin, a curious Ludwig acquired a copy of the opera’s libretto and he read it voraciously. It wasn’t too long before the Prince had learnt the entire libretto off by heart, as well as the libretto of another Wagner opera, Tannhäuser. He was soon devouring every book written by Wagner, and on February 2nd, 1861, Ludwig heard a Wagner opera for the first time. Lohengrin, the Knight of the Swan, reveals his identity to the people of Antwerp at the dramatic climax of “Lohengrin“. Appropriately it was Lohengrin and the experience left a profound impression on the Prince.
 
Bron: schwangau.de
Hohenschwangau
met de klok mee: Schloss Hohenschwangau uitzicht uit een van de vensters op de Alpsee, muurschildering naar een ontwerp van Moritz von Schwind en deel van het exterieur. In het midden een portret van Ludwig II rond 1860
Lohengrin postzegel
Lohengrin verscheen in 1933 op een postzegel

Schloss Hohenschwangau [ de.wikipedia.org ] | schloesser.bayern.de

zaterdag 17 juli 2010
Romantische Strasse [ 1 ]
drie middeleeuwse stadjes in Beieren:
Rothenburg o/d Tauber, Dinkelsbühl en Nördlingen

Dit weekend alweer drie weken geleden, vervolgden we na ons bezoek in Würzburg de Romantische Strasse en bezochten drie schitterende middeleeuwse stadjes: het wereldberoemde Rothenburg ob der Tauber en het minder bekende Dinkelsbühl en Nördlingen. Rothenburg is op afstand het mooiste stadje. Nördlingen is uniek vanwege de stadsmuur met weergang die compleet bewaard gebleven is. En Dinkelsbühl is heel kleurig en vrolijk.

Rothenburg postzegel 1969Rothenburg ob der Tauber
Hoch über dem Taubertal, wo sich Romantische Straße und Burgenstraße kreuzen, erhebt sich die unvergleichliche Silhouette der ehemaligen Freien Reichsstadt. Die wechselvolle Geschichte der Stadt spiegelt sich in den Aufführungen des Historischen Festspiels ‘Der Meistertrunk’ und im ‘Schäfertanz‘ wider. Komplettiert wird der volle Veranstaltungskalender durch die lustigen Schwänke der Hans-Sachs-Gilde, die Reichsstadtfesttage, den berühmten Reiterlesmarkt und natürlich durch das Toppler Theater - die Freilichtbühne im Nordhof des Reichsstadtmuseums.

Rothenburg
enkele highlights in Rothenburg gefotografeerd op zaterdagmiddag toen het stadje bijna uit haar voegen barstte van de toeristen.

Dinkelsbühl
Die deutsche Stiftung Denkmalschutz beschreibt die kleine Stadt an der Romantischen Straße mit ihren stattlichen Kirchenbauten, prächtigen Handelshäusern und der reichen Fachwerkarchitektur als eine der am besten erhaltenen spätmittelalterlichen Stadtgebilde Deutschlands. Zu den wichtigsten Sehenswürdigkeiten zählen das Münster St. Georg, eine der schönsten spätgotischen Hallenkirchen Deutschlands. Das Haus der Geschichte Dinkelsbühl - von Krieg und Frieden veranschaulicht die Vergangenheit der ehemaligen Reichsstadt. Am Abend geht der Nachtwächter durch die beleuchtete Altstadt.

Dinkelsbühl
Ook in Dinkelsbühl is de laat-middeleeuwse stadskern goed geconserveerd gebleven

Nordlingen postzegel 1996Nördlingen
Nördlingen im Herzen des Meteoritenkraters Ries gelegen, besitzt noch ein mittelalterliches Stadtbild mit einer fast völlständig erhaltenen und rundum begehbaren Stadtmauer/Wehrgang – die einzige dieser Art in Deutschland. Das historische Stadtbild wird von seinem Wahrzeichen, der spätgotischen Hallenkirche St. Georg mit ihrem 90 m hohen Glockenturm “Daniel“, der an 365 Tagen im Jahr bestiegen werden kann, geprägt.

Nördlingen
We keken in Nördlingen naar de WK achtste finale Duitsland-Engeland op een groot scherm op het terras van Hotel Sonne (linksboven en linksonder) waar Goethe en de keizer nog hebben gelogeerd. Toen ik bovenop de Daniël stond, de 90 meter hoge kerktoren, hoorde ik een enorm gejuich opstijgen van het terras vlak onder de toren: een doelpunt voor Duitsland!
romantische strasse
De Romantische Strasse begint in Würzburg en loopt naar Füssen over een lengte van ruim 360 km. Hierboven is het noordelijke deel van de route weergegeven.

romantischestrasse.de

donderdag 15 juli 2010
uit je dak [ 1 ]
de grootste aaneengesloten plafondschildering ter wereld
van Giovanni Battista Tiepolo in de Würzburger Residenz

Onze reis naar Italië zou geen klassieke Grand Tour worden (met Rome als einddoel) zoals veel kunstenaars deze in het verleden ondernamen. Met Venetië als finishplaats kozen we eerder voor het eerste traject van Goethes Italiëreis van 1786, al vertrokken we niet uit Karlsbad maar uit Würzburg. Daar hadden we een goede reden voor. In de residentie van Würzburg zijn meesterwerken van Giovanni Battista Tiepolo te zien die algemeen beschouwd wordt als de laatste grote Venetiaanse schilder en een van de grootste frescoschilders die ooit geleefd hebben. Een prima voorproefje van wat ons in Venetië nog te wachten zou staan.

Karl Philipp von Greiffenclau, de prinsbisschop van Würzburg liet Tiepolo in 1750 uit Venetië komen omdat hij per se de beste frescoschilder ter wereld de opdracht wilde geven voor de beschildering het plafond van de Kaisersaal in zijn paleis. Hij betaalde een fortuin voor de Venetiaan die in zijn tijd een superstar was, maar liefst dertien maal het jaarsalaris van zijn bouwmeester Johann Balthasar Neumann. De fraaie plafonds die Neumann had geschapen, mocht Tiepolo met zijn trompe-l’œil fresco’s weer openbreken. Want de hemel die moest gezien worden in de tijd van de late barok en rococo. Geen strak blauwe hemel, want dat is te makkelijk, maar een zwerk vol roze suikerspinnen waaraan trossen putti’s hangen met gepoederde billetjes. Dat was de droom van de achttiende eeuwse jet set: een geïdealiseerde hemel voor hén alleen die hier op aarde was neergedaald. In plaats van de verrezen Christus werd nu de zegevierende zonnegod Apollo in het centrum van de hemel geplaatst. De verwereldlijking begon bij degenen in de hoogste posities en zij spiegelden zich bij voorkeur aan de luierende goden van het heidense pantheon.

Tiepolo
plafondschildering in het trappenhuis van de prinsbisschoppelijke residentie in Würzburg

De romeinse goden en godinnen hebben vanaf hun hangplek op de wolken geen oog voor de wereld beneden hen. En bijna precies zo was het met de aristocratie in het galante tijdperk, ware het niet dat ze het gepeupel hard nodig hadden voor hun paleizen. Bij een rondgang door de imposante en recent gerestaureerde residentie drong het weer eens tot mij door dat aan het einde van de achttiende eeuw de adelijke koppen wel moesten rollen. Ze hadden het nog bonter gemaakt dan Tiepolo’s frescos. residentie WürzburgTot 1789 leek de achttiende eeuw wel een feestje van de happy few waar het gewone volk part nog deel aan had. De tweede verdieping van de westelijke vleugel met de beroemde Kaisersaal in het midden is een lange galerij van pronkkamers. Vorig jaar werd de residentie na een restauratie van tien jaar weer geopend en alles ziet er nu weer puntgaaf uit. Wat vroeger alleen door aristocratische ogen gezien mocht worden, mag tegenwoordig door iedereen voor acht Euro gezien worden. Had ik 250 jaar eerder geleefd, dan had ik nog niet eens toegang gekregen in de lage gang achter de pronkkabinetten die voor het personeel bestemd was. Om telkens op hun lage positie te worden gewezen, waren de toegangsdeuren tot deze ’schaduwgangen’ zo laag gemaakt dat je, zelfs in een tijd waarin mensen korter waren dan tegenwoordig, moest bukken en je dienblad recht moest houden.

Tiepolo's Welt & Reich
Na een langdurige restauratie gaf de Bayerische Schlösserverwaltung in 2006 en 2009 twee boeken uit met daarin veel foto’s van de fresco tijdens en na de restauratie
Tiepolo postzegel
ter gelegenheid van de 300e geboortedag van Giovanni Battista Tiepolo gaf de Deutsche Post in 1996 een bijzondere postzegel uit

residenz-wuerzburg.de

zaterdag 12 juni 2010
Back in the USSR
Joost Veerkamp verzorgde de fraaie retro-stalinistische huisstijl
voor de Stripdagen in Haarlem op 5 en 6 juni 2010

Vorig weekend stond tijdens de stripdagen in Haarlem de Oost-Europese strip in de schijnwerpers. (Retro)grafisch vormgever Joost Veerkamp verzorgde de huisstijl. Voor grafisch ontwerpers kan het voormalige oostblok een bron van inspiratie zijn. Daarbij gaat er meestal een flinke scheut constructivisme in de compositie terwijl quasi-cyrillisch schrift de taal van de Sovjet-Unie spreekt.

Joost Veerkamp
Joost Veerkamp
retro-stalinistische postzegel

De lifestyle van de voormalige Sovjet-Unie roept ostalgie op. Toen ik vijf jaar geleden in Rusland was, werden op verschillende plaatsen T-shirts met hamer en sikkel te koop aangeboden als cool souvenir voor westerse toeristen. Een jaar eerder in Bulgarije kon je op de markt in Sofia overal nazispul uit de oorlog kopen. Verwerpelijk misschien, maar is die sovjet retro in Rusland eigenlijk niet even verwerpelijk? Voor Russen en Bulgaren is het allemaal handel. Dat we in Nederland heel tegen het nationaal socialisme aankijken dan tegen het communisme is natuurlijk niet verwonderlijk. Hansi Ons land is vijf jaar bezet geweest door de nazi’s en daardoor is het nationaal socialisme voor ons hét verderfelijke systeem geworden. Na de oorlog kon er zelfs openlijk met het stalinisme geflirt worden. Hoe anders ligt dat in een land als Polen, dat tussen 1939 en 1989 tien keer zo lang bezet geweest is als Nederland. Voornamelijk door de Sovjet-Unie. En in Rusland heeft het stalinisme zelfs nog meer slachtoffers geëist dan het nationaal socialisme. Hier in Nederland ligt het dus anders. Daarom kun je hier gewoon een ludiek ontwerp maken op basis van sovjet retro, terwijl nazi retro gewoon taboe is.

stripdagenhaarlem.nl

donderdag 10 juni 2010
Kameroen 1915
vandaag 95 jaar geleden: de Duitse kolonie Kamerun
wordt op 10 juni 1915 door Engelse en Franse troepen veroverd
Kamerun Briefmarken
postzegel uit Kamerun 1900
met Kaiser Wilhelm’s jacht “Hohenzollern”
During the First World War 1914 to 1918 Germany was defeated in Cameroon in 1915 by a combined force of British, French and Belgian troops. The British and French thereafter established a joint administration of the territory (condominium) for a few months, and then partitioned it. The British took a smaller Western band with the Mountain range forming a natural frontier between her sector and the larger eastern French sector. The British sector was disjointed by the Benue Valley thus providing Nothern British Cameroon and Southern Cameroons. Cameroonians were henceforth subjected to two other types of colonial experiences with problems of adaptation to new languages: French and English respectively; new attitudes and cultures. This was a new start all over again. While British ruled their sector of Cameroon as part of Nigeria to which they attached it for administrative convenience, the French ruled the French Cameroun as an entity after carving out of it that part which she had earlier ceded, under pressure, to Germany in 1911 in exchange for German hands-off in Morocco where France wished to have a free hand. At the end of the war, the newly formed League of Nations confirmed the partition of Cameroon and awarded the sectors as Mandates to the British and French respectively in 1922.
 
Bron: cameroon-tour.com
woensdag 9 juni 2010
Arnhem € 0,44
Arnhem in de serie Mooi Nederland postzegels
Arnhem
Arnhem uit de serie Mooi Nederland
Arnhem
velletje uit de serie Mooi Nederland

postzegelblog.nl

dinsdag 1 juni 2010
plaatdruk maakt indruk
‘wandelen’ door Michaela’s postzegelalbum

Gisteren ‘wandelde’ ik weer eens door Michaela’s verzameling Duitse postzegels. Ik kom steeds meer tot de ontdekking dat ik postzegels van vóór 1945 het mooiste vind. Dat heeft niet alleen met geschiedenis te maken. Postzegels op basis van een gravure in één kleur vind ik simpelweg het mooist. En tot 65 jaar geleden waren de meeste postzegels éénkleurig en in plaatdruk. Al in de jaren ‘20 en ‘30 verschenen er ook al postzegels in rasterdiepdruk of offset voor het afdrukken van foto’s, maar dat was eerder uitzondering dan regel. In de jaren ‘50 werd de plaatdruk steeds meer vervangen door de rasterdiepdruk.

RAD Briefmark
propagandazegel van het Grossdeutsches Reich, 1944 met toeslag voor de RAD (Arbeitsdienst) gravure in plaatdruk

Plaatdruk maakt indruk. Met een loep kun je duidelijk het reliëf zien die de lijntjes van de gravure in het papier hebben gedrukt. En met de vingertoppen kun je dat voelen. Bij naoorlogse postzegels heb je dat gevoel niet meer. Alles voelt glad aan. Vandaar ook mijn afkeer van postzegels uit de voormalige oostbloklanden. Die zijn bovendien ook nog eens gedrukt op slap en glad papier. Dat geeft hetzelfde gevoel van waardeloosheid als bij aluminium munten. Onderstaande jubileumpostzegel van de DDR uit 1954 maken ondanks de pseudo-gravure daarom geen indruk op mij. Al zijn ze natuurlijk weer ‘mooier’ dan zelfklevende postzegels.

DDR 1954
propagandazegel van de DDR , 1954
pseudo-gravure op glad papier in vlakdruk
vrijdag 14 mei 2010
Teutoonse titaan
vorige week vrijdag met Michaela bij het Hermannsdenkmal geweest

Hermann BriefmarkHet Hermannsdenkmal even ten Zuiden van Detmold op de Groteberg kent een boeiende geschiedenis. Vorig jaar schreef ik hier iets over zijn schepper, de Beierse beeldhouwer Ernst von Bandel (1800-1876). Als kunststudent maakt Von Bandel al zijn eerste schetsen voor een monument ter ere van de Cherusk Arminius. Deze versloeg in het jaar 9 na Chr. de romeinse legioenen in het Teutoburger woud. In de zestiende eeuw werd zijn naam per ongeluk vertaald in Hermann, waarmee Der Cherusk ineens een Duitser was geworden. Nadat Heinrich von Kleist in 1808 zijn toneelstuk der Hermannschlacht had geschreven ontstond er in de tijd van het nationalisme een cultus rondom de figuur van Arminius/Hermann.

HermannsdenkmalHet beeld van Ernst von Bandel zou in 1875 de kroon op deze Hermanncultus worden. Ruim vijftig jaar zou Von Bandel aan het project werken, maar vanwege geldgebrek moest hij het telkens onderbreken. In 1846 voltooide hij het 27 meter hoge gebouw waarop het 25 meter hoge beeld staat. Toch duurde het toen nog bijna dertig jaar voordat het beeld er eenmaal stond. Toen in 1871 het Duitse Keizerrijk werd uitgeroepen, ging het ineens erg snel. Von Bandel werkte vanaf 1872 onafgebroken aan zijn Arminiussäule en op 16 augustus 1875 werd het reusachtige beeld onder de aanwezigheid van keizer Wilhelm I voor het eerst voor het publiek opengesteld. Het Hermannsdenkmal zou daarna actief deel gaan uitmaken van de stormachtige Duitse geschiedenis. Vanaf zijn ontstaan had het beeld immers al een sterke politieke lading meegekregen.

Hermann
Hermann de sterke man, geeft het jonge Duitse Keizerrijk zelfvertrouwen. Wilhelm I werd voorgesteld als de nieuwe Hermann.
Ernst von Bandel wurde am 17. Mai 1800 im bayerischen Ansbach geboren. Seine Schulzeit verlebte er in Ansbach und Nürnberg. Mit 16 begannen seine “Lehrjahre” in München auf der “Bauschule der Akademie” . Zwei Jahre später mußte Bandel bereits seinen Lebensunterhalt und die Mittel für sein weiteres Studium selbst verdienen. In dieser Zeit entstanden erste Zeichnungen für ein Hermannsdenkmal oder eine “Arminiussäule” , wie Bandel selbst es stets bezeichnete. 1822/23 arbeitete er am “schönen Brunnen” in Nürnberg. (…)
 
Im Herbst 1873 kehrte Bandel an die Baustelle im Teutoburger Wald zurück. Endlich konnte er sein Lebenswerk vollenden. Der mittlerweile 73-jährige Künstler war am Ziel seiner Wünsche. Die Fertigstellung des Denkmals bis zum Sommer 1875 kostete ihn jedoch seine letzten Kräfte. Er wohnte in den letzten Jahren der Bauarbeiten ständig auf “seinem Berge", in einem einfachen Blockhaus, der ” Bandelhütte “. Halb erblindet und von rheumatischen Beschwerden gezeichnet, erlebte er am 16. August die Einweihung. Die Ordensverleihung durch Wilhelm I. war eine späte Würdigung seiner Verdienste. Die nachhaltige Anerkennung seines Lebenswerkes blieb ihm jedoch versagt. Er starb ein Jahr nach der Denkmalenthüllung am 25.09.1876.
 
Bron: hermannsdenkmal.de
Hermann
Hermann beloofde met zijn magische zwaard ‘Nothung’ in de Eerste Wereldoorlog de overwinning. In het Europa van nu zou de defensieve paraplu van de EU hem beter passen.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog werd Hermann ingezet als morele ondersteuning van de Duitse soldaten aan het front. Hermann herinnerde namelijk niet alleen aan de overwinning op de Romeinen, maar ook aan de overwinning op Frankrijk in 1871. Na 1945 bleef het beeld staan, niet langer als Denkmal maar nu als Mahnmal. Hermann werd niet ontwapend maar “Nothung", zijn magische zwaard, heeft zijn magische kracht verloren. Hij zou net zo goed een paraplu kunnen dragen. Dan hadden we tenminste kunnen schuilen, want vrijdag regende het pijpenstelen in het Teutobuger Woud.

Hermann
de nazi’s vereenzelvigden de Führer met Hermann

hermannsdenkmal.de

zondag 9 mei 2010
grote kleine man
gekocht in Bückeburg: monografie van Adolph von Menzel uit 1903

Adolph von Menzel postzegelGisteren waren Michaela en ik in Bückeburg aan de rand van het Wesergebirge en tegenwoordig op de grens van Niedersachsen en NordRhein-Westfalen. Van 1640 tot 1807 was Bückeburg de residentie van het graafschap Schaumburg-Lippe. Grootste bezienswaardigheid van dit stadje is Slot Bückeburg waar de nakomelingen van de vorstelijke familie tot op de dag van vandaag zijn blijven wonen. Bij het Slot bevindt zich ook een fantasierijke stadspoort met twee draken. Gisteren werd rond de stadspoort een middeleeuwse markt gehouden en we hadden het gevoel op een filmset rond te lopen. Michaela ontdekte naast de stadspoort een antiquariaat waar ik een fraaie monografie kocht van de schilder Adolph von Menzel.

Bückeburg
Michaela bij Slot Bückeburg

Adolph von Menzel monografie 1903Twee jaar geleden schreef ik al over een ander boek over Menzel, maar het bijzondere van deze uitgave is dat deze nog tijdens zijn leven verschenen is. Menzel moet deze monografie van H. Knackfuss haast wel gezien hebben, want deze is niet alleen voorzien van pentekeningen maar ook van fotoreproducties van schilderijen en dat was in 1903 nog bijzonder. De tekst is gezet in gotisch schrift waardoor deze wel wat lastiger te lezen is, maar alle bladzijden zijn geïllustreerd. Ik ben vooral blij met de vele pentekeningen in dit boek die Menzel tussen 1839 en 1842 tekende bij het leven van Frederik de Grote. In het andere boek zijn deze nauwelijks opgenomen, zodat dit boek een mooie aanvulling is.

Friedrich in Sanscouci
een van de vele pentekeningen van Menzel over Frederik de Grote (1839 - 1842)

Adolph von MenzelEen volledige oeuvrecatalogus van Adolph von Menzel is er naar mijn weten nog niet en zal er wellicht ook nooit komen. Menzel, de kabouter Plop onder de schilders bleef zijn hele leven ongetrouwd en van hem kun je bij wijze zeggen dat hij niet geleefd heeft, maar dat hij getekend heeft. Naast zijn schilderijen liet hij zesduizend tekeningen na en daarbij komen nog eens 77 schetsboeken. Na zijn dood in 1905 kreeg hij een staatsbegrafenis en liep keizer Wilhelm II achter zijn kist aan. Toch had Menzel niet de opdracht gekregen om de proclamatie van het Duitse Keizerrijk op 18 januari 1871 in Versailles te schilderen. Die ging naar Anton van Werner. Maar Menzel had wel de inhuldiging van diezelfde keizer Wilhelm I als koning Wilhelm I van Pruisen tien jaar eerder mogen vastleggen. In de monografie staat dit schilderij afgebeeld, samen met de schetsen van alle ministers die tijdens deze plechtigheid aanwezig waren.

de ministers van Staat
voorstudie bij de inhuldiging van koning Wilhelm I van Pruisen op 18 oktober 1861 in Königsberg
schetsen van Menzel
de bladen uit Menzel’s schetsboeken zijn een feest van de waarneming. Hij was een realist in hart en nieren en had oog voor de meest uiteenlopende onderwerpen.


Adolph von Menzel [ de.wikipedia.org ]
| adolph-von-menzel.de

woensdag 24 februari 2010
405 Madison Avenue
op zoek naar het kantoor van Sterling Cooper in New York

De Amerikaanse televisieserie Mad Men is dit jaar toe aan het vierde seizoen. Vorige zomer zond de VARA het eerste seizoen uit en het tweede seizoen is door A-film op de markt gebracht in een fraaie DVD-box. We lopen nu bijna twee seizoenen achter op Amerika, tenzij A-film niet te lang gaat wachten met het derde seizoen dat binnenkort in Amerika op DVD wordt uitgebracht.

405 madison avenue blog
de blog 405 madison avenue

Om bij te blijven, volg ik niet alleen de official homepage maar ook de blog 405madisonavenue.com genoemd naar het fictieve adres waar Sterling Cooper gevestigd is. Overigens kun je naar 405 Madison Avenue lang zoeken. Tenminste als je virtueel een bezoekje aan Manhattan brengt via streetview.

madison avenue

Het zou moeten liggen op de hoek van Madison Avenue en 50th Street maar dat is nummer 444. Het uitzicht uit Roger’s kantoor lijkt in ieder geval wel te kloppen want een pinakel van Saint Patrick’s Cathedral torent vlak achter zijn raam. Saint Patrick’s Cathedral ligt in het blok tussen Park Avenue, Fifth Avenue, 50th en 51st Street. Maar dit uitzicht is bedrieglijk, want Mad Men wordt in werkelijkheid opgenomen vierduizend kilometer verderop in L.A.

madison avenue
Madison Avenue in Google streetview

tail fin stampThe New York Observer mijmert in To Don Draper, tailfins and TWA, with love over New York anno 1962 en situeert het kantoor van Sterling Cooper bij voorkeur in het Lever House weer een blok verder aan Park Avenue. Dit gebouw uit 1952 wordt beschouwd als het ideaal van mid century corporate modernism en past dus helemaal bij de snelle reclamewereld van Mad Men.

405madisonavenue.com | Don and Betty’s Paradise Lost [ vanityfair.com ]

zaterdag 19 december 2009
monnikenpost
Heilige Berg Athos sinds 2008 op Griekse regiozegels
Simonos Petras stamp
het klooster Simonos Petras dat ik 12 jaar geleden bezocht, staat sinds mei vorig jaar op een postzegel van Agion Oros Athos
(…) Our purpose in creating these stamps is to raise the global profile of the holy monasteries and their history, architecture, rare manuscripts, relics, holy vessels and way of life, as well as the flora and fauna and natural beauty of the region. Our hope is that people all over the world will be inspired to find out more about Agion Oros and the social, political, cultural and religious life of its inhabitants.
 
The beauty and uniqueness of official Agion Oros stamps, with their superb design and wide variety of depictions, will satisfy even the most demanding of stamp collectors, and will allow the public to share in the spirituality and distinctiveness of the region. (…)
 
Bron: Vassilios Loukas, General Manager Hellenic Post Philatelic Service

agionorostamps.gr | monnikenrepubliek Athos op Griekse regiozegels

vrijdag 14 augustus 2009
USA 34
20 Amerikaanse illustrators (1900-2000) op frankeerzegels
stamps
het vel met 20 bijzondere zegels uit 2000

20 American illustrators
Howard Pyle (1853-1911)
James Montgomery Flagg (1877-1960)
Maxfield Parrish (1870-1966)
Joseph Christian Leyendecker (1874-1951)
Robert Fawcett (1903-1967)
Coles Phillips (1880-1927)
Dean Cornwell (1892-1960)
Rose O’Neill (1874-1944)
Arthur Burden Frost (1851-1928)
Al Parker (1906-1985)
Harvey Dunn (1884-1952)
Jon Whitcomb (1906-1988)
Neysa McMein (1888-1949)
Jessie Willcox Smith (1863-1935)
Edwin Austin Abbey (1852-1911)
Frederic Remington (1861-1909)
Rockwell Kent (1882-1971)
Newell Convers Wyeth (1882-1945)
Norman Rockwell (1894-1978)
John Held, Jr. (1889-1958)

giam.typepad.com/100_years_of_illustration

dinsdag 21 juli 2009
one small step … [ 2 ]
postzegels met de Apollo en de maanlanding op 20 juli 1969
maanzegel USA 1969
USA 1969
maanzegel USA 1969
bemanning Apollo 11 met moonstamp 1969
maanzegel 1968
USA 1968
Volgens de Duitse filosoof Rüdiger Safranski is de foto die tijdens de Apollo 8 missie in 1968 werd genomen van de opkomende aarde boven het maanoppervlak in ons collectieve bewustzijn doorgedrongen als dé icoon van globalisering. We kijken via deze foto naar een kwetsbare bol, drijvende in een onbekende duisternis.
maanzegel Apollo 8
postzegel van de Apollo 8 missie met de handtekeningen van de bemanning van de Apollo 10 die in mei 1969 de ‘generale repetitie’ voor de maanlanding uitvoerde.
maandag 20 juli 2009
one small step … [ 1 ]
berichten over 40 jaar Apollo 11 en de maanlanding op 20 juli 1969
crew Apollo 11
Neil Armstrong, Michael Collins en Buzz Aldrin
Armstrong daarentegen was een stille, sterke en moedige man:
een typische Amerikaanse held
Buzz Aldrin en niet Neil Armstrong moest als eerste de ‘one small step‘ op de maan zetten. Maar NASA wijzigde de regels en koos voor Amerikaanse held Armstrong. Tijdens de Gemini-missies voorafgaande aan het Apollo-project was er een vaste rolverdeling: de missieleider bleef altijd in de capsule en de piloot maakte uitstapjes in de ruimte. In aanloop naar de lancering van Apollo 11 dachten NASA en Aldrin dat dit zo bleef. Armstrong zat als missieleider in de capsule en Aldrin zou de eerste stapjes op de maan doen. Maar managers bij NASA waren bezorgd over het imago van deze pionier. Het zou de nieuwe Christoffer Columbus worden en moest dan ook een goed uithangbord van Amerika zijn. Aldrin was bekend als open en rechtdoorzee en had hiermee veel vrienden gemaakt bij NASA. Armstrong daarentegen was een stille, sterke en moedige man: een typische Amerikaanse held. NASA veranderde daarop de regels en vertelde Armstrong dat hij de eer kreeg. Aldrin was woedend en maakte later nog plannen voor een maanlander met twee deuren, zodat de astronauten tegelijk voet op de maan konden zetten.
 
geschiedenis.vpro.nl
bemanning van de Apollo 11 in 1999
Michael Collins, Neil Armstrong en Buzz Aldrinbij de 30-jarige Apollo 11 herdenking in 1999. De mannen hebben niet alleen het grootste avontuur uit de geschiedenis met elkaar gemeen maar zijn ook net als mijn vader geboren in 1930. Laten we hopen dat ze alle vier de tachtig halen.
maandag 9 maart 2009
postzegels en paleizen
Hoe dictators hun slechte smaak verraden

De zelfuitgeroepen Prins Roy van het (door geen enkel land ter wereld erkende) ministaatje Sealand die op een boorplatform in de Noordzee postzegels uitgeeft met zijn eigen beeltenis erop, is er een van het onschuldigste soort. Ook al heeft Prins Roy een scheutje grootheidswaanzin in zijn bloed (vermengd met net iets meer ironie) en een licht bedorven smaak, gelukkig heeft hij geen macht en al helemaal geen geld om een paleis te laten bouwen. Want daarmee verraden alle dictators hun slechte smaak: met postzegels en paleizen.

postzegels uit Roemenië
De postzegels van Posta Romana waren in de jaren tachtig zo lelijk geworden, dat ze nu als camp een collectors item zijn

Bij het kleinste stukje waardepapier blijft de schade nog beperkt, maar bij architectuur kunnen de gevolgen rampzalig zijn. Het Paleis van het Volk (Casa Poporului) dat Ceaucescu in de jaren tachtig voor zichzelf liet bouwen, is waarschijnlijk het meest beruchte voorbeeld van (helaas nog net op tijd) gerealiseerde megalomanie.

postzegels uit Noord Korea
De postzegels van Noord-Korea
zullen voorlopig wel lelijk blijven
vrijdag 16 januari 2009
twee Duitse monumenten
nieuwe uitgaven van de Deutsche Post op 2 januari j.l.

500 Jahre Frankenberger Rathaus

Das Frankenberger Rathaus mit seinen zehn Türmen zählt zu den schönsten Fachwerk-Rathäusern in Deutschland. Die Türme stehen für die zehn Handwerkerstände, die im Jahr 1509 mit dem Bau des Rathauses begannen. Vier Jahre darauf konnte das Gebäude in spätgotischem Baustil seiner Bestimmung übergeben werden. 500 Jahre Rathaus FrankenbergDer achteckige Turm mit der Wendeltreppe an der Westseite des Hauses wurde jedoch erst 1535 fertig gestellt. Das zweigeschossige Gebäude steht auf einem im Grundriss rechteckigen steinernen Sockel, der den Höhenunterschied des abfallenden Grundstückes geschickt ausgleicht. Es verfügt über eine Freitreppe sowie spitzbogige Eingangstüren. Das Rathausdach ist durch eine Vielzahl von Erkern und Vorkragungen aufgelockert.

1000 Jahre Burg Tangermünde

Bischof Thietmar von Merseburg verfasste im Jahr 1009 eine Chronik, in der erstmals die “civitas Tongeremuthi” als Grenzbefestigung zum Schutz gegen die Slawen erwähnt wird. Bis heute thront die Burg 20 Meter hoch über Elbe und Tanger und prägt die Stadtsilhouette von Tangermünde, das 1275 im markgräflichen Zollprivileg von Stendal erstmals urkundlich erwähnt wurde.

1000 Jahre Burg Tangermünde

Den stärksten Einfluss auf die Burg- und Stadtgeschichte übte Kaiser Karl IV. aus. In den wenigen Jahren seiner Regentschaft von 1373 bis 1378 entwickelte sich Tangermünde zu einem machtpolitischen Zentrum. Auf der Burg besiegelte Karl im Jahr 1374 die feierliche Erbeinigung der Mark Brandenburg mit dem Königreich Böhmen. Aus dieser Zeit sind das Tanzhaus und der Kapitelturm, der groß in der Mitte der Briefmarke zu sehen ist, erhalten.

Bron: philatelie.deutschepost.de

Burg Tangermünde [ burgtour.de ] | Rathaus Frankenberg [ de.wikipedia.org ]

donderdag 8 januari 2009
Heuss kop
postzegel ter gelegenheid van de 125e geboortedag van Theodor Heuss
de eerste Bundespresident van Duitsland
Theodor Heuss Briefmark 2009
de herdenkingspostzegel zum 125.Geburtstag Theodor Heuss die de Deutsche Post op 2 januari uitbracht
125. Geburtstag Theodor Heuss
Als erstes Staatsoberhaupt der Bundesrepublik Deutschland hat Theodor Heuss das Amt des Bundespräsidenten durch sein stilsicheres, umsichtiges und intellektuell anspruchsvolles Auftreten geprägt. Theodor Heuss wurde am 31. Januar 1884 in Brackenheim bei Heilbronn geboren. Das Amt des Bundespräsidenten bekleidete er von 1949 bis 1959. Der ehemalige Bundesvorsitzende der FDP repräsentierte eine bedeutende bildungsbürgerliche und liberale Tradition. Seine Zeit gestaltete er nicht nur als Politiker tatkräftig mit, sondern auch als produktiver Journalist und Schriftsteller, als engagierter Hochschullehrer und ehrenamtlicher Verbandsfunktionär u.a für die “Schutzgemeinschaft deutscher Wald". Theodor Heuss starb am 12. Dezember 1963 im Alter von 79 Jahren in Stuttgart.
 
Bron: philatelie.deutschepost.de
Theodor Heuss Briefmarken 1954
Prof. Dr. Heuss, vanaf 1954
de ultieme serie uit de wederopbouwtijd

Toen ik veertig jaar geleden begon met het verzamelen van postzegels, verwarde ik de ‘Heuss-kopjes’ soms met de ‘Mao-kopjes’. Maar van een vijfjarige hoef(de) je dat onderscheidingsvermogen nog niet te verwachten. De 10, 15 en 25 Pfennig had ik al meerdere malen dubbel terwijl de groot formaat 1, 2 en 3 Mark toen nog even buiten mijn bereik bleven. De zeldzamere 30, 70, 80 en 90 Pfennig heb ik nog steeds niet.

Theodor Heuss Briefmarken 1959
vanaf 1959 verscheen Theodor Heuss opnieuw op de postzegel

Theodor Heuss [ nl.wikipedia.org ]

donderdag 1 januari 2009
postfris
de beste wensen voor 2009
nieuwjaarswens van Henk Johannes en Michaela

 

woensdag 17 december 2008
Geert frankeert zich (bijna) compleet Geert
Europazegels van onze nationale geschiedenisleraar
Geert Mak zegels
alleen de 7,5 cent karmijn ontbreekt…

Geert Mak met opdrukMehrwert mit Geert
In In Europa staan enkele dramatische verhalen opgetekend over de hyperinflatie van 1923 in Duitsland. Geert Mak weet het verleden steeds te verbinden met de actualiteit. Maar toen hij In Europa schreef, was er nog geen kredietcrisis anders had hij zeker een parallel getrokken. De postzegel hiernaast als schrikbeeld: al het overheidsgeld bestemd voor de redding van de Nederlandse economie op een stukje waardepapier dat net genoeg is om een brief te versturen. In Duitsland was dat 85 jaar geleden realiteit…


weblogs.vpro.nl/ineuropa/

vrijdag 12 december 2008
poststuk
zeldzame zegels maak ik voortaan zelf …
zeldzame zegels
Michi’s Sonderbriefmarken

… maar Michaela heeft vandaag wel de echte Duitse postzegels ontvangen.

philatelie.deutschepost.de

donderdag 27 november 2008
volksziekte nummer een
nieuwe uitgave van Over de vertwijfeling van Søren Kierkegaard

Over de vertwijfelingIn de jaren tachtig kocht ik voor een knaak een muffe Prisma Pocket uit 1963 van Kierkegaard’s bekende werk uit 1849. Nu is er voor € 31,50 een nieuwe uitgave bij Uitgeverij Boom verschenen. In Trouw stond gisteren een interview met de filosoof Andries Visser over dit boek, waarin Kierkegaard de vertwijfeling van dichtbij bekijkt. Vertwijfeling komt vaker naar boven bij treurige gebeurtenissen, zoals bij de dood van een geliefde. Een ernstige zaak die met ontzettend veel verdriet gepaard gaat. Andries Visser zegt daarover: „Als dit vervolgens leidt tot de langdurige en wanhopige gedachte ’mijn leven is afgelopen want mijn grote liefde is dood’, dan lijkt die vertwijfeling te komen door het sterven van de geliefde. Volgens Kierkegaard was die wanhoop al aanwezig. Het leven lag voor jou in het bestaan van die ander.”

God heeft ons als zelf gesteld.
Hij heeft ons dat zelf, die eigenheid gegeven en daarom
staat ieder in relatie tot Hem.
Ook als je je daar niet
van bewust bent.
De uiteindelijke oplossing voor vertwijfeling ziet de gelovige Kierkegaard in het christendom. „God heeft ons als zelf gesteld”, aldus de Deense filosoof; Hij heeft ons dat zelf, die eigenheid gegeven en daarom staat ieder in relatie tot hem. Ook als je je daar niet van bewust bent. Visser: „Vertwijfeling is een uiting van het verlies van vertrouwen. Iemand die vertwijfeld raakt omdat hij zijn kapitaal verloor, vertrouwde op zijn geld in plaats van op zichzelf en op God. Vertrouwen heeft met ’geloven’ te maken en betekent dat er altijd nog een mogelijkheid is. Voor sommigen is de gedachte ’bij God is alles mogelijk’ een cliché. Maar ze kan ook iets heel wezenlijks inhouden. Een gelovige houdt in moeilijke tijden hoop.”
 
Bron: meer.trouw.nl
Søren Kierkegaard
Søren Kierkegaard (1813-1855) op een postzegel uit Denemarken

De ziekte tot de dood
is een boek over het zelf, over de geest, over bewuste en onbewuste vertwijfeling, die soms plotseling aan het licht komt als ongeluk ons treft, of juist geluk. Anti-Climacus, de auteur die Kierkegaard opvoert als de schrijver van het boek waarvan hijzelf de ‘uitgever’ is, beschouwt vertwijfeling, en dan vooral de onbewuste vertwijfeling, als volksziekte nummer één. Het is een aandoening waar ieder mens doorheen moet. Het voorbijgaan aan vertwijfeling en het verzuim na te denken over je eigen positie gaan uiteindelijk ten koste van jezelf. De ziekte tot de dood, het derde deel in de serie Boom religie, is een onmisbaar boek voor theologen, psychologen en filosofen, en een aanrader voor een algemener publiek.

Bron: uitgeverijboom.nl

sorenkierkegaard.nl

zaterdag 15 november 2008
musical box
geluisterd én gekeken naar Genesis 1970-1975

Genesis 1970-1975Donderdag kreeg ik de doos Genesis 1970-1975 die afgelopen maandag zijn wereldpremiere beleefde. Behalve de vijf bekende albums op een SACD en DVD, zitten er in de doos een paar verrassingen: zeldzame opnamen die nog niet eerder op plaat werden uitgebracht en op DVD interviews met de bandleden Tony Banks, Phil Collins, Peter Gabriel, Steve Hackett en Mike Rutherford die vorig jaar speciaal voor deze uitgave zijn opgenomen en waarin per album herinneringen worden opgehaald. Daarnaast hoeven een paar historische concertregistraties niet meer op youtube.com bekeken te worden, maar passen ze nu op een groot plasmascherm.


The Fountain of Salmacis, 1972

Onder deze opnamen is ook de registratie uit Brussel, 1972 van een paar nummers van Nursery Cryme. Wanneer je Peter Gabriel zo ziet, dan is het nummer The Fountain of Salmacis op zijn lijf geschreven. In dit epische en symfonische gedicht wordt het verhaal van Hermaphroditus uit de Metamorphosen van Ovidius niet alleen muzikaal verteld, maar het lijkt er ook veel op dat Peter Gabriel weet waar het bad is dat mannen verwijfd maakt.

Unearthly calm descended
from the sky
And then their flesh and bones were strangely merged
Forever to be joined as one

uit: The Fountain of Salmacis

Hermaphroditus en Salmacis

Het water was zo uitnodigend dat Hermaphroditus eerst zijn tenen, dan zijn voeten tot aan de enkel in de vijver stak. Het voelde lekker aan; daarom trok hij vlug zijn kleren uit. Salmacis bekeek het prachtige, naakte jongenslichaam met glinsterende ogen, haar verlangen werd steeds groter… Ze kon niet meer blijven zitten, ze wou nu over hem beschikken! De jongen dook in het water en zwom glinsterend rond. ‘Nu heb ik hem!’ dacht ze, ‘Nu heb ik gewonnen!’ Ze liep snel naar de vijver, gooide haar kleren af en dook in het water.

Salmacis op een postzegel uit Monaco
de waternimf Salmacis

Ze omarmde hem en kuste hem tegen zijn zin, ze streelde zijn onwillig lichaam en ze klemde zich tegen de jongen aan. Hij stribbelde tegen, rukte zich los en bleef zich koppig verzetten. Maar voor Salmacis was dat geen reden om te stoppen. Ze bleef aan hem vastgeklampt en vroeg de goden dat Hermaphroditus voor altijd bij haar zou blijven. Wat de goden ook toestonden: Hermaphroditus en Salmacis groeiden samen tot een persoon, een tweeslachtig wezen, half man en half vrouw.

Toen Hermaphroditus merkte dat hij, die als een man in de vijver was gedoken, er in een halve vrouw en een halve man veranderd was, vroeg hij met een stem die geen echte mannenstem meer was, zijn ouders dat voortaan elke man die in dit water zou zwemmen, er als een halve man weer zou uitkomen. Mercurius en Venus vervulden die wens en gaven het water die verdorven wonderkracht.”

Bron: satura-lanx.telenet.be

genesis.music.com | Metamorphosen van Ovidius

vrijdag 17 oktober 2008
100 jaar geleden [ 6 ]
… begon Hans Grade in Duitsland met de eerste gemotoriseerde vlucht
en Henning Wagenbreth ontwierp een jubileumpostzegel
Deutsche Post
de jubileumpostzegel met het ontwerp van Henning Wagenbreth
Im Jahr 1908 startete der erste Motorflug in Deutschland mit einem selbst konstruierten Flugzeug. Hans Grade, geboren am 17. Mai 1879, absolvierte Flüge von mehreren hundert Metern Länge. Sein Dreidecker bestand aus Stahlrohren und Bambusstangen, die mit Segeltuch bespannt waren.
 
Das Flugzeug hatte einen 6-Zylinder-Zweitaktmotor mit einer Leistung von 26,6 KW (36 PS) und wog 150 Kilogramm. Ende Oktober 1908 begann Grade mit ersten Flugversuchen auf dem Cracauer Anger in Magdeburg. Das Flugzeug flog jedoch nur geradeaus. Das Problem der Steuerung wurde erst später gelöst. Diese Pionierarbeit Hans Grades, der am 22. Oktober 1946 starb, leitete die Anfänge des deutschen Flugzeugbaus ein.
 
Bron: philatelie.deutschepost.de
Deutsche Post
in 1978 werd ook al een postzegel uitgegeven
met een afbeelding van de Eindecker uit 1909

1903 konstruierte Hans Grade (1879 - 1946) in Köslin sein erstes Motorrad und übernahm eine Motorenwerkstatt, die er bis 1905 führte. 1905 gründete er die Grade-Motoren-Werke GmbH in Magdeburg. Nach Eintritt in das Magdeburger Pionier-Bataillon im Jahr 1907 begann er mit dem Bau seines ersten Dreidecker-Flugzeuges und unternahm am 28. Oktober 1908 seinen ersten Flug auf dem Cracauer Anger in Magdeburg. In ca. 8 Metern Höhe überwand er auf dem ersten Motorflug in Deutschland 100 Meter. Der Flug endete mit einer Bruchlandung. Grade unternahm mit diesem Flugzeug auf dem Gelände ca. 70 Flüge. Am 14. August 1909 zog Grade mit seiner Werkstatt nach Bork, dem heutigen Borkheide. Nach nur acht Tagen unternahm er in Bork den ersten Flug mit seinem noch in Magdeburg entwickelten Eindecker “Libelle” und gewann am 30. Oktober 1909 den „Lanz-Preis der Lüfte“ auf dem Flugplatz Johannisthal.

Bron: de.wikipedia.org

andere luchtvaartpioniers
de gebroeders Wright uit de Verenigde Staten
Henri Farman uit Frankrijk
Clemens van Maasdijk uit Nederland

donderdag 16 oktober 2008
100 jaar geleden [ 5 ]
deze maand is het 100 jaar geleden dat de eerste T-Ford op de markt kwam
vanavond in andere tijden op Nederland 2 om 21.25: een auto voor iedereen
Henry Ford met T FordOmstreeks 1908 brak er een nieuw tijdperk aan. Tot dat moment was een auto alleen iets voor de rijkelui. Auto’s werden luxer en de fabrikanten van toen waren er al achter gekomen dat ze meer winst konden maken op duurdere auto’s dan op goedkopere. Daarom eisten de aandeelhouders van Ford dat Henry ook een zescilinder zou bieden. Maar Henry had een beter plan: In 1908 kwam de T-Ford op de markt, een praktisch ingesteld vervoermiddel met ruimte achterin zodanig “dat men er een paar melkbussen kan neerzetten", zo zei Ford.
 
Technisch was het model goed bij de tijd met een 2.9 liter viercilindermotor waarvan de cilinderkop uit één geheel bestond, met één centraal oliecarter voor de smering en met een dynamo. Een startmotor had de wagen nog niet, daarvoor zat een slinger. De eerste modellen hadden zelfs geen voorruiten. Pas later kwamen er auto’s met voorruiten maar zonder ruitenwissers. Pas tegen het einde van de productietijd (rond 1923) kwam er een T-Ford met een gesloten carrosserie. In het begin (1908) kostte de T-Ford $ 850,-, maar die prijs ging naar $ 950,- in 1910. Maar eind 1910 kwam een geweldige prijsverlaging. De T-Ford werd leverbaar vanaf $ 680,-. Dit kwam doordat Ford de fabriek verhuisde naar een nieuw terrein op Highland Park. Hier introduceerde Ford ‘De lopende band’. In plaats van dat 1 werknemer een motor in elkaar zette, werd dit werk nu verdeeld. In zijn boek “Mijn leven en werk” legde Henry Ford uit: Het in elkaar zetten van de motor, vroeger door 1 man gedaan, is nu verdeeld in 84 afzonderlijke bewerkingen. Deze 84 man doen het werk dat vroeger 250 mannen deden.”
 
Ook introduceerde Henry de 5 dollar dag. Deze verving de werkdag van 9 uur (met een dagloon van $ 2,34, dat algemeen was) door een acht-urige werkdag met een loon van vijf dollar. Hierdoor liep het storm van sollicitanten op Highland Park, maar ouderen zagen het niet zo zitten omdat jongeren nu evenveel verdienden als ouderen. Ford gaf hierop heel simpel antwoord door te zeggen dat goede betaling goede werknemers oplevert en dat goed betaalde werknemers kunnen kopen wat zij willen, uiteindelijk ook een eigen Ford. En die Ford werd steeds goedkoper. Tegen het einde van zijn productie (1924) kon je al een T-Ford kopen voor $ 290,-. Toen de T-Ford in juni 1927 uit productie ging, waren er in totaal 15.458.781 stuks gebouwd. Een record dat tot 1972 zou blijven staan, tot het gebroken werd door de Volkswagen Kever. De T-Ford was 19 jaar in productie geweest.
 
Bron: nl.wikipedia.org

geschiedenis.vpro.nl

dinsdag 9 september 2008
ding dong
tentoonstelling 60 jaar langs de deur met kinderpostzegels
Museum voor Communicatie in Den Haag, 05.09.08 t/m 31.08.09

Wie is er niet langs de deur geweest met kinderpostzegels? In 1923 besluit Nederland in navolging van de Pro Juventute zegels uit Zwitserland als tweede land ter wereld postzegels in te voeren met een toeslag ‘voor het misdeelde kind‘. De eerste serie wordt in 1924 uitgegeven en brengt 51.000 gulden op. Een jaar later wordt het Nederlands Comité voor Kinderpostzegels (NCK) opgericht. In 1948 komt onderwijzer G. Verheul uit Waarder op het idee met kinderpostzegels langs de deur te gaan. Het jaar daarop wordt de kinderpostzegelactie landelijk ingezet. Begin jaren ‘70 ging ik zelf met de kinderpostzegels langs de deur. Een velletje kostte toen een knaak, maar door de stijgende inflatie werd het aantal zegels in 1973 teruggebracht tot zes en dat is tot op de dag van vandaag zo gebleven. Wél zijn de prijzen veranderd. Tegenwoordig moet je minimaal 2 velletjes aan de deur bestellen die samen 7,92 Euro kosten.

kinderpostzegels

1. Jan Sluyters, 1928
2. Gerard Kiljan, 1931
3. Eva Besnyö en Wim Brusse, 1947
4. Cas Oorthuis en Mart Kempers, 1951
5. William Graatsma en Jan Slothouber, 1970
6. Charlotte Mutsaers, 1987
7. Max Velthuijs, 1998
8. Fiep Westendorp en Barbara van Dongen Torman, 1999

In het overzicht van kinderpostzegels.nl kun je alle kinderpostzegels vanaf 1924 bekijken.

Bron: iconenvandepost.nl

In september 2008 is het precies 60 jaar geleden dat kinderen voor het eerst kinderpostzegels aan de deur verkochten. Tegenwoordig gaan meer dan 200.000 kinderen uit groep 7 en 8 er jaarlijks op uit. De tentoonstelling geeft een kleurrijk overzicht van de kinderpostzegels en hun ontwerpproces, met werk van bekende kunstenaars, fotografen en illustratoren als Cas Oorthuys, Dick Bruna en Fiep Westendorp.
 
Bron: muscom.nl

kinderpostzegels.nl

zondag 11 mei 2008
kunstbroeders
De gebroeders Maris en de Haagse School
Haags Gemeentemuseum, 19 april t/m 22 juni 2008
Jacob Maris (1837-1899)
Jacob MarisJacob Maris behoorde tot de Haagse School-schilders van het eerste uur. Zijn eerste inspiratie deed hij op bij de Duitse romantische illustrator Ludwig Richter. Daarna raakte hij geboeid door de vernieuwende opvattingen van de schilders van de School van Barbizon, die het werken naar de vrije natuur hoog in hun vaandel voerden. Het schilderen “en plein air” werd hun uitgangspunt. Jacob Maris paste dit toe in de bossen bij Oosterbeek, waar ook schilders als Gerard Bilders en Anton Mauve te vinden waren. In 1864 vertrok Jacob Maris naar Parijs om zijn carrière voort te zetten. In de omgeving van Barbizon maakte hij olieverfschetsen van rotslandschappen. In Frankrijk werkte Jacob Maris voor de kunsthandel Goupil. ‘Het breistertje’ is een voorbeeld van een typisch salonstuk uit zijn Parijse tijd. Na de Frans-Duitse oorlog van 1870 keerde Jacob naar Den Haag terug. Daar werd hij een van de belangrijkste figuren uit de Haagse School, die zich vanaf omstreeks 1875 begon te formeren. Jacob Maris werd een schilder van Hollandse landschappen en stadsgezichten, met een accent op het lichteffect van wolkenluchten.
 
Matthijs Maris (1839-1917)
Matthijs Maris had als jonge man, evenals zijn broer Jacob, belangstelling voor romantische onderwerpen. Tijdens zijn studiejaren in Antwerpen koos hij nog voor die stroming, maar in de jaren ‘zestig van de 19de eeuw volgde hij Jacobs voetsporen in de richting van Oosterbeek – dat ook wel het ‘Nederlandse Barbizon’ werd genoemd. In 1861 maakte hij een reis naar Duitsland en Zwitserland. Vooral zijn bezoek aan Lausanne, aan het meer van Genève, maakte een diepe indruk op hem. Matthijs was een dromer, voor wie de fantasie meer betekenis had dan de weergave van de werkelijkheid. In 1869 vertrok ook Matthijs naar Parijs, waar zijn broer inmiddels een eigen reputatie had opgebouwd. In tegenstelling tot Jacob keerde Matthijs niet naar Nederland terug. Hij bleef in Frankrijk en ontwikkelde een stijl, die steeds meer ging afwijken van die van de Haagse School. Zijn laatste levensjaren bracht hij door in Londen, levend als een teruggetrokken zonderling, ondersteund door zijn kunsthandel Van Wisselingh.
 
Willem Maris (1844-1910)
Anton MauveWillem Maris kreeg les van zijn oudere broers en op de avondlessen van de Haagse Tekenacademie. In Oosterbeek raakte hij bevriend met Anton Mauve. Met Blommers reisde hij naar Duitsland en Noorwegen. Willem bleef in Nederland wonen en legde zich toe op zonnige polderlandschappen met koeien en eenden. Zijn werk vond internationaal veel waardering. Tot zijn leerlingen behoorden Poggenbeek en Breitner.
 
Bron: gemeentemuseum.nl

Jacob Maris | Matthijs Maris | Willem Maris

dinsdag 15 april 2008
een halve eeuw na Expo 58 [ 1 ]
overmorgen is het vijftig jaar geleden dat koning Boudewijn
in Brussel de Expo 58 opende

In de film Down with Love uit 2003 wordt een perfecte reconstructie van een tijdsbeeld gegeven: de vroege jaren zestig. Het zijn mooie jaren om naar te kijken, al heb ik ze niet bewust meegemaakt. In de wederopbouwtijd was de wereld in een vooruitgangsroes gedompeld. De wereldtentoonstelling van 1958 in Brussel werd het symbool van het rooskleurige modernisme van de wederopbouwtijd. Vandaag is het precies 50 jaar geleden dat Expo ‘58 voor de wereld haar deuren opende. In Brussel wordt deze zomer nostalgisch terugekeken op deze bijzondere naoorlogse gebeurtenis met tal van lezingen, manifestaties en tentoonstellingen. Terug naar het jaar 1958.

Expo 58
Het Atomium
…naast de Eiffeltoren de bekendste reliek van een wereldtentoonstelling die het icoon werd van een stad en een tijdperk…
Op 17 april 1958, opent de jonge koning Boudewijn, in het gezelschap van de Belgisch eerste minister Achiel van Acker, de Expo met een redevoering waarin hij de volkeren aanspoorde tot vrede en tot maatschappelijke en wetenschappelijke vooruitgang. Na zijn rede, drukte de koning op een knop en begon het water te spuiten uit de fonteinen op het Belgiëplein. Een eskadron gevechtsvliegtuigen vormde een reusachtige B in de lucht en vanuit het nabijgelegen Heizelstadion werden duizenden rode, groene en witte ballonnen losgelaten.
 
Bron: atomium.be
Expo 58
…vale viewmasterkleuren uit 1958…
In 2008 viert Expo 58 zijn vijftigste verjaardag. Speciaal voor deze gelegenheid nodigen het Algemeen Rijksarchief en het Archief van de Stad Brussel ons uit om de magie van het evenement, dat nog tastbaar aanwezig is in ons collectief geheugen, opnieuw te beleven of voor het eerst te ontdekken in het Atomium, van april tot oktober. De eerste naoorlogse wereldtentoonstelling was een groots opgezet gebeuren, uitgestald in de vitrine van een unitaristisch België, dat niet alleen de kenteringen van zijn tijd in scène zette maar tegelijk al de Golden sixties aankondigde.
 
Bron: brussels-expo58.be

promofilmpje uit 1958
Belgique 58België 58
van 26 februari tot 21 december 2008
De ARCHIVES D’ARCHITECTURE MODERNE
 
Op gebied van architectuur, is de “58-stijl” gekarakteriseerd door het verwerpen van vooroorlogse symmetrieën en het gebruik van schuine en kromme lijnen, glazen wanden, gladde en gekleurde materialen als geëmailleerd Eternit. Grote overspanningen en hyperbolische schelpen doen hun intrede. Aan de hand van tekeningen, foto’s, maquettes, affiches en meubilair brengt de tentoonstelling een overzicht van de belangrijke architecturale en decoratieve vormen van deze 58-stijl (met als voorbeeld de Spirou-stijl, die refereert naar de architectuur in de stripreeks van Franquin) door ze te plaatsen in het midden van de actualiteit uit die tijd.
 
Bron: aam.be
postzegels Expo 58
Belgische postzegels ter gelegenheid van de wereldtentoonstelling van 1958

Expo 58De Wereldtentoonstelling van Brussel
vond plaats van 17 april tot 19 oktober 1958 en telde meer dan 42 miljoen bezoekers. Het was de eerste grote wereldtentoonstelling na de Oorlog; de vorige werd te New York georganiseerd, in 1939, op het ogenblik waarop de Duitse troepen Polen binnenvielen. De Wereldtentoonstelling van Brussel, die in de omgang Expo 58 werd genoemd, was zeker een van de meest representatieve evenementen uit de jaren 50. Ze stond symbool voor de democratische wil om de vrede tussen de naties in stand te houden, voor het geloof in de technische vooruitgang (ook al werd dat overschaduwd door de angst voor de atoombom) en voor een optimistische kijk op de toekomst van de moderniteit, die de mensen een beter leven moest geven.
( Bron: atomium.be )

brussels-expo58.be | expo58.tk

maandag 14 april 2008
luchtige Verlichting
De Sudelbücher van Georg Christoph Lichtenberg

Georg Christoph Lichtenberg legde in zijn Sudelbücher (1765-1799) de vinger op de kwetsbare plekken van de Verlichting. In tegenstelling tot zijn tijdgenoot Immanuel Kant (1724-1804) was hij geen abstracte denker maar juist heel concreet en persoonlijk. Zijn Sudelbücher (kladblokken) staan vol geestige aforismen.

“Wil men een natie verlichten,
dan is het mijns inziens onontkoombaar dat zij gelucht wordt. Want wat zijn mensen anders dan oude kleren? De wind moet er doorheen kunnen waaien. Ieder kan zich deze zaak voorstellen zoals hij wil,
maar ik stel mij de staat voor als een kleerkast, en de mensen
als kleren daarin.”

Georg Christoph Lichtenberg

Georg Christoph Lichtenberg (1742-1799) war das 17. und jüngste Kind des protestantischen Pfarrers Johann Conrad Lichtenberg. 1745 zog die Familie nach Darmstadt. Der Sohn litt sein ganzes Leben an einer zunehmenden Kyphoskoliose (Wirbelsäulenverkrümmung), die nicht nur zu einem ausgeprägten Buckel und geringer Körpergröße führte, sondern auch das Atmen immer mehr erschwerte. Er erhielt bis zum zehnten Lebensjahr Privatunterricht in seinem Elternhaus, 1752 wechselte er in die Lateinschule „Darmstädter Pädagog“ (heute auch Altes Pädagog genannt). Für seinen Fleiß und Scharfsinn wurde er mehrfach ausgezeichnet. Die Schule schloss er 1761 ab, dank eines Stipendiums des Landgrafen Ludwig VIII. in Höhe von jährlich 200 Gulden konnte er von Mai 1763 bis 1766 an der Universität Göttingen studieren — unter anderem bei Abraham Gotthelf Kästner — Mathematik, Naturgeschichte und Astronomie. In den folgenden Jahren bis 1774 führte er astronomische Beobachtungen am alten Observatorium in Göttingen durch. Seine körperliche Behinderung und seine ständige Anfälligkeit für Krankheiten machten ihn in außergewöhnlichem Maße empfindsam. Seine Beobachtungsgabe richtete er nicht nur auf naturwissenschaftliche Erscheinungen, sondern auch auf die Umwelt und seine Mitmenschen. Nach seinem Studium unternahm er zwei längere Reisen nach England. Auf der ersteReise 1770 (als Tutor für zwei englische Studenten) führte er König Georg III. von England und Hannover durch die Sternwarte von Richmond upon Thames, worauf dieser in einem Schreiben die Ernennung Lichtenbergs zum außerordentlichen Professor für Philosophie empfahl. Die zweite England-Reise, auf der er auch Teilnehmer von Cooks zweiter Weltreise kennenlernte (so etwa Georg und Johann Reinhold Forster), unternahm er von 1774 bis 1775. Bei dieser Gelegenheit begegnete er bekannten Wissenschaftlern wie James Watt oder Joseph Priestley. Diese Reise wurde zu seinem großen Bildungserlebnis.
 
( Bron: de.wikipedia.org )
Georg Christoph Lichtenberg
postzegel van Georg Christoph Lichtenberg ter gelegenheid van zijn 250e geboortedag in 1992
1770 wurde Lichtenberg Professor für Physik, Mathematik und Astronomie an der Universität Göttingen, doch erst ab 1776 hielt er regelmäßig Vorlesungen. 1777 machte er die Bekanntschaft von Maria Dorothea Stechardt (1765-1782). Ab 1780 – bis zu seinem Tod - war er Ordinarius für Physik. 1782 trat Margarethe Elisabeth Kellner in seinen Dienst. Im Oktober 1789 setzten krampfartige Asthmaanfälle ein (eine Folge der Wirbelsäulenverkrümmung), die ihn monatelang ans Bett fesselten. 1793 wurde er zum Mitglied der Royal Society in London ernannt. 1777 ließ Lichtenberg vor der Ankunft des „Magiers“ Meyer Philadelphia in Göttingen ein Plakat aushängen, auf dem er Philadelphias Programm so ankündigte, als stamme es von diesem selbst. Auf diesen Plakaten wurde behauptet, Philadelphia werde blitzschnell den Wetterhahn der Jacobikirche mit der Fahne auf der Johanniskirche vertauschen. Meyer Philadelphia verließ Göttingen, ohne auch nur eine Vorstellung gegeben zu haben. Von 1780 bis zu ihrem frühen Tod war die „kleine Stechardin“ Lichtenbergs Lebensgefährtin („ohne priesterliche Einsegnung meine Frau“). 1783 begann ein eheähnliches Verhältnis mit Margarethe Elisabeth Kellner, die er 1789 ehelichte, um ihr und den gemeinsamen Kindern das Erbe zu sichern.
 
( Bron: de.wikipedia.org )
Georg Christoph Lichtenberg

lichtenberg-gesellschaft.de | Lichtenberg bibliografie | Lichtenberg in Göttingen

donderdag 10 april 2008
Max Planck
vandaag geeft de Deutsche Post een postzegel uit
ter gelegenheid van 150e geboortedag van Max Planck
Max Planck zegel 10 april 2008Max Planck verrichtte onderzoek naar de wetten van de thermodynamica en de uitstraling van energie door zwarte lichamen (black body radiation) en zocht naar de oplossing voor het probleem waar de klassieke natuurkunde niet uit kwam: hoe luidt de formule die het continue energieverloop beschrijft van een energie uitstralend lichaam. Het was al bekend dat de golflengte van elektromagnetische straling korter wordt naarmate de temperatuur van het lichaam stijgt. Wilhelm Wien vond in 1893 een formule voor de energiedistributie van straling vanuit zwarte lichamen, die gold voor het violette eind van het spectrum en John Rayleigh en James Jeans produceerden een formule voor het rode gebied, maar niemand kon een formule vinden die gold voor het hele spectrum. Zijn onderzoekingen brachten Planck er in 1900 toe de klassieke Newtoniaanse principes te verwerpen en een heel nieuw principe te introduceren, wat uiteindelijk resulteerde in de kwantumtheorie. Hij publiceerde zijn bevindingen in de verhandeling Zur Theorie des Gesetzes der Energie-Verteilung im Normal-Spektrum. Plancks theorie komt erop neer dat energie wordt uitgestraald in kleine ‘pakketjes’ of eenheden, die hij quanta (kwanta) noemde, meervoud van het Latijnse quantum (kwantum), wat “hoeveelheid” betekent.
 
Bron: nl.wikipedia.org
Max Planck
Max Planck stond in 1952 al op een postzegel van de Deutsche Post Berlin

150. Geburtstag Max Planck [ philatelie.deutschepost.de ]

vrijdag 29 februari 2008
100 jaar geleden [ 3 ]
Op schrikkeldag 1908 maakte Kamerlingh Onnes helium vloeibaar
Kamerlingh Onnes postzegelKamerlingh Onnes richtte zijn onderzoek op het aantonen of ontkrachten van de beweringen van Johannes van der Waals, die stelde dat ieder gas vloeibaar kon worden gemaakt, maar slechts onder de kritieke temperatuur. Boven die kritieke temperatuur kan het gas, ongeacht de druk, niet vloeibaar worden. Hiertoe wilde hij vloeibare waterstof proberen te maken, het simpelste gas toen bekend (Helium was nog niet ontdekt). Hij moest daarvoor eerst zorgen voor vloeibare zuurstof, waarmee hij vervolgens kon werken aan vloeibare waterstof. Om hier te komen moest hij vele technische problemen overwinnen (verontreinigingen door pompen, olie enz).
 
In 1908 slaagde Kamerlingh Onnes er als eerste in om helium vloeibaar te maken. Met dit doel voor ogen had hij in 1904 een speciaal cryogeen lab opgericht, dat nog geruime tijd als ‘het koudste plekje ter wereld’ gold. Gebruikmakend van het Joule-Thompsoneffect lukte het hem om een temperatuur van minder dan één graad boven het absolute minimum te bereiken (0,9 K). Op dat moment was de opstelling in zijn lab de koudste plaats op aarde. Tot 1923 zou Leiden de enige plaats ter wereld zijn waar de temperatuur van vloeibare helium kon worden bereikt, en was dan ook populair onder buitenlandse wetenschappers die daar hun theorieën wilden testen om te zien of deze bij lage temperaturen nog steeds golden.
 
Bron: nl.wikipedia.org
Ehrenfest, Lorentz, Bohr,Kamerlingh Onnes
Ehrenfest, Lorentz, Bohr en Kamerlingh Onnes in 1919 in het cryogeen lab, ‘het koudste plekje ter wereld’

Helium werd in 1868 door de Fransman Pierre Janssen en de Engelsman Norman Lockyer onafhankelijk van elkaar ontdekt. Beiden bestudeerden het licht van de zon tijdens een zonsverduistering die in dat jaar plaatsvond, en zagen met een spectroscoop een emissielijn van een tot dan toe onbekend element. Eduard Frankland bevestigde de waarnemingen van Janssen en was degene die voorstelde om het element naar de zon te vernoemen. Hij stelde het achtervoegsel -ium voor, omdat hij verwachtte dat het element een metaal zou zijn. Toen het element in 1895 door Sir William Ramsay uit cleviet werd gewonnen bleek het geen metaal te zijn, maar de naam werd niet aangepast. De Zweedse chemici Nils Langlet en Per Theodor Cleve voerden onafhankelijk van Ramsay ongeveer gelijktijdig hetzelfde experiment uit.

In het jaar 1907 toonden Ernest Rutherford en Thomas Royds aan dat alfadeeltjes niets anders waren dan heliumkernen. In 1908 lukte het de Nederlandse natuurkundige Heike Kamerlingh Onnes als eerste om helium vloeibaar te maken door het gas tot 0,9 K af te koelen. Hij werd hiervoor met een Nobelprijs onderscheiden. Zijn leerling Willem Hendrik Keesom, die hem inmiddels als directeur van het laboratorium was opgevolgd, lukte het in 1926 als eerste helium onder hoge druk in vaste vorm om te zetten. Helium is genoemd naar de zon (Grieks helios), omdat het element daar het eerst ontdekt werd. ( Bron: nl.wikipedia.org)

zaterdag 9 februari 2008
tekenaar & fotograaf
150 jaar geleden werd Heinrich Zille (1858 - 1929) geboren

Vorig jaar schreef ik hier iets over de stadsfotografen Johannes Leendert Scherpenisse en Max Missmann. De eerste fotografeerde honderd jaar geleden in Amsterdam, de tweede in Berlijn. Een andere Berlijnse stadsfotograaf is Heinrich Zille, vooral bekend geworden als satirisch tekenaar. Michaela liet mij een fotoboek van hem zien: Berlin um die Jahrhundertwende.

Heinrich Zille
Berlijn aan het begin van de 20e eeuw

Daarin opgenomen niet alleen straatbeelden maar ook interieurfoto’s, zoals onderstaande foto die genomen is in het atelier van de beeldhouwer August Gaul. Deze roept bij mij herinneringen op aan modelfoto’s die in diezelfde jaren verschenen in het legendarische Amerikaanse fototijdschrift Camera Work. Fotografen als Heinrich Kuehn, Gertrude Käsebier en Edward Steichen publiceerden in Camera Work gelijksoortige modelfoto’s die nog sterk verbonden waren met de negentiende eeuwse salonschilderkunst.

Heinrich Zille
modelstudie, omstreeks 1900/03

Heinrich ZilleDe Duitse graficus, tekenaar en fotograaf Heinrich Zille werd in januari 1858 geboren in Radeburg bij Dresden. Heinrich groeide op in een arm arbeidersgezin in Berlijn. Zille volgde een opleiding tot lithograaf en volgde in zijn vrije tijd kunst- en tekenlessen. Tijdens zijn opleiding bestudeerde hij in opdracht van zijn leermeester professor Hosemann het leven van alledag. Hiermee legde Heinrich de basis voor zijn latere werk.

Aan het begin van de Eerste Wereldoorlog vond Zille, dat Duitsland in haar recht stond en liet hij vooral de vrolijke kant van het soldatenleven zien. Pas na het zien van de gewonde soldaten en nadat hij de verhalen van het front had gehoord, veranderde hij zijn mening. Dit bracht hij tot uiting in zijn werk. Hij tekende moegestreden en verminkte soldaten, die met hun laatste krachtsinspanningen terugkeerden van het front. Ook toonde hij vrouwen, die in eigen land het mannenwerk overnamen, terwijl hun mannen buiten de landsgrenzen aan het vechten waren.

Door de slechte sociale omstandigheden in Berlijn werd de kijk op de maatschappij van Heinrich Zille steeds scherper. Hoe kritischer hij werd, hoe meer populariteit hij verwierf onder de bevolking en andere kunstenaars. Zille werd zo populair, dat de impressionistische schilder Max Liebermannn hem voordroeg als lid van de Pruisische Academie der Kunsten. Bovendien werden er films gemaakt, waarin zogenaamde Zille-figuren de hoofdrol speelden. Op 70-jarige leeftijd kreeg Heinrich Zille een overzichtstentoonstelling in Berlijn. Een jaar later overleed hij. Tweeduizend mensen liepen in augustus 1929 mee in de rouwstoet, waaronder beroemde schrijvers, acteurs, kunstenaars en politici. ( Bron: cultuurarchief.nl )

Heinrich Zille 1858-2008
Vorige maand gaf de Deutsche Post deze postzegel uit ter gelegenheid van
de 150e geboortedag van Heinrich Zille

heinrich-zille-museum.de

donderdag 7 februari 2008
Carl Spitzweg
Vandaag geeft Duitse Post een postzegel uit ter gelegenheid
van de tweehonderdste geboortedag van Carl Spitzweg (1808-1885)

De Duitse schilder Carl Spitzweg heeft bewezen dat Biedermeier en humor heel goed samen kunnen gaan. Zijn schilderij van de arme poëet is een icoon geworden. Vandaag verschijnt een Duitse postzegel waarop dit heerlijke miniatuurtje staat afgebeeld. In 1985 verscheen overigens al een ander schilderij (der Sonntagsspaziergang) van Carl Spitzweg op een postzegel van de Deutsche Bundespost.

Carl Spitzweg postzegel 1985
der Sonntagsspaziergang 1841
Carl SpitzwegDie Gemälde Carl Spitzwegs (1808-1885) gehören zu den bekanntesten und beliebtesten in Deutschland. Bei einer Umfrage des Kunstmagazins “art” nach dem Lieblingsbild der Deutschen landete Der arme Poet auf dem zweiten Platz, gleich hinter Leonardo da Vincis “Mona Lisa". Auch Spitzwegs Bilder “Der Bücherwurm” und “Der Sonntagsspaziergang” stehen in der Rangliste weit vorne. Die drei Gemälde zeigen Spitzwegs Zeitgenossen aus der so genannten Biedermeierzeit zwischen 1815 und 1848 - immer mit einem leicht ironischen Unterton. Doch was genau zeichnete das Biedermeier aus? Und welche Rolle nahm Spitzweg in dieser Epoche ein?
 
Carl Spitzweg lebte in einer Zeit, die von den Nachwirkungen der Französischen Revolution und den Kriegen Napoleons geprägt war. Anders als in Frankreich hatten in Deutschland die Könige und Fürsten ihre Macht erhalten können. Demokratisch gesinnte Reformer wurden verhaftet, die Presse zensiert. Gegen diese Repressalien gab es kaum Protest aus der Bevölkerung. Im Gegenteil: Viele akzeptierten die Unterdrückung, da diese für sie politische Stabilität bedeutete. Nach den Unsicherheiten der napoleonischen Zeit wünschten sie sich eine feste gesellschaftliche Ordnung und wirtschaftliche Sicherheit. Dafür nahmen sie selbst die Beschneidung ihrer Bürgerrechte in Kauf.
 
Bron: philatelie.deutschepost.de
Carl Spitzweg
de postzegel die vandaag verschijnt
ter gelegenheid van de tweehonderdste geboortedag van Carl Spitzweg

carl-spitzweg.de | Carl Spitzweg [ de.wikipedia.org ]

donderdag 3 januari 2008
Tatort
Ik keek naar In Europa (het jaar 1922)
en bekeek foto’s van de Keulse fotograaf August Sander (1876-1964)

In de televisieserie In Europa ging het afgelopen zondag over de moord op Walther Rathenau in 1922 en dat leverde de spannendste aflevering op die ik tot nu toe in deze serie gezien heb. Geschiedenis als spannend jongensboek. Of om meer bij het medium televisie te blijven: als een aflevering van Tatort. Soms wordt er wel eens (al te gemakkelijk) van uitgegaan dat Adolf Hitler nooit aan de macht zou zijn gekomen als de moordaanslag op de minister van Buitenlandse Zaken van de Weimar Republik zou zijn mislukt. Rathenau moest gestopt worden. Mak legde wijselijk geen link naar dé politieke moord uit de Nederlandse geschiedenis, maar het is toch veelzeggend dat er een hele aflevering aan dit (in Nederland onderbelichte) incident besteed werd.

De onrust na het verlies van de Eerste Wereldoorlog duurt voort in Duitsland. De nederlaag zet alle tegenstellingen op scherp en slechts één enkele man lijkt de zaak bij elkaar kunnen te houden: Walter Rathenau. Als deze man in 1922 door rechtse extremisten wordt vermoord lijkt er voor Duitsland niemand meer te zijn die het land kan redden.
( Bron: ineuropa.nl/jaar/1922 )

Walther Rathenau
Walther Rathenau op een postzegel van Deutsche Post Berlin

Voor mij was deze documentaire een aanleiding om weer eens te gaan kijken naar de foto’s van August Sander, de fotograaf van het dagelijks leven in de Weimar Republik (1919-1933)

August SanderZu Beginn der 1920er-Jahre kommt August Sander in Berührung mit der „Gruppe Progressiver Künstler“ in Köln und findet in diesem Kreis eine starke Resonanz; hier u. a. in engem Austausch mit den Künstlern Franz Wilhelm Seiwert und Heinrich Hoerle sowie des weiteren mit Gerd Arntz, Gottfried Brockmann, Otto Freundlich, Raoul Hausmann und Stanislaw Kubicki (Berlin), Hans Schmitz, Augustin Tschinkel (Prag/Köln) und Peter Alma (Amsterdam). Zudem ist Sander mit den Malern Jankel Adler, Otto Dix, Heinrich Pilger und Anton Räderscheidt in engerem Kontakt. Viele von ihnen wurden wie auch Künstler anderer Sparten, so der Musik, Literatur, Baukunst und dem Schauspiel von August Sander portraitiert und in sein großes Werk Menschen des 20. Jahrhunderts aufgenommen. Für dieses entwirft er um 1925 ein Konzept, das allerdings über das Sujet des Künstlerportraits hinaus, ein weites Spektrum der damaligen Gesellschafts- und Berufsgruppen umfasst und auf rund 600 Aufnahmen, unterteilt in sieben Gruppen, angelegt ist.

foto van August Sander
notaris, 1924

1927 unternimmt Sander zusammen mit dem Schriftsteller Ludwig Mathar eine rund dreimonatige Reise nach Sardinien, auf der etwa 500 Aufnahmen entstehen. Eine geplante Buchveröffentlichung über die Reise scheitert aber. 1929 veröffentlicht er ein erstes Buch Antlitz der Zeit, eine Auswahl von 60 seiner Portraits Menschen des 20. Jahrhunderts. Die Zeit des Nationalsozialismus bringt für seine Arbeit wie für sein persönliches Leben starke Einschränkungen. Sein Sohn Erich, Mitglied in der linken Sozialistischen Arbeiterpartei Deutschlands (SAP), wird 1934 festgenommen, zu 10 Jahren Zuchthaus verurteilt. Sein Buch Antlitz der Zeit wird 1936 beschlagnahmt, die Druckstöcke werden vernichtet. Während des Krieges verlegt er seinen Lebensmittelpunkt nach Kuchhausen im Westerwald, wohin er u. a. seine wichtigsten Negative und Photographien vor den Bombenangriffen in Sicherheit bringen kann. Sein Atelier wird 1944 bei einem Luftangriff zerstört. 1946 beginnt Sander eine umfangreiche Bilddokumentation über das kriegszerstörte Köln.

Bron: de.wikipedia.org

dinsdag 20 november 2007
Kasselse meisjes
afgelopen dagen was ik in Kassel en bezocht Schloß Wilhelmshöhe

Twintig jaar geleden was ik voor het eerst in Kassel met de Documenta van 1987. De grote ontdekking was toen niet de internationale kunstshow, maar het museum Schloß Wilhelmshöhe. Sindsdien ben ik vijf keer in Kassel geweest maar nooit meer naar de Documenta. Deze zomer vertrokken weer honderdduizenden liefhebbers van eigentijdse kunst naar Documenta XII en ik was daar dus niet bij. Afgelopen vrijdag bezocht ik wél voor de vijfde keer de Gemäldegalerie Alte Meister van Schloß Wilhelmshöhe om daar weer de oude meesters te zien.

Rembrandt 2006
Rembrandt’s portret van Saskia van Uylenburgh hangt in Schloß Wilhelmshöhe. In 2006 sierde het een gezamelijke uitgave van TPG en Deutsche Post

Gemäldegalerie Alte Meister
is een unieke verzameling met een groot aantal schilderijen van Rubens, Jordaens, Van Dyck, Rembrandt en andere Hollandse en Vlaamse meesters. De kern van de collectie is in het midden van de achttiende eeuw opgebouwd door landgraaf Wilhelm VIII van Hessen aan wie het slot zijn naam te danken heeft.

schilderij rococoDie Ursprünge der Gemäldegalerie Alte Meister reichen zurück bis in das Jahr 1509, als Anna von Mecklenburg, Witwe von Landgraf Wilhelm II., Lucas Cranach d. Ä. mit einem kleinen Flügelaltar zum Gedächtnis an ihren verstorbenen Gemahl beauftragte. Die Periode der intensivsten Sammeltätigkeit war zwischen 1748 und 1756, als Landgraf Wilhelm VIII. ca. 800 Gemälde in Holland, Paris, Brüssel, Antwerpen, Venedig und in Deutschland durch seine Diplomaten und Kunstagenten ankaufen ließ. 1749-51 wurde für die Sammlung eine Galerie hinter das Palais des Landgrafen zwischen Auehang und Frankfurter Straße gebaut. 1877 zogen die Gemälde in das neu errichtete Gebäude der heutigen Neuen Galerie an der Schönen Aussicht um, wo sie bis zum Ausbruch des Zweiten Weltkriegs blieben. Die meisten Gemälde lagerten zwischen 1939 und 1945 im Reichsbahnbunker. Seit 1976 sind sie in den Etagen 1 bis 3 des Schlosses Wilhelmshöhe ausgestellt.
 
Bron: museum-kassel.de

M van Museumlandschaft
Museumlandschaft KasselEen aardige terugblik op een museumbezoek in Kassel is de website Das Kasseler MuseumsABC.
Vorig jaar zijn de Staatlichen Museen Kassel omgedoopt in Museumlandschaft Hessen Kassel (MHK). De luchtfoto laat duidelijk zien dat Schloß Wilhelmshöhe de spil vormt van dit ‘museumlandschap’, een woord dat in het Nederlands (nog) niet bestaat.

Hercules
Het slot maakt deel uit van een groot bergpark dat bekroond wordt door een reusachtig beeld van Hercules, dat nu even in de steigers moet staan. Na 1900 en 1952 is er weer een grote restauratie begonnen die ditmaal zo’n 24 miljoen Euro gaat kosten.

Herkules Kassel
de Herkules met de cascade werd aan het begin van de Achttiende Eeuw aangelegd door de landgraaf van Hessen
In de geest van het absolutisme wilden de heersers in Europa hun eigen paradijs op aarde hebben.

HerkulesDer Herkules gilt als das Wahrzeichen der Stadt Kassel. Praktisch der gesamte Baukörper - Oktogon und Kaskaden - besteht aus Basalt-Tuffstein, der in nahegelegenen Steinbrüchen gewonnen wurde. Das weiche Material hatte den Vorteil der relativ guten Bearbeitbarkeit, es verwittert jedoch verhältnismäßig schnell und stellt seit 300 Jahren ein Problem beim Erhalt des Bauwerks dar. Hauptproblem ist hierbei die Frosterosion. Das poröse Tuffgestein saugt an der Oberfläche Regenwasser auf. Diese Randbereiche platzen bei Frost schichtweise ab. Weiteres Problem ist die schiere Masse des Bauwerks, welches das Oktogon auseinanderdrückt und den östlichen Teil den Karlsberg hinuntergleiten lässt. Einige Hallen und der komplette Südflügel sind wegen Einsturz- bzw. Steinschlaggefahr für Besucher gesperrt. Seit Herbst 2005 laufen die dringend nötigen und umfangreichen Restaurierungsarbeiten zum Erhalt des Bauwerks. Die Kosten dafür werden auf über 24 Millionen € geschätzt.
Bron: de.wikipedia.org

Kassel-tourist.de
de Kasselse meisjes uit de campagne van kassel-tourist.de kom je in de stad overal tegen

Gemäldegalerie Alte Meister | Park Wilhelmshöhe | kassel-tourist.de | Kassel Lexikon

woensdag 24 oktober 2007
alles is ’streaming’
filosoof en natuurkundige met elkaar in gesprek over pre-socraten
in serie webvideo’s Denker des Abendlandes

Mijn broer stuurde mij deze link naar deze website waar je een serie van acht webvideo’s kunt bekijken met gesprekken over de pre-socratische filosofen.

Denker des Abendlandes
Harald Lesch und Wilhelm Vossenkuhl
met elkaar in gesprek

webvideo’s over pre-socraten
1. over filosofie
2. over wijsheid
3. Miletische natuurfilosofie
4. Pythagoras
5. Heraclitos en Parmenides
6. Empedocles en Philolaos
7. Leucippus en Demokritos
8. Anagaxoras en Diogenes

Demokritos
de vader van de atoomleer Demokritos
op een Griekse postzegel
Thales van MileteThales van Milete (ca. 624 v.Chr. - 545 v.Chr.)
was een der eerste presocratische filosofen. Hij kwam uit Milete (in het huidige Turkije). De oude Grieken zagen hem als een van de Zeven Wijzen. Er wordt gezegd dat hij in staat was een zonsverduistering te voorspellen; waarschijnlijk die van 585 voor Christus. Mogelijk heeft hij zijn kennis over sterrenkunde opgedaan tijdens een reis naar Babylon. Anderen zeggen dat hem deze macht werd toegedicht omdat hij nu eenmaal de geleerde was, en geleerden dit moesten kunnen voorspellen. Hoewel er in de oude culturen ook lieden waren die kosmische verschijnselen konden voorspellen en allerlei theorieën hadden over het universum, waren dit geen filosofen. Want Thales had twee uitgangspunten:
1 - Conclusies omtrent het universum mag men louter en alleen baseren op het universum zelf (dus niet op goden).
2 - Opvattingen moeten gestaafd worden aan de hand van argumenten.

Dit zijn uitgangspunten die de filosofie doen verschillen van andere disciplines, uitgangspunten die overigens nog steeds gelden.
 
Bron: nl.wikipedia.org

Denker des Abendlandes

zaterdag 6 oktober 2007
woestijnervaring [ 9 ]
negende dag: rustdag of woestijnsafari

Vandaag is een rustdag en voor degenen die dat willen is er de mogelijkheid om met een jeep de woestijn in te gaan. Een goede gelegenheid om de ruimte te ervaren waarin God’s volk veertig jaar heeft moeten wachten.

Gebel Musa

St. Catherine Monastery

vrijdag 5 oktober 2007
woestijnervaring [ 8 ]
achtste dag: beklimming van de Dzjebel Musa

Op de lagere school was het een grapje: wie was de eerste automobilist? Mozes, want hij ging in zijn een(d)tje de berg op. Wij gaan nu echt in zijn voetsporen en volgen met elkaar Mozes in zijn eentje de berg op.

Mozes ontvangt de wet
Mozes ontvangt de Wet op de berg Sinaï
Toen maakte zich Mozes op, met Jozua, zijn dienaar; en Mozes klom op den berg Gods. En hij zeide tot de oudsten: Blijft gij ons hier, totdat wij weder tot u komen; en ziet, Aäron en Hur zijn bij u; wie enige zaken heeft, zal tot dezelve komen. Toen Mozes op den berg geklommen was, zo heeft een wolk den berg bedekt. En de heerlijkheid des HEEREN woonde op den berg Sinaï, en de wolk bedekte hem zes dagen, en op den zevenden dag riep Hij Mozes uit het midden der wolk. En het aanzien der heerlijkheid des HEEREN was als een verterend vuur, op het opperste diens bergs, in de ogen der kinderen Israëls. En Mozes ging in het midden der wolk, nadat hij op den berg geklommen was; en Mozes was op dien berg veertig dagen en veertig nachten.
 
Exodus 24 : 13 - 18
Gebel Musa
de berg van Mozes

Berg van Mozes [ home.wanadoo.nl/aaveezet ]

maandag 18 juni 2007
groene Victoria [ 2 ]
Koningin Victoria op 1 Shilling uit Nieuw Zeeland (1855)

Zaterdag liet ik hier een postzegel zien van Nova Scotia uit 1860 met het portret van Victoria. Maar een andere Britse kolonie was nog eerder met een groene koningin Victoria. In 1855 konden de kolonisten in Nieuw-Zeeland met onderstaande postzegel een brief naar het moederland sturen.

postzegel Nieuw Zeeland 1855
Victoria uit 1855 met het ‘Chalon’ portret

Het portret is een gravure naar een schilderij van Alfred Edward Chalon dat hij in 1838 van de 19-jarige Victoria had gemaakt. Dit portret werd ook voor frankeerzegels van andere overzeese gebieden van het Brits imperium gebruikt, zoals Queensland, Tasmania, Natal en de Bahamas.

The Chalon portrait of Queen Victoria was by Alfred Edward Chalon, R.A. (1780-1860) painted in 1838, the year after she acceded to the throne. Chalon sketched the Queen on her first visit to the House of Lords in 1837 and derived the painting from that. In fact he produced three different paintings and it was much copied by other painters for official portraits. These, engravings and mezzotint copies of the portrait made it a well known image in early Victorian times.
 
Bron: 100megsfree3.com
postzegel Canada 1851
Canada 1851

De oudste zegel met het ‘Chalon’ portret die ik op het web kon vinden, is er een van Canada uit 1851. Nederland had op dat moment nog steeds geen postzegels, maar zou een jaar later pas beginnen met emissies. Daarmee was ons land vrij laat met de invoering van de frankeerzegel. Engeland (1840) , de Verenigde Staten (1847), Denemarken (1848), Frankrijk (1848), België (1849) en Beieren (1849) waren ons o.a. al vooraf gegaan.

postzegels tussen 1840 - 1850

zaterdag 16 juni 2007
groene Victoria [ 1 ]
wat kunnen sommige postzegels toch mooi zijn

Struinend door de plaatjeszoeker van Google naar gegravuurde cartouches op oude postzegels, kwam ik onderstaand juweeltje tegen: een postzegel uit Nova Scotia. Nu heb daar op weg naar Toronto toevallig een keer een tussenlanding gemaakt, dus ik weet nu waar het ligt. Maar verder weet ik van Nova Scotia weinig meer dan dat het een langgerekt eiland is voor de kust van Canada met een hoofdstad die de naam heeft van een anti-depressivum: Halifax. Er is blijkbaar een tijd geweest dat Nova Scotia haar eigen postzegels had. Dat moet ergens in de vorige vorige eeuw geweest zijn. De dame in het medaillon is dezelfde als die op de allereerste postzegel uit de geschiedenis, de Penny Black uit 1840, alleen ziet deze groene Victoria er veel toegankelijker en vriendelijker uit.

Nova Scotia
de 8 1/2 Mint Victoria uit 1860

Bij nader onderzoek blijkt het te gaan om een postzegel uit 1860. We zien hier een jonge Victoria, ook al kon ze in dat jaar al terugzien op een regeerperiode van 23 jaar. Koningin Victoria overleed aan het begin van de vorige eeuw na 63 jaar en zeven maanden geregeerd te hebben. In tegenstelling tot de Penny Black is de Mint Victoria zeer betaalbaar en online te koop.

zaterdag 26 mei 2007
tragische postzegel
Het oude Ieper op een Belgische postzegel uit 1915

Toen onderstaande postzegel op 15 oktober 1915 werd uitgegeven, was het middeleeuwse vestingstadje Ieper na twee verschrikkelijke veldslagen verwoest en stak de toen 600 jaar oude lakenhal als een ‘oude kies’ boven de ruïnes uit.

Ieper 1915

de andere zegels uit deze serie

De eerste vermelding van een lakenhal te Ieper stamt uit 1173, dit gebouw was waarschijnlijk van hout. Rond 1260 werd begonnen met de bouw van de huidige lakenhal, die pas in 1304 afgerond werd. Maar toen stond er dan ook een gebouw dat zijn weerga in de Lage Landen en ver daarbuiten niet had. De Ieperse lakenhal heeft een lengte van 133 meter(!), 48 deuren gaven teogang tot een verkoopruimte van ca. 2500 m2… Met deze enorme afmetingen vormt deze lakenhal het grootste burgerlijke complex van West-Europa. het zal u dan ook niet verbazen dat de andere lakenhallen van Vlaanderen, die op zich toch vaak van ruime afmetingen zijn- Brugge, Gent, nogal schril afsteken bij dit meesterwerk van de vroege gotiek.In het midden van de voorgevel torent het 70 meter hoge belfort trots boven de stad uit, op de spits bevindt zich een draak, de trotse bewaker van Ieper. In de Eerste wereldoorlog werd de lakenhalle, net als de rest van de stad, door de Duitse strijdkrachten grotendeels vernietigd. Na de oorlog werd het gebouw met Duitse financiele steun herbouwd, pas in 1959 was men klaar. Doch toen was de feniks uit zijn as herrezen en tegenwoordig ligt het er weer prachtig bij.
 
Bron: denederlanden.web-log.nl
Ieper voor 1914
Ieper aan het begin van de twintigste eeuw
Ieper voor 1914
Ieper aan het einde van de Eerste Wereldoorlog
Ieper 2007
Ieper zoals ik het vorige week vrijdag zag
dinsdag 22 mei 2007
Kuifje postzegels
vandaag geeft de Post in België postzegels uit met alle covers van Kuifje
De Post geeft een nieuwe reeks van 25 postzegels uit ter herdenking van de 100ste verjaardag van de geboorte van Hergé. De zegels van de reeks worden niet afzonderlijk verkocht. Dat heeft de Post in een persverklaring meegedeeld. De reeks wordt verkocht per vel van 25 zegels van elk 0,46 eurocent, wat neerkomt op 11,5 euro per vel (frankering voor genormaliseerde zendingen tot 50 gram, niet prior, voor België). Elke zegel stelt de cover van een album van Kuifje voor in een toepasselijke taal en één beeldt Hergé zelf af. De lay-out is van Moulinsart. De oplage bedraagt 700.000 exemplaren.
 
Bron: demorgen.be
zaterdag 31 maart 2007
meer nostalgie op wielen
het legendarische illustratorduo: Art Fitzpatrick en Van Kaufman

Gisteren schreef ik iets over oude brochures van Amerikaanse automerken, waarvan ik highres scans op het web vond. Al bladerend door dat vintage reclamemateriaal, kwam ik een oude bekende tegen: Art Fitzpatrick. Samen met Van Kaufman maakte hij in de zestiger jaren naam met werk voor o.a. Pontiac. De look and feel van de sixties was al iets strakker en zakelijker dan de baldadige romantische ronde vormen van de fifties. De illustraties van Fitz & Van, zoals het duo genoemd werd, passen daar goed bij.

Art & Van
Cadillac, illustratie van Fitz & Van

Fitzpatrick was een ouwe rot in het vak, Kaufman kwam uit een heel andere hoek en had als illustrator van achtergronden bij Disney gewerkt. Nu tekende hij achtergronden bij de automodellen van Art Fitzpatrick en hun quatre-mains bereikte een volmaakte samenklank. Veel mensen dachten dat de inititialen ‘AF VK’ van één persoon waren. Tegen de gebruiken in, werd hun reclamewerk altijd als kunstwerk gesigneerd verspreid.

Art FitzpatrickArt FitzPatrick
began his career designing cars. At 20, he designed the Darrin Packard 4-door convertible and hard top sedans, and at 22 was a consulting designer to General Electric. After World War II service as a Naval Officer, he turned to advertising design and illustration, beginning with 8 years of Mercury, including 4 years of Lincoln ads. Before GM obtained his exclusive services (20 years worth), he did ads for Nash, Plymouth, Chrysler, Kaiser and Studebaker. During these years, he also did art, graphic and product design for other Fortune 500 clients.
 
Bron: fitz-art.com
In 2005 verscheen in de VS deze serie postzegels met sportwagens uit de eerste helft van de vijftiger jaren, illustraties van Art Fitzpatrick

fitz-art.com | Nederlandse Pontiac Brochure 1966 | Johannes in Retroland

woensdag 14 maart 2007
genadeloze slachting
gelezen in Berlijn, de ondergang 1945 van Anthony Beevor:
de Slag om de Seelower Höhen, de opmaat voor de Slag om Berlijn

Stalin wilde koste wat kost Berlijn veroveren en stookte zijn soldaten als lucifers op. Toen in het voorjaar de bruggenhoofden aan de Oder veiliggesteld waren, kon de opmars naar Berlijn op Duits grondgebied beginnen. Maar voordat het leger van Zjoekov Berlijn kon bereiken, was er nog een laatste obstakel: de Seelower Höhen. Vier dagen lang, van 16 tot 19 april 1945, vond hier een genadeloze slachting plaats, waarbij 12.000 Duitse en 70.000 Russische soldaten werden gedood. Het Rode Leger was met ruim 1 miljoen manschappen in een verpletterende meerderheid en de Duitsers waren kansloos. Maar de Duitsers hadden een strategisch voordeel en moesten voor het eerst vechten op eigen grondgebied, waardoor er uiteindelijk toch nog bijna zesmaal zoveel Russische soldaten om het leven kwamen.

Seelower Hoehen
Monument op de Seelower Höhen

SeelowOp 18 november vorig jaar kwam de Slag om de Seelower Höhen weer in het nieuws toen ongeveer duizend neonazi’s zich daar verzamelden. Sindsdien is er een burgerinitiatief Seelow gegen Rechts dat demonstreert tegen extreem rechts.

Am 16. April 1945 begann die letzte sowjetische Großoffensive auf europäischem Territorium. Die “Berliner Operation” hatte das Ziel den deutschen Widerstand endgültig zu brechen und den Krieg in Berlin zu beenden. Noch einmal stellten sich deutsche Soldaten einem übermächtigen Gegner entgegen. Obwohl sie diesem hohe Opfer abverlangten und Shukows Angriffsplan verzögerten, war ihr Widerstand prinzipiell sinnlos.
 
Bron: gedenkstaette-seelower-hoehen.de
Seelower Hoehen
De DDR gaf in 1985 deze postzegel uit bij de herdenking van de Slag om de Seelower Höhen

Schlacht um die Seelower Höhen [ de.wikipedia.org ] | Berlin, the downfall

dinsdag 13 maart 2007
Da Vinci in Tokio
De annunciatie van Leonardo da Vinci is in Japan te zien

Ondanks vele protesten is de Annunciazione van Leonardo da Vinci gisteren toch naar het Nationaal Museum in Tokio gevlogen waar het te zien zal zijn op een tentoonstelling die de Italiaans-Japanse betrekkingen extra zal moeten verstevigen. Da Vinci schilderde zijn aankondiging ergens tussen 1472 en 1477 met tempera op paneel voor zijn vijfentwintigste, toen hij waarschijnlijk nog bij Andrea del Verrochio in de leer was. Het hangt al vanaf de negentiende eeuw in een zaal van het Uffizi en hoort daar volgens velen altijd te blijven. Maar de Italiaanse regering vindt de diplomatieke betrekkingen met Japan te belangrijk. Hoe zal er straks in Nederland gereageerd worden als straks het Joodse Bruidje naar Shanghai gevlogen wordt als glijmiddel voor de Nederlandse handel in China?

de aankondiging
de aankondiging van Leonardo da Vinci (1472-77) beeldt het moment uit waarop de engel Gabriël de Moeder Gods verkondigt dat zij zwanger is van de Verlosser
Lange tijd werd gedacht dat deze Annunciatie een werk was van Domenico Ghirlandaio, totdat men zich realiseerde dat het geschilderd was door een jeugdige Leonardo da Vinci. Kenners herkennen het landschap op de achtergrond als ‘typisch Da Vinci’: water en in een heiige lucht gehulde bergen. De nauwkeurig geschilderde kleding zou meer in de stijl van Botticelli zijn.
 
Bron: statenvertaling.net
 Da Vinci postzegels Tokyo Poster
De engel Gabriël uit de Annunciazione en een portret van Leonardo op een resp. Bulgaarse en Italiaanse postzegel. Daarnaast: aankondiging van de aankondiging in het Japans, vanaf 20 maart te zien in Tokio.
maandag 15 januari 2007
kruidenierszegels
TNT Post brengt Nederlandse designiconen op postzegel
én verhoogt de tarieven…
10 voor Nederland
Velletje met 10 zegels: Gildeglas van ontwerper Andries Copier (Royal Leerdam), de Revoltstoel van Friso Kramer (Ahrend), de Heineken Longneck, de Bugaboo kinderwagen van Max Barenburg (Bugaboo), de fluitketel Lapin van Nicolaï Carels (HEMA), de flessenlamp van Tejo Remy (Droog Design), de bakfiets (Fietsfabriek), de spaarlamp, de tulp en de rookworst (Unox).
Typisch Nederlands, om een rookworst uit te verkiezen als een typisch Nederlands symbool. En merkwaardig niet-commercieel gedacht van TNT Post. Wat het verhaal niet vertelt is, of de betrokken multinationals ook betalen voor deze prachtige exposure, maar blijkbaar gaat het om gratis mediumruimte.
 
blog.adformatie.nl

Tot aan mijn laatste ademtocht zal ik de saaiste hobby van alle hobbies blijven verdedigen: het verzamelen van postzegels. Maar ik moet daarin iets specifieker zijn: het verzamelen van postzegels behalve die van Magyar Posta, oliestaatjes, postzegeleilandjes én Nederlandse postzegels na 1989. Ik heb na de privatisering van de PTT in 1989 nog vier jaar afgewacht en ben in 1993 gestopt. Nu heb ik alle uitgaven compleet van 1941 tot en met 1993. Omdat ik als trouw abonnee van de jaarcollectie plotseling stopte, stuurde de nieuwe PTT een enquetemevrouw op mij af. Waarom ik gestopt was. Ach weet u, postzegels verzamelen was vroeger iets gezelligs. Met rond de 25 nieuwe zegels per jaar die ik ongestempeld wilde hebben, kon ik dat van mijn zakgeld ook nog wel betalen.

Maar toen de PTT onder de naam TPG Post groep in 1998 haar beursgang maakte en een echte commerciële organisatie werd, bleef ze als oud staatsbedrijf (nog steeds is de nederlandse Staat de grootste aandeelhouder) haar license to print money behouden. Het aantal uitgiften werd in het begin van de jaren 90 al snel verdubbeld. Maar na de beursgang ging TPG Post nog meer waardepapier bijdrukken en na 2000 komen er elk jaar bijna 100 nieuwe postzegels uit. Het lijkt de voormalige DDR wel. De jaarcollectie is bijna niet meer op te brengen, omdat bijna elke postzegel na 2002 een minimale waarde heeft van 39 eurocent en er heel veel themavelletjes verschijnen. De jaarcollecties worden nu gesplitst in velletjes en losse zegels. Het afgelopen jaar kostten beide collecties samen ruim € 110. In de jaren Tachtig betaalde ik voor de jaarcollecties rond de € 20.

Vorig jaar kreeg ieder Nederlands postadres een goednieuwsbrief van TPG waarin de overgang naar TNT Post bekend werd gemaakt. Deze naamsverandering, inclusief het oranje image, betekent een kostbare operatie waarbij tienduizenden brievenbussen, nog veel meer kledingstukken en ontelbaar veel drukwerk moet worden afgedankt en vervangen. Dat de klant daaraan mee zou gaan betalen, kon hij voor de image switch al weten. TNT Post wachtte nog eventjes af en suste ons eerst nog even met een envelop en voorbedrukte postzegel die we voor één keer gratis mochten versturen. Per 1 januari zijn de tarieven voor het binnenland met 5 eurocent verhoogd naar 44 eurocent.

Degene die hierover klaagt, krijgt als tegenwerping dat in 1989, het jaar van de verzelfstandiging van de PTT, 75 cent op een brief moest worden geplakt. Omgerekend ruim 35 eurocent. Het tarief is in 18 jaar tijd dus bijna 9 eurocent gestegen, zo’n 25 procent. Dan terug naar die goeie ouwe tijd van het staatsbedrijf: In 18 jaar (1971 tot 1989) verdriedubbelde de PTT het tarief voor een brief van 25 naar 75 cent, een stijging van 300 procent, dus 12 keer zoveel! Maar die stijging kwam voornamelijk door de enorme inflatie in de jaren Zeventig.

TPG 44 centNu lijkt TNT Post met iets nieuws gekomen: bekende merken op het kleinste stukje waardepapier, zoals het klassieke pijpje van Heineken. Over een andere zegel uit deze reeks, met UNOX worst, is onder postzegelverzamelaars redelijk wat ergernis ontstaan. Maar vanmorgen las ik deze ingezonden brief in de krant. Tijd voor een nieuwe strategie en terug naar het oude tarief?

worst
Als het bedrijfsleven onze postzegels zou sponsoren waardoor het versturen van een brief of kaartje voordeliger wordt, vind ik het plakken van reclame geen probleem. Mij zal het worst wezen als het poststuk maar op tijd aankomt.
(ingezonden brief in Trouw)
dinsdag 19 september 2006
Nieuwe Zakelijkheid
de grafische ontwerpen van Piet Zwart
Piet Zwart (1885-1977) dankt zijn faam als typografisch ontwerper voor een goed deel aan de uitgebreide serie advertenties die hij tussen 1923 en 1933 voor de Nederlandsche Kabelfabriek te Delft maakte. Experimenteerde hij daarin vooral met een wijd gamma van overwegend schreefloze letters, elementen uit de ‘blikvangerskast’ en lijnen in allerlei soorten en maten, vanaf het einde van de jaren twintig voegt hij aan zijn werk een belangrijke dimensie toe door de toepassing van de fotomontage. De bekendste voorbeelden daarvan zijn de brochure uit 1931 Delft Kabels en natuurlijk Het boek van PTT uit 1938. Daarnaast leverde Zwart voor de Rotterdamse uitgeverij Brusse een aantal opmerkelijke bandomslagen waarop de fotomontage een prominente rol speelt. Een opvallend voorbeeld vormt het ontwerp voor Kamergymnastiek voor iedereen, van de krachtige promotor van de gymnastiek Hubert van Blijenburgh die bij de Brusses nog vijf andere publicaties op dit terrein verzorgde.
PTT
een pagina uit Het boek van PTT, 1938
doordat de belettering parallel loopt met cruciale elementen van de foto, maakt het ontwerp een zeer homogene indruk. Tegelijkertijd wordt een goed bij het onderwerp passende dynamiek bereikt die nog wordt versterkt door de scherpe diagonaal tussen het in oranje gedrukte voorbeeldblad met oefeningen en de raamstijlen. Overigens bleef de medewerking van Zwart aan dit boek beperkt tot het bandontwerp, want de vormgeving van het binnenwerk (het voorwoord begint met een in oranje uitgevoerde ‘D’ uit de serie initialen bij de Hollandsche Mediaeval van De Roos is weinig revolutionair.
Piet Zwart
J.F. Otten, Amerikaansche filmkunst Rotterdam, 1931 ontwerp van Piet Zwart
Het inschakelen van een ontwerper als Zwart is kenmerkend voor de zorg die de Brusses aan hun boeken besteedden. Net zoals zij in vroeger jaren (vgl. nr. 85) ruimte gaven aan een vernieuwend ontwerper als De Roos, boden zij ook de wegbereiders van de Nieuwe Zakelijkheid een mogelijkheid hun ideeën in praktijk te brengen. Zo zou Zwart ook de bandontwerpen voor de befaamde serie Monografieën over Filmkunst verzorgen en werden typografisch interessante experimenten als dat van Paul Schuitema in Stad van B. Stroman (1932) niet geschuwd.
 
Bron: kb.nl/galerie/100hoogtepunten
Piet Zwart 1931 Goudse Glazen
postzegels uit 1931 van Piet Zwart

De Duitse term Neue Sachlichkeit (nieuwe zakelijkheid) werd ingevoerd door Gustav Hartlaub, in 1925, terwijl hij directeur was van de Mannheimer Kunstgalerie. Kenmerkend voor de stijl is een uiterst emotieloze weergave van alledaagse onderwerpen en een hang naar eenvoud, zowel binnen de film, als bij fotografie, architectuur en schilderkunst.
Bron: nl.wikipedia.org

Piet Zwart [nl.wikipedia.org]

donderdag 10 augustus 2006
virtuele reis door de hel [1]
deze maand daal ik met Dante en Vergilius af in de hel

Na de Metamorphosen die Ovidius aan het begin van onze jaartelling in Rome schreef, neem ik een sprong van 13 eeuwen om te belanden in het Florence rond 1300. Het romeinse rijk is uiteengevallen en in het noorden van Italië zijn een aantal stadstaatjes ontstaan waaronder Genua, Pisa, Sienna en Florence. Vooral in de laatste stad zal een eeuw later het humanisme zo gaan bloeien, dat we dan over de renacimiento spreken, de wedergeboorte van de Romeinse en Griekse Oudheid. Als Dante zijn meesterwerk schrijft, is het zover nog niet. Europa is nog doordrenkt van het Middeleeuwse christendom. Maar de antieke beschaving wordt in de Commedia al volop gereanimeerd. Zo is er niet alleen de Romeinse dichter Vergilius, de gids die hem door de hel leidt, Dante doorspekt zijn epos met tientallen personages uit de Oudheid. Alleen al in het limbo (de eerste kring) ontmoeten Dante en Vergilius een groep Griekse en Romeinse filosofen, wetenschappers en dichters waaronder Cicero, Euclides, Homerus en… Ovidius !

eerste pagina Divina Commedia
De eerste pagina uit La Divina Commedia

Ik ben de Metamorphosen en de Commedia (Divina is een toevoeging uit latere tijd) gaan lezen omdat ik ‘boeken die iedereen kent maar niemand gelezen heeft’ eigenlijk gewoon gelezen wil hebben. De Metamorphosen was dat betreft even wennen, bij de Commedia is het niet anders. We hebben een vrij uitvoerig notenapparaat nodig om de tekst nog te kunnen verstaan. Ovidius en Dante leefden in zo’ n totaal andere tijd dan de onze, dat we hun mens- en wereldbeeld moeten reconstrueren. Dat vind ik eigenlijk ook het boeiende van deze teksten: ze roepen niet alleen een andere wereld op, maar leggen ook een heel ander denken bloot. Bij het lezen van de Commedia is het daarom eigenlijk noodzakelijk om iets te weten over de cultuurfilosofische als de geopolitieke achtergronden van de tijd waarin Dante leefde. Anders blijft het een onverteerbaar boek. Makkelijk is een reis door de hel toch al niet.

Dante schreef in tegenstelling tot de meeste tijdgenoten niet in het Latijn maar in een Florentijns dialect waaruit het moderne Italiaans zich ontwikkeld heeft. De vorm is niet, zoals bij Ovidius, in hexameters (zes dactylen), maar in terzinen die als schakels met elkaar verbonden zijn: de eerste zin rijmt op de derde en de tweede op de eerste en derde van de volgende terzine. Door dit omarmende rijm ontstaat een keten van terzines.

Nel mezzo del cammin di nostra vita (A)
mi ritrovai per una selva oscura (B)
ché la diritta via era smarrita. (A)
Ahi quanto a dir qual era è cosa dura (B)
esta selva selvaggia e aspra e forte ©
che nel pensier rinova la paura! (B)

Inferno, canto I: 1-6

“Halverwege mijn levensweg vond ik mijzelf terug in een donker woud…”

De Commedia is een gestructureerd episch gedicht: zoals bekend bestaat het uit drie delen getiteld Inferno (Hel), Purgatorio (Louteringsberg of Vagevuur) en Paradiso (Paradijs). Elk deel bevat 33 canti ("zangen"), van elk ongeveer 100 terzinen.
Inferno heeft nog een inleidende canto, waarmee het totale aantal op 100 komt.

Dante stelt zich de hel voor als een trechter die vlak onder het aardoppervlak breed begint en dan toeloopt naar het (ijskoude!) middelpunt der aarde, waar Lucifer zetelt. Hij onderscheidt negen kringen. Deze maand zal ik in negen stukjes telkens iets laten zien van wie en wat Dante en Vergilius in elk van de negen kringen telkens ontmoeten. Telkens ontmoetten ze grotere zonden en grotere zondaars.

Dante 1965
Dante op een postzegel uit Italië
bij zijn 700ste geboortedag in 1965

Ik vind het wel twijfelachtig dat Dante niet alleen historische personages, maar ook veel van zijn tijdgenoten in feite naar de hel wenste. Want door ze daar keurig op te bergen, maakte hij ze gelijk ook onsterfelijk in deze onfortuinlijke positie. Misschien was dat juist zijn genoegdoening tegenover degenen die hem uit Florence verbannen hadden en tegenover wie hij zoveel wrok koesterde. In welke kring plaatste Dante de wraakzuchtigen ook alweer? Het is maar goed, ook voor Dante zelf, dat het allemaal zijn eigen fantasie is.

Biografie | Dante Online | Dante on the Web | download de integrale tekst
nieuwe Dante-vertaling | la Divina Commedia in de cinema

vrijdag 19 mei 2006
de geheimzinnige postzegel
zijn tekenen overal waar je ze wilt zien?

Da Vinci

Leonardo da Vinci’s Laatste Avondmaal
op een Liberiaanse postzegel
dinsdag 7 maart 2006
haagse newton
gelezen: monografie over Christiaan Huygens (1629-1695)
kinderzegel 1929Christiaan Huygens (1629-1695) is bekend als een van de beroemdste en invloedrijkste natuurwetenschappers van de zeventiende eeuw. Hij deed belangrijke ontdekkingen op het gebied van de wiskunde, natuurkunde en sterrenkunde. In de moderne natuurkunde spreekt men nog altijd van het ‘beginsel van Huygens’, dat de uitbreiding van het licht verklaart. Daarnaast is Huygens bekend vanwege zijn ontdekking van de ring van Saturnus en van een maan van die planeet, en vanwege zijn werk op het gebied van de mechanica. Hij formuleerde als eerste de regels voor centrifugale kracht, slingers, en elastische botsingen.
 
In tegenstelling tot het grootste deel van de natuurbeschouwing van zijn tijd, die in het algemeen sterk in dienst stond van meer algemene filosofische uitgangspunten, was het onderzoek van Huygens vooral ook geworteld in een technologische belangstelling en uitvindersvernuft.
kinderzegel 1955Samen met zijn oudere broer Constantijn (1628-1697) sleep hij lenzen voor telescopen, die tot de beste van hun tijd gerekend werden. Hij maakte of suggereerde tal van verbeteringen aan bestaande apparaten. Sommige daarvan hadden een wetenschappelijk doel, zoals een micrometer voor zijn telescopen, andere waren puur op vermaak of gemak gericht, bijvoorbeeld vering voor koetsen en een toverlantaarn. Zijn beroemdste uitvinding was het slingeruurwerk, dat de nauwkeurigheid in de tijdmeting met een grote sprong vooruithielp. Deze uitvinding hing nauw samen met zijn theoretische werk.

Ruwweg gezegd dateert het moderne idee van natuurwetenschap uit de zeventiende eeuw. Dat betekent ook dat het tot die tijd niet goed mogelijk was om jezelf als wetenschapper of onderzoeker te afficheren. Voor zover er onderzoek plaats had, had dat een heel ander karakter dan tegenwoordig en gebeurde dat ook om andere redenen.
De zeventiende eeuw is wat dat betreft dus een overgangstijd. Dat betekent dat de mensen uit die tijd die wetenschap wilden beoefenen met een probleem zaten. Immers, een moderne wetenschap kan pas ontstaan op het moment dat mensen haar gaan beoefenen, maar je kunt moeilijk iets gaan beoefenen dat nog niet bestaat. Wie zich aan het natuuronderzoek wilde wijden moest op een of andere manier aannemelijk kunnen maken dat hij nuttig werk deed. Hoe deed je dat op een moment dat de natuurwetenschap nog zo nieuw was dat het evengoed een hersenschim kon zijn?
Het probleem speelde zeker ook voor Christiaan Huygens. Weliswaar kwam hij uit een rijke familie en hoefde hij zich om geld niet veel zorgen te maken. Maar anderzijds was het, juist omdat hij uit de deftige stand kwam, wel van belang om de eer en goede naam van zijn familie niet te grabbel te gooien. Hij kon het zich niet veroorloven zichzelf belachelijk te maken.

huygenszegel 1988
Postzegel uit 1988 met wetenschappelijke relatie tussen Isaac Newton en Christiaan Huygens
Al bij zijn leven genoot Huygens Europese vermaardheid. Bij de oprichting van de Académie Royale des Sciences in 1666 door de Franse koning Lodewijk XIV werd Huygens beroepen om het gezelschap leiding te geven. Zodoende kon hij vele jaren een leidende rol spelen op het Europese wetenschappelijke toneel. Door zijn werk was Huygens een van de pioniers van wat wel de “wetenschappelijke revolutie” heet. De moderne wetenschap is in niet onaanzienlijke mate gevestigd door de onderzoekers van de zeventiende eeuw, onder wie Huygens een ereplaats inneemt.

Christiaan Huygens Web

maandag 27 februari 2006
ossenkop
Cimabue (1240 - 1302)
Cimabue is de bijnaam voor een zekere Giovanni. Giorgio Vasari (1511-1574), biograaf van alle Noord-Italiaanse (vooral Toscaanse) schilders vanaf Cimabue tot aan zijn tijd beweert dat Cimabue daadwerkelijk de familienaam van zijn geslacht is, maar aangezien Cimabue ‘ossenkop’ betekent, is het waarschijnlijker dat dit een bijnaam is voor deze Giovanni, die bekend stond als zeer lelijk, zoals andere bronnen suggereren.

Hij was een tijdgenoot van Dante, die aan hem refereert in zijn Divina Comedia als de artiest die op het gebied van schilderkunst alleen werd overtroffen door de grote Giotto. Mede door deze referentie wordt Cimabue gezien als de ontdekker van Giotto di Bondone. Via Dante weten we ook dat Cimabue een erg luxe en weelderig leven leidde. Hij plaatst hem in zijn Divina Comedia namelijk daarvoor op de louteringsberg.

De werken van Cimabue zijn, op een na, allemaal toegeschreven aan de hand van stijlonderzoek. Het enige werk waarvan zeker is dat Cimabue zelf het heeft gemaakt is een mozaïek van Johannes in de kathedraal van Pisa (1302). De andere werken die aan hem worden toegeschreven doen allemaal wel recht aan zijn vermeende grootsheid in de schilderkunst van de late Middeleeuwen. Wel weten we via een lijst van Vasari welke thema’s hij heeft geschilderd en waar deze te vinden zijn.
Cimabue Cimabue
Het Vaticaan gaf in 2002 een serie postzegels uit ter herdenking van de 700ste sterfdag van Cimabue
De jonge Cimabue werd door zijn vader naar het klooster bij de Santa Maria Novella gestuurd, waar een familielid hem onderwees. Binnen de kortste tijd had hij al het papier in zijn boeken volgetekend met alles wat hij kon bedenken, zodat men hem maar bij Griekse icoonschilders in de leer deed, aangezien deze toentertijd in Florence de enige kunstenaars waren.
 
Zijn meest prestigieuze opdracht, zij het weer in samenwerking met Griekse icoonschilders, is de beschildering van het gewelf en de muren van delen van de grafkerk van Franciscus van Assisi. In stijl is goed zichtbaar wat Cimabue gemaakt heeft, daar hij de icoonschilders ver achter zich liet. De kerk is versierd met op de muren afbeeldingen van het leven van de heilige, en met taferelen uit het leven van Jezus Christus. Op het plafond staan afbeeldingen van de vier evangelisten met hun attributen. Deze heeft de schilder vermoedelijk alleen gemaakt, omdat toen zijn vernuft boven de anderen duidelijk was.
 
Een ander project van Cimabue was een tijdelijk bouwmeesterschap bij de bouw van de Santa Maria del Fiore, wat hij samen met Arnolfo di Lapo deed. Cimabue ligt zelf ook in de Santa Maria del Fiore begraven, waar zijn grafschrift als volgt luidt: “Zoals Cimabue geloofde het veld van de schilderkunst aan te voeren bij zijn leven, zo voerde hij dit aan, nu voert hij de sterren aan.”
 
Bron: nl.wikipedia.org

centenario van Cimabue in 2002

woensdag 22 februari 2006
russische schilders [ 7 ]
Isaak Iljitsj Levitan (1860-1900)
Levitan werd in 1860 geboren in het kleine stadje Kibarti in de omgeving van Kaunas in Litouwen in een arme joodse familie. Zijn vader was leraar Frans en Duits en later vertaler voor een Frans bouwbedrijf. In 1870 verhuisde het gezin Levitan naar Moskou. In september 1873 werd Levitan aangenomen aan de Moskouse School voor Schilderkunst, Beeldhouwkunst en Architectuur, waar hij les kreeg van Aleksej Savrasov, Vasili Perov en Vasili Polenov.
LevitanToen in 1875 zijn moeder overleed en zijn vader zodanig ziek werd dat hij zijn kinderen niet meer kon onderhouden, kreeg Levitan een beurs van de school om hem de kans te geven op school te blijven. Tijdens zijn studie raakte Levitan bevriend met Konstantin Korovin, Michail Nesterov en Michail Tsjechov, en via deze met zijn broer, de beroemde schrijver Anton Tsjechov. Levitan was vaak te gast bij Tsjechov, en mogelijk was hij verliefd op Tsjechovs zuster, Anna Pavlova Tsjechova. Zijn eerste tentoonstelling was in 1877 en werd positief ontvangen door de pers. In mei 1879 werd de familie Levitan door nieuwe beperkende wetgeving omtrent de permanente verblijfplaats van Joden gedwongen te verhuizen. Onder druk van de bewonderaars van Levitans werk mocht hij echter in de herfst al terugkeren naar Moskou. Vanaf 1880 begon Pavel Tretjakov schilderijen van Levitan te kopen; deze schilderijen zijn nu onderdeel van de collectie van de Tretjakov-Galerij.
Levitan zelfportret
zelfportret
In de tentoonstelling van de Zwervers in 1884 waren ook enkele werken van Levitan. In 1891 werd hij als lid toegelaten tot de Zwervers. Als landschapsschilder pur sang schilderde Levitan nauwelijks stadsgezichten. Op het toppunt van zijn roem werd Levitan in 1897 lid van de Keizerlijke Academie der Schone Kunsten en in 1898 werd hij benoemd tot directeur van zijn oude school.
 
In 1897 werd bij Levitan een ernstige hartkwaal ontdekt. Hij bracht het laatste jaar van zijn leven (1900) door in Goerzoef, in het zomerverblijf van Tsjechov op de Krim. Hij werd begraven op de joodse begraafplaats Dorogomilov, en in augustus 1941 werd hij herbegraven op de begraafplaats van het Novodevitsji klooster in Moskou, vlak bij het grafmonument van Tsjechov.
 
Bron: nl.wikipedia.org

meer Russische schilders

maandag 20 februari 2006
russische schilders [ 6 ]
Ilja Jefimovitsj Repin (1844 -1930)

Ilya Repin is de laatste jaren ook in Nederland enorm in de belangstelling komen te staan. Zijn grote overzichttentoonstelling Repin, het geheim van Rusland vier jaar geleden in het Groninger Museum was een mediaevent dat door oud-president Michail Gorbachov geopend werd. Voor mij was het toen de eerste keer dat ik met zijn schilderijen kennis maakte. Vorig jaar was ik heel blij toen ik in het Russisch Museum in Sint-Petersburg weer een groot aantal werken van hem terugzag.

Ilya RepinGeboren in de Oekraïne, werd Repin aanvankelijk opgeleid tot ikonenschilder. Tijdens het doorlopen van de kunstacademie in Sint-Petersburg - waar hij overigens eerst niet werd toegelaten - raakte hij ervan overtuigd dat ware kunst het echte leven zou moeten uitbeelden. Een van zijn eerste werken, Boerlaki (Boottrekkers van de Wolga), voldeed volledig aan dat criterium: het laat arbeiders zien die blijkbaar goedkoper waren dan paarden. Het sloeg meteen aan en is nog altijd zijn bekendste werk. Naast dergelijk maatschappijkritisch werk vervaardigde Repin enkele historische taferelen en vooral veel portretten, o.a. van Moessorgski en Tolstoj.
Ivan de Verschrikkelijke
Iwan de Verschrikkelijke en zijn zoon
Op de academie schilderde hij een aantal bijbelse taferelen. Voor zijn afstudeerwerk De opwekking van de dochter van Jaïrus ontving hij een gouden medaille en een beurs voor maar liefst zes jaar studie in het buitenland. Met zijn vrouw Vera trok hij naar Europa. Tijdens hun verblijf in Parijs maakte hij kennis met de nieuwe stroming impressionisme, maar hij hield zelf vast aan zijn haast fotografische, realistische stijl. Zijn beste werk maakte Repin in de 19e eeuw. Na de bolsjewistische machtsovername in 1917 vestigde hij zich op zijn landgoed in Finland.
 
Bron: statenvertaling.net

Ilya Repin in Olga’s Gallery | meer Russische schilders

zondag 19 februari 2006
russische schilders [ 5 ]
Ivan Ivanovitsj Shishkin (1832-1898)

Ik heb nog steeds vreselijke spijt dat ik vorig jaar in het Russisch Museum in Sint Petersburg voor 250 roebel een boek over Ivan Sjisjkin liet liggen. Zijn schilderijen deden mij in eerste instantie even denken aan de enorme natuurtaferelen van de schilders van de Hudson River School die ik in het Metropolitan Museum in New York zag. Maar anders dan deze schilderijen zijn Sjisjkin’s voorstellingen helemaal niet theatraal. Hij weet met zijn beschrijvend realisme de indrukwekkende ’saaiheid’ van de eindeloze wouden in Rusland als geen ander te treffen. Het is precies wat het is, niets meer en niets minder.

Shishkin
Woud met dennen, 1898
SjiskinSjisjkin begon zijn studie aan de Moskouse school voor schilderkunst, beeldhouwkunst en architectuur. Na vier jaar ging hij studeren aan de Keizerlijke Academie der Kunsten in Sint-Petersburg, alwaar hij in 1860 afstudeerde. In 1865 werd Sjisjkin benoemd tot lid van de Academie, en later werd hij professor.
 
Gedurende enige tijd leefde Sjisjkin in Zwitserland en Duitsland. Na zijn terugkeer naar Rusland, sloot hij zich aan bij de Zwervers. Sjisjkin is beroemd geworden door zijn romantische bosgezichten, soms met spelende jonge beertjes.
 
Bron: nl.wikipedia.org
 

Sjiskin in Olga’s Gallery | meer Russische schilders

zaterdag 18 februari 2006
russische schilders [ 4 ]
Ivan Nikolajevitsj Kramskoj (1837-1887)

Na Serov, Siemiradzki en Polenov is vandaag Kramskoj aan de beurt. Samen met Repin en Shishkin is hij een van de belangrijkste schilders van de Russian Silver Age. Een aardige beschouwing over deze Grote Drie is te lezen op de site van artrenewal.org.

Één van de belangrijkste schilderijen van Kramskoj is Christus in de woestijn uit 1872. Hiermee continueerde hij de humanistische lijn van Alexander Ivanov, waarbij hij een religieus aspect introduceerde in het moraal-filosofische ontwerp. In de Christusfiguur is duidelijk het idee van de heroïsche zelfopoffering te zien. Al met al is Kramskoj essentieel geweest voor het ontstaan van de Russische gouden eeuw van de schilderkunst.
Kramskoy
Christus in de woestijn, 1872
Kramskoj studeerde van 1857 tot 1863 aan de Keizerlijke Academie der Schone Kunsten. Als leider van de opstand van de veertien, die weigerden een tekening te maken van een examenonderwerp, werd hij van de Academie verwijderd, en begon hij zijn eigen groep, de Artel van kunstenaars, Kramskojdat een voorloper was van de Zwervers die bestond uit de schilders Nikolaj Ge, Archip Koeindzji, Ivan Kramskoj, Isaak Levitan, Vasili Perov, Ilja Repin, Aleksej Savrasov, Valentin SerovIvan Sjisjkin, Vasili Soerikov en Viktor Vasnetsov.
 
Kramskoj werd sterk beïnvloed door democratische revolutionaire denkbeelden, en vond dat een kunstenaar een grote plicht had om het publiek bij de sociaal-kritische kunst te betrekken. Daarvoor moesten realistische schilderijen gemaakt worden. Uit deze ideeën vloeide de stroming van de Zwervers voort. In de periode 1863-1868 gaf Kramskoj les; in deze periode maakte hij veel portretten van beroemde schrijvers als Leo Tolstoj en Michail Saltikov-Sjtsjedrin, de schilder Ivan Sjisjkin, de kunstverzamelaar en maecenas Pavel Tretjakov en de arts Sergej Botkin. Alle portretten hebben een simpele compositie, waardoor het karakter extra sterk tot uiting komt.
 
Bron: nl.wikipedia.org

KramskoyOlga’s Gallery is met 103(!) schilderijen van Kramskoy het best vertegenwoordigd, maar op de site van artrenewal.org vind je scans van de beste kwaliteit en allemaal in high-res.
 
 
meer Russische schilders

woensdag 15 februari 2006
Russische schilders [ 3 ]
Vasily Polenov (1844-1927)

Van Vasily Polenov zag ik vorig jaar in het Russisch Museum in Sint Petersburg twee schilderijen: Weppes Park in Normandië uit 1874 en zijn meesterwerk Christus en de overspelige vrouw uit 1887. Dit thema werd eerder al door Henryk Siemiradzki verbeeld.

PolenovPolenov studied under Pavel Chistyakov and in the Imperial Academy of Arts from 1863 to 1871. He was the pensioner of academy of arts in Italy and France, where he painted a number of pictures in the spirit of Academism on subjects taken from the European history ("The Right of mister", 1874, Tretyakov gallery); at the same time he worked a lot in the open air.
 
Polenov took part in the Russo-Turkish War, 1877-1878 as the war artist. Returning from the war, he joined the Peredvizhniki, taking part in their mobile exhibitions. His works won the admiration of Pavel Mikhailovich Tretyakov, who acquired many of them for his gallery.
Polenov
Polenov’s meesterwerk:
Christus en de overspelige vrouw, 1887
Henryk Siemiradzki
hetzelfde thema 14 jaar eerder geschilderd door Henryk Siemiradzki, 1873
Polenov postzegel
Polenov’s meesterwerk op een postzegel ter gelegenheid van zijn 150e geboortedag in 1994
In the late 1870s, Polenov concentrated on painting landscapes in the realist tradition of Aleksey Savrasov and Fyodor Vasilyev. He attempted to impart the silent poetry of Russian nature, related to daily human life. He was the one of the first Russian artists who achieved a plein air freshness of color combined with artistic finish of composition ("The Moscow court yard “, 1878; “The Grandmother’s garden", 1878; “Zarosshy pond", 1879). The principles developed by Polenov had a great impact on further development of Russian (and especially Soviet) landscape painting.
Polenov
Zarosshy pond, 1879
Polenov’s sketches of Middle East and Greece (1881-1882) paved the way for his masterpiece, “The Christ and the Sinner” (1886-87), an interesting attempt to update picturesque system of academism. In the works of the 1880s, Polenov tended to combine New Testament subjects with his penchant for landscape. Since the 1870s, Polenov also turned to theatrical decoration. Most notably, he decorated Savva Mamontov’s mansion and his Private Russian Opera. In 1910-1918, Polenov was involved into a folk theatre project.
Polenov
The Moscow court yard, 1878

Vasily Polenov | meer Russische schilders

dinsdag 7 februari 2006
stikken in extase [ 1 ]
vandaag gekocht bij : 3 CD’s met symfonieën van Alexander Skrjabin

Alexander SkrjabinOf de Russische componist Alexander Skrjabin echt van zijn publiek hield, valt te betwijfelen. Hij wilde het namelijk laten stikken in extase. Hij geloofde heilig in zijn missie: de mens de weg wijzen naar zijn hogere geestelijke bestemming. Dat Skrjabin zich als een profeet zag was in die dagen niet ongewoon. In de jaren 90 van de 19e eeuw was het verhevene in de mode en waren overal in Europa geestelijke bewegingen en charismatische figuren als paddestoelen uit de grond omhoog geschoten. Een daarvan, de Theosofische Vereniging, in 1875 in New York opgericht door Henry S. Olcott, William Q. Judge en zijn landgenote Helena Petrovna Blavatsky had bij de elite in Europa en Rusland grote aanhang gekregen. Ook Skrjabin verdiepte zich in de theosofie

Vorige week heb ik nog een korte ’sentimental journey’ gemaakt door de Utrechtsestraat in Arnhem, de straat waar ik 22 jaar geleden als student aan de kunstacademie kwam wonen. Daar kwam ik dagelijks langs een oud huis op de hoek van de Brugstraat met het intrigerende bord Bibliotheek van de Theosofische Vereniging.
ThoughtformsVoor kunstgeschiedenis moest ik in 1984 een lezing houden over het ontstaan van de abstracte schilderkunst en in een literatuuropgave was ik een theosofisch boek tegengekomen dat veel indruk gemaakt had op Mondriaan. Op een dinsdagavond stapte ik bij de theosofische bibliotheek binnen om het boek Thoughtforms (1901) van Charles Leadbeater en Annie Besant te zoeken. Ik was op de juiste plaats want ze hadden zelfs een exemplaar uit 1903 met kleurenplaten en in een nederlandse vertaling van Johan van Manen. Het was mijn eerste kennismaking met de theosofie en ik begon te lezen over aura’s en synesthesie, een geliefd onderwerp bij kunstenaars honderd jaar geleden.

Alexander ScriabinOok Skrjabin was een hartstochtelijk aanhanger van synesthesie en geloofde in een huwelijk tussen kleur en muziek. Hij heeft zelfs de uitvinding van het lichtorgel (kleurenklavier) op zijn naam staan. In de première van zijn symfonische gedicht Prometheus in 1911 was een kleurenklavier gepland, dat in bepaalde accoorden gekleurd licht mengt op een wit scherm. Skrjabin liep hiermee dus al vooruit op de lichtshows van deze tijd. Ook in de housemuziek is ritme, klank en kleur essentieel voor het opwekken van een extatische ervaring.
 

Skrjabin interesseerde zich onder meer voor theosofie en oosterse religie, i.h.b. die richting die zich later tot de Soefibeweging zou ontwikkelen. Veel van zijn werken getuigen van zijn voorloperschap. Voorbeelden hiervan zijn niet slechts zijn Eerste Symfonie, die in feite een ‘Ode aan de Kunst’ is, maar ook drie latere symfonieën, ‘Le Poème de l’Extase’, ‘Le Poème du Feu’ en ‘Le Poème Divin’… Met Hazrat Inaïat Khan ontwierp hij een extravagante metafysica voor zijn ‘Mysterium’, een nieuw Gesamtkunstwerk waarin alle kunstrichtingen en menselijke zintuigelijke waarnemingen tot een harmonisch geheel zouden versmelten, in een in India nieuw te bouwen bolvormige koepelzaal.
 
Bron: componisten.net

scriabinsociety.com | skrjabin genootschap | synesthesie.nl

vrijdag 3 februari 2006
opwindende stukjes papier

Wie verzamelt er nu nog postzegels? Deze hobby lijkt uitsluitend voorbehouden aan stoffige grijze heren onder schemerlampen in benauwde achterkamers. Maar dit is een vreselijk vooroordeel. Postzegels verzamelen is namelijk helemaal geen duffe hobby. Groot was mijn vreugde toen bleek dat een vriendin van mij een hartstochtelijk filatelist is. Ze is in de dertig en helemaal niet duf, eerder een wilde meid, maar postzegels brengen haar in een meditatieve staat. Dat herken ik wel, urenlang op je buik op de vloer en overal postzegels om je heen.

Postzegelhaters weten één ding niet: aan een postzegel kun je de hele wereld ophangen en dat maakt postzegels juist zo leuk. Binnen de wereld van de filatelie kom je wel randverschijnselen tegen waarbij het vooroordeel misschien opgaat. Zo zijn er mensen die geen postzegels meer verzamelen, maar velranden. Ze hebben zich verenigd en dat moet ook want het is een heel eenzame hobby.

etsingnummers
velrandbijzonderheden

Verzamelaars van velranden blijken doorgaans wel gepensioneerde heren te zijn. Gaat het vooroordeel voor velrandverzamelaars dan wel op? Misschien, maar als je eenmaal velranden kunt lezen, gaat er waarschijnlijk een wereld voor je open die je in vervoering kan brengen.
Chapeau voor degene die zover komt!

Studiegroep Velrandbijzonderheden

woensdag 1 februari 2006
god = liefde
Afgelopen maand verscheen Deus Caritas Est
de eerste encycliek van paus Benediktus XVI
God is liefde: wie in de liefde woont, woont in God en God is met hem” (1 Joh. 4, 16)
Deze woorden uit de Eerste Brief van Johannes spreekt met verrassende duidelijkheid over het hart van het christelijk geloof: het christelijke beeld van God en het resultaat van deze afbeelding in de mensheid en zijn bestemming. In hetzelfde vers geeft de Heilige Johannes ook een soort samenvatting van het christelijk leven: “Zo hebben wij de liefde leren kennen die God voor ons heeft, en wij gelóven in haar”. (1 Joh. 4, 16)
 
Bron: rkdocumenten.nl

Zo begint paus Benediktus XVI zijn eerste encycliek Deus Caritas Est De immer uptodate online encyclopedie wikipedia schrijft het volgende over de nieuwe encycliek:

paus Benediktus XVIDe titel is afkomstig van de Eerste brief van Johannes (vers 4:16). In 42 alinea’s over 70 pagina’s bespreekt de encycliek de concepten eros (seksuele liefde), agape (onvoorwaardelijke liefde), logos (het woord) en hun verhouding tot de leer van Jezus Christus. Het document legt uit dat eros en agape beide inherent goed zijn, maar dat eros het gevaar loopt te worden gedegradeerd tot enkel seks wanneer het niet in balans wordt gebracht door een Christelijk spiritueel element.
 
De mening dat eros inherent goed is, staat in contrast met de zienswijze van Anders Nygren, een Lutherse bisschop, die aan het begin van de twintigste eeuw in zijn boek Eros en Agape verkondigde dat agape de enige echte Christelijke vorm van liefde is, en dat eros (een uitdrukking van de menselijke verlangens) ons afhoudt van God.
 
Bron: wikipedia.org
Titiaan: de hemelse en aardse liefde
de hemelse en aardse liefde op een Italiaanse postzegel [ schilderij van Titiaan ]

Een Nederlandse vertaling staat inmiddels online.

katholieknederland.nl en katholieknieuwsblad.nl over de encycliek.

maandag 16 januari 2006
dramatisch verleden
De Poolse stad Wroclaw telt weer ruim 600.000 inwoners
net als in 1939 toen de stad volledig Duits was

Knut-Peter Tix uit Wolfsburg heeft een prachtige website gemaakt over Breslau (Wroclaw) de stad van zijn voorouders. Zijn vader was een van de miljoenen Volksdeutschen die na 1945 het Poolse grondgebied (waaronder ook de voormalige Duitse provinvies Neder-Silezië, Pommeren en Oost-Pruisen) moesten verlaten.

postzegel 1938Breslau, tegenwoordig Wroclaw in Polen, is een stad met een dramatisch verleden. Als hoofdstad van Neder-Silezië werd het in 1742 door Pruisen ingelijfd. Toen Polen in 1918 na 123 jaar weer op de landkaart verscheen, bleef Breslau gewoon de Duitse stad die het sinds 1742 geworden was. Ook toen Hitler in 1939 Polen binnenviel, maakte Breslau dus nog steeds deel uit van het Duitse Rijk.
 
postzegel 1938In februari 1945 begon de meest dramatische periode van Breslau. Toen het Rode Leger oprukte naar Berlijn bepaalde Hitler dat Breslau een Festung moest worden. Breslau hield zelfs na de val van Berlijn nog een paar dagen stand, maar het maandenlange beleg eiste een gruwelijke tol. Zeker 80.000 burgerslachtoffers werden naderhand onder het puin gevonden.
 
De stad was voor driekwart verwoest. Alle Volksdeutschen moesten sofort vertrekken en er bleef nog maar een derde van de bevolking over. Tegenwoordig telt Wroclaw ruim 600.000 inwoners, ongeveer evenveel als in 1939 toen Breslau in inwoneraantal de derde stad van het Duitse Rijk was.

Breslau um 1900
Breslau omstreeks 1900
Gekämpft wird in Breslau nicht nur um jedes Haus, Stockwerk oder Zimmer, sondern um jedes Fenster, wo die Deutschen Maschinengewehre und andere automatische Waffen installiert haben. Man kann kaum begreifen, wie die Verteidiger sich mit Lebensmitteln, Wasser und Munition versorgen. Waehrend des ganzen Krieges hat es kein Gegenstueck zu einem so dramatischen Ringen, wie in Breslau gegeben".
 
[Die Stockholmer Zeitung “Svenska Dagbladet” vom 22.03.1945]
Breslau 1945
Breslau tijdens het beleg in 1945

Breslau-Wroclaw | Geschichte

vrijdag 17 december 2004
doof genie
vandaag 234 jaar geleden geboren:
Ludwig van Beethoven, 17 december 1770
Oude geboorteregisters tonen aan, dat zijn grootvader in december 1712 te Mechelen werd geboren. Beethoven was de zoon van een Rijnlandse zanger die een wonderkind van hem trachtte te maken. Een moeilijke jeugd maakte hem tot een somber en wantrouwend mens; dit werd nog verergerd door zijn oorkwaal die begon in 1801 en die uiteindelijk leidde tot volledige doofheid. Dit verhinderde hem echter niet om door te blijven componeren en digireren. Vanaf 1792 woonde hij in Wenen, waar hij begon als leerling van Joseph Haydn; getrouwd was hij nooit.
 
Bron: nl.wikipedia.org
Ludwig von Beethoven

Bekendste werken
9 symfonieën, waarvan de laatste met 4 zangsolisten en koor, met het slotkoor Ode an die Freude op tekst van Schiller
32 pianosonates
33 variaties op een wals van Anton Diabelli voor piano solo
10 concerten voor solo-instrumenten en orkest, waaronder 5 pianoconcerten en 1 vioolconcert
16 strijkkwartetten.
ouvertures: Corolianus, Egmont en Leonore (I, II en III)
1 opera: Fidelio
diverse kamermuziekwerken, oratoria en liederen
Bagatelle in A klein (Für Elise)

Ludwig van Beethoven’s website

woensdag 24 november 2004
gezegend met slechte denkbeelden
vandaag 372 jaar geleden geboren:
Baruch de Spinoza, 24 november 1632
Ook bekend als Benedictus de Spinoza, Bento de Spinoza of Bento d’Espiñoza was een van de rationalisten van de vroege moderne filosofie samen met René Descartes en Gottfried Leibniz. Spinoza’s vader en grootvader waren Portugese joden, die in Portugal deden alsof zij christen waren om aan vervolging te ontkomen, maar die in feite joods bleven. Veel van dergelijke joden waren naar Nederland gevlucht vanwege het tolerante klimaat in dit land. In Nederland mochten zij hun joodse geloof in openheid belijden.
Benedictus de Spinoza
Spinoza op een postzegel bij de herdenking van zijn 300ste sterfjaar in 1977
In 1656 werd Spinoza uit de Amsterdamse sefardische gemeente verbannen vanwege ’slechte denkbeelden en daden’. Welke gebeurtenissen de precieze aanleiding vormden tot zijn excommunicatie, is niet bekend. Het ligt voor de hand om te veronderstellen dat hij de denkbeelden die in zijn latere geschriften worden verwoord, in de periode voor zijn excummunicatie al in het openbaar heeft verkondigd. Veel van Spinoza’s ideeën over God, engelen, en de menselijke ziel waren ketters in de ogen van de sefardiem. Spinoza meende bijvoorbeeld dat de ziel niet onsterflijk is. Paradoxaal genoeg betekent zijn naam Baruch in het Hebreeuws: gezegend. In het Latijn vertaald is dat Benedictus, en dat is ook hoe Spinoza vaak genoemd wordt.
 
Spinoza’s filosofische stelsel wordt gekenmerkt door pantheïsme. Dit heeft hij uiteengezet in diverse werken, waaronder de Ethica, geschreven naar de vorm van De Elementen van de Griekse wiskundige Euclides. Met propositielogica probeert hij bijvoorbeeld aan te tonen dat God bestaat en dat hij een enkele substantie is.
 
Spinoza stond bekend als de grootste christen en de grootste atheist. Volgens hem is het menselijk gedrag volledig bepaald, vrijheid bestaat uit het vermogen in te zien dat we bepaald zijn. Vrijheid is volgens hem niet het vermogen om nee te zeggen tegen wat er met ons gebeurt, maar het vermogen ja te zeggen en volledig te begrijpen waarom dingen op een bepaalde manier gebeuren.

werken
1660 - Korte verhandeling van God, de mensch en deszelvs welstand
1670 - Tractatus Theologico-Politicus
1677 - Tractatus Politicus
1677 - Ethica ordine geometrico demonstrata

The Spinoza Net

donderdag 18 november 2004
atoomgeleerde
vandaag 42 jaar geleden overleden:
Niels Henrik David Bohr, 18 november 1962
Niels Bohr wordt algemeen gezien als één van de grondleggers van de atoomfysica. Waar Ernest Rutherford als groot experimentator veel over de interne opbouw van het atoom ontdekte, was het de grote verdienste van Bohr om een theoretische grondslag voor dit nieuwe atoommodel te formuleren. Hiermee legde Bohr tevens de grondslag voor de meest spraakmakende tak van fysica in de 20e eeuw: de kwantummechanica. In 1922 ontving hij de Nobelprijs voor de Natuurkunde.
Niels Henrik David Bohr
Bohr had in september 1941 in het door Duitsland bezette Kopenhagen een ontmoeting met zijn voormalige student Werner Heisenberg. Over de inhoud van die ontmoeting bestaan twee lezingen. De ene is die van Bohr, die geschokt was dat Heisenberg geen morele bezwaren had tegen diens meewerken aan een Duitse atoombom. Volgens Heisenberg deed hij er alles aan om dat project juist te vertragen. In 1943 lekte uit dat alle Joden in Kopenhagen opgepakt zouden worden. Bohr wist, net als de meeste Joden in Denemarken, naar Zweden te ontsnappen, waarna hij zich in de Verenigde Staten aansloot bij het Manhattan project. In politiek opzicht sprak hij zich uit voor meer openheid tussen ‘Oost’ en ‘West’, gezien de ruimte- en atoomwapenwedloop die in zijn tijd plaatsvond. Op 24 oktober 1957 ontving hij de allereerste ‘Atoms for Peace Award’.
 
Bohr stichtte zijn Instituut voor Theoretische Fysica in Kopenhagen. Op 7 oktober 1985 werd officieel het Niels Bohr Instituut in Kopenhagen geopend, dat onder meer het Niels Bohr Archief beheert.
 
Bron: nl.wikipedia.org

nobelprize.org

zaterdag 6 november 2004
meester van de melodie
vandaag 111 jaar geleden overleden:
Pjotr Iljitsj Tsjaikovski, 6 november 1893

Tsjaikovski werd door de Russen zelf als een westerse componist beschouwd. Hij was eerst ambtenaar, ging muziek studeren aan het conservatorium te St. Petersburg en werd toen leraar aan datzelfde conservatorium, tot een rijke bewonderaarster hem in 1877 in staat stelde, zijn leven geheel aan het componeren te wijden. Hij reisde veel, werd overal geëerd, maar was een eenzelvig en eenzaam mens. Zijn beschermster, mevrouw Von Meck, heeft hij nooit willen ontmoeten.

Tsjaikovski

Naast 6 symfonieën heeft hij o.a. pianowerken geschreven en werken voor viool. Vooral zijn Notenkrakerssuite en zijn balletmuziek worden vaak uitgevoerd. Tsjaikovski overleed op 54 jarige leeftijd aan cholera. Er wordt echter steeds weer aan deze doodsoorzaak getwijfeld. Het gerucht namelijk, dat hij zelfmoord gepleegd zou hebben door vergiftiging, is erg hardnekkig. [ Bron ]

Graf van Tsjaikovski
Graf van Pjotr Iljitsj Tsjaikovski bij het Alexander Nevski klooster in Sint Petersburg

Bekende werken
Het Zwanenmeer (1876)
Eugen Onegin (1878)
Ouverture 1812 (1880)
Capriccio Italien (1880)
Romeo en Julia (laatste versie: 1880)
Doornroosje (1889)
Schoppenvrouw (1890)
De Notenkraker (1892)

donderdag 4 november 2004
straathond in space
vandaag 47 jaar geleden:
eerste proefdier in de ruimte, 4 november 1957
(…) Op 3 november 1957 werd het 3-jarige hondje Laika de ruimte in gelanceerd. Men beweerde destijds dat het hondje in de Spoetnik 2 pijnloos was gestorven. Er werd gezegd dat het wezentje zeker 4 dagen en mogelijk zelfs 7 dagen had geleefd. Maar later is gebleken dat Laika al na enkele uren na de lancering stierf aan oververhitting en paniek.
 
Op het Wereld Ruimte Congres in Houston maakte Dimitri Malesjenko van het instituut voor biologische problemen in Moskou de nieuwste versie van de gebeurtenis rondom Laika bekend. Volgens Malasjenko begon de vochtigheidsgraad en de temperatuur in de satelliet na de lancering toe te nemen. 5 tot 7 uur na de lancering werden er geen levenstekenen van Laika meer waargenomen. Tijdens de 4e omloop om de aarde werd duidelijk dat het dier door oververhitting en stress was omgekomen. De sensoren die op Laika waren aangebracht, gaven aan dat de hartslag van het dier tijdens de lancering met factor 3 toenam. Toen er sprake was van gewichtsloosheid daalde de hartslag weer, maar dat duurde 3 keer zo lang als tijdens de proeven in een centrifuge op aarde. Daaruit bleek de enorme stress waar Laika onder leed.
Laika
Laika was een zwerfhond die van de straten van Moskou was geplukt. De Russische ruimtevaartautoriteiten maakten kort na de lancering bekend dat het niet de bedoeling was geweest dat Laika levend naar de aarde zou terugkeren. Laika was namelijk een proefdier om te kunnen onderzoeken of de mens veilig de ruimte in kon. Deze uitspraak van de Russische ruimtevaartautoriteiten leidden bij veel mensen tot verontwaardigde reacties. (…)
 
Bron: anw.hml.nl
postzegels

Laika bleek een trendsetter. De honden Belka en Strelka reisden daarna met de Spoetnik 5, Chernushka met de Spoetnik 9 , Zvezdochka met de Spoetnik 10 en Verterok en Ugolyok met de Kosmos 110.

Bij de NASA ging men weer een stapje verder. De Amerikanen schoten bij voorkeur apen de ruimte in: Gordo (Jupiter Missile AM-13, December 1958), Able en Baker (Jupiter Missile AM-18 May 1959), Sam (Mercury Little Joe 2, December 1959) en Miss Sam (Mercury Little Joe 4, January 21, 1960).

Bron: Animal Astronauts [ ham.spa.umn.edu ]

woensdag 13 oktober 2004
Los van de Aarde
Vandaag 40 jaar geleden:
Eerste meerkoppige ruimtemissie met de Voschod-I
op 12-13 oktober 1964

Op 12 april 1961 had de Sovjetunie na Lenin en Marx misschien wel zijn meest tot de verbeelding sprekende sovjetheilige gekregen: Yuri Gagarin was de eerste mens die zich van de planeet Aarde had losgemaakt. Baikonur, de ruimtebasis in de steppen van Kazachstan, werd het meest afgesloten heiligdom ter wereld. De kommunistische heilstaat had de mens bevrijd van de zwaartkracht, een nieuw tijdperk in de geschiedenis was aangebroken. Heil en glorie aan de kosmonauten van de Sovjetunie!

In Baikonur werkte men koortsachtig verder, want aan de andere kant van de wereld hadden de imperialisten onder president Kennedy ook hun ruimtevaartprogramma gestart. En zo ontstond er een hysterische wedloop met als einddoel de mens op de maan. De missie van Yuri Gagarin was een eenmansmissie. Maar om op de maan te komen, was een meerkoppige ruimtevlucht noodzakelijk. Drieënhalf jaar later was het zo ver: op 12/13 oktober 1964 draaiden er voor het eerst drie kosmonauten in hun Voschod-I rondjes om de aarde.

Voschod-I
De sovjethelden Komorov, Feoktistov en Yegorov

13/9 toen | heiligen van de dag

donderdag 30 september 2004
filmicoon
30 september 1955 verongelukte James Dean in zijn Porsche
james dean

James Dean Official Website

donderdag 16 september 2004
Maria Callas

 

Vandaag is het 27 jaar geleden dat Maria Callas is overleden.

Maria Callas Official Website | 16 september toen | heiligen van de dag

zaterdag 4 september 2004
Joop sloopt alles

Regelmatig komt Joop, de tamme kraai van beneden, door de openstaande balkondeuren naarbinnen gevlogen. Meestal begint hij dan direct met sloopwerkzaamheden.

Joop sloopt alles

Vanmorgen leek dit even veranderd. Bovenop de piano had hij een velletje postzegels gevonden en vervolgens heeft hij een dappere poging gedaan om dit met een eigen perforatie te voorzien, naast zijn neef de Vlaamse Gaai .

johannes@mimesis.nl

HTML Hit Counters
eXTReMe Tracker

het numineuze www.griffioen-beelden.nl

www.gerdrenshof.com

www.vanleestantiek.com

nl.orthodoxlogos.com

comics grafische vormgeving en webdesign muziek tekeningen en illustraties wetenschap taal & poëzie Rusland religie geschiedenis filosofie film boeken orthodoxie schilderkunst architectuur fotografie