Op 5 oktober a.s. is het driehonderd jaar geleden dat de Franse Verlichtingsfilosoof en encyclopédist Denis Diderot geboren werd. Hij was ook een van de eerste kunstcritici en bezocht negen maal de tweejaarlijkse salon in Parijs, om precies te zijn die van 1759, 1761, 1763, 1765, 1767, 1769, 1771, 1779 en 1781. Als man van het volk bekritiseerde hij de behaagzieke schilderkunst van François Boucher (1703-1770) en propageerde hij de moraliserende genretaferelen van Jean-Baptiste Greuze (1725-1805). Hij was met verschillende schilders bevriend waaronder Greuze en Fragonard die allebei een portret van hem schilderden.
geschilderd in Sint-Petersburg waar Diderot in 1773 voor enkele maanden verbleef aan het hof van Katharina de Grote
De Russisch-Oekraïense schilder Dmitry Grigoryevich Levitzky (1735-1822) werd geboren in Kiev als zoon van een geestelijke en graveur. Nadat hij eerst van zijn vader tekenonderwijs had gekregen, werd hij een leerling van Aleksey Antropov die naar Kiev was gekomen om de kathedraal van de heilige apostel Andreas te beschilderen. In 1770 brak Levitzky door als portretschilder nadat er zes portretten van zijn hand in de Keizerlijke Academie van Beeldende Kunsten in Sint-Petersburg tentoongesteld waren. Daarna werd hij leraar aan de Academie van Beeldende Kunsten en bleef tot 1788 in Sint Petersburg lesgeven. Levitzky had altijd veel opdrachten, maar liet zich slecht betalen. Hij stierf armoedig in 1822.
Diderot’s Salons: Art Criticism of Greuze, Chardin, Boucher and Fragonard
De kerstdagen bracht ik gedeeltelijk door met een stripboek op de bank, heerlijk nostalgisch, alsof ik weer elf jaar was. De avonturen van Blake en Mortimer zijn daarvoor ideaal. Het leuke is dat ze nog altijd getekend worden. Nadat Edgar P. Jacobs, de geestelijk vader van deze legendarisch strip, in 1986 was gestorven (hij liet maar acht verhalen na, verdeeld over twaalf albums), werd de serie door anderen voortgezet. Met verhalen van Blake en Mortimer is het als met verhalen van James Bond: de vaste ingrediënten ontbreken nooit. 
Dit jaar is het honderd jaar geleden dat de Ottomanen definitief van de Balkan verjaagd werden. Al sinds het begin van de achttiende eeuw was de Ottomaanse heerschappij over Zuid-Oost Europa ernstig verzwakt. In de negentiende eeuw begon de bevrijding van de onderdrukte orthodoxe christenen van het Ottomaanse juk en ontstonden er christelijke vorstendommen. In 1815 werd het 
Begin jaren zeventig verzamelde ik als achtjarige naast plaatjes van voetballers ook plaatjes van astronauten. Dat waren mannen met een brede glimlach en glimmend van trots in een onberispelijk ruimtepak, met de helm onder de arm of op de knie. Er stond meestal een vignet bij van hun missie: de maan en dan iets symbolisch, bijvoorbeeld een Amerikaanse visarend (11 en 16), de Griekse god Apollo (17) of een vliegende klipper (12). 
Balthasar Neumann, Architekt der Ewigkeit von Markus Grimm
Zes jaar geleden bezocht ik met mijn vader de abdijkerk Maria Laach ten westen van Koblenz, een dag na het 850-jarige jubileum. Gisteren tekende ik from scratch in het digitale tekenprogramma Illustrator een postzegel die past in de serie 
De uitspraak dat oorlog een voortzetting van politiek met andere middelen is, kent bijna iedereen. Het boek waarin deze uitspraak staat, is minder bekend. Vom Kriege van de Pruisische generaal en militaire theoreticus 
Carl von Clausewitz wurde durch sein unvollendetes Hauptwerk Vom Kriege (1832), das sich mit der Theorie des Krieges beschäftigt, bekannt. Seine Theorien über Strategie, Taktik und Philosophie hatten großen Einfluss auf die Entwicklung des Kriegswesens in allen westlichen Ländern. Seine Theorien werden bis heute an Militärakademien gelehrt und finden auch im Bereich der Unternehmensführung sowie im Marketing Anwendung.
“The best Hitchcock movie Hitchcock never made”, zo wordt Charade (1963) van Stanley Donen wel eens genoemd. Dat komt niet alleen omdat Charade een mix is van genres (mysterie, romantische komedie en thriller) waar Hitchcock ook graag mee speelde. Maar het komt natuurlijk ook omdat deze film zo sterk aan 
Het tijdsbeeld in de film geeft mij een prettig “baarmoedergevoel” want 1963 is mijn geboortejaar. Twee van de grootste style icons van de vorige eeuw, Cary Grant en Audrey Hepburn staan tegenover elkaar. Scenarist Peter Stone heeft aardige dialogen geschreven waarin Reggie (een kordate Audrey Hepburn) haar tegenspeler Peter (de ervaren screwball komediant Cary Grant) lik op stuk geeft. Bijvoorbeeld helemaal aan het begin van de film tijdens hun eerste ontmoeting:
De slag werd gestreden bij het dorp Borodino, ten westen van Moskou. Napoleon stond met zijn Grande Armée tegenover de Russen van tsaar Alexander I onder generaal Michail Koetoezov. Koetoezov werd na vele onbesliste confrontaties tussen beide legers en na vele terugtrekkende troepenbewegingen gedwongen tot een slag in open veld bij Borodino. De slag eindigde in tactische zin onbeslist, maar de Russen trokken wel terug. Napoleons bevelen tijdens en na de slag duiden er ook op dat ook hij zich voor een pyrrusoverwinning wilde behoeden. Op de dag van de slag had hij last van koorts en tijdens de slag zat hij op een voor zijn doen ver naar achteren geschoven commandopost. Ook kwam hij op de proppen met een bijzonder simplistisch gevechtsplan. De Franse Grande Armée was haar invasie van Rusland begonnen in juni 1812.
Burckhardt en Nietzsche waren jarenlang met elkaar bevriend geweest. Toen de 24-jarige Nietzsche in 
De Italiaanse kroniek Noi credevamo staat in de beproefde traditie van Novecento (1976) en La Meglio Gioventù (2003). Toch zal deze film buiten Italië waarschijnlijk minder losmaken dan de laatstgenoemde films omdat het een episode uit de Italiaanse geschiedenis belicht die niet-Italianen nauwelijks iets zegt. Bovendien speelt het verhaal zich af in het midden van de negentiende eeuw en dat is een tijd die veel verder van ons af staat dan de tijd waarin 
Nadat Napoleon verslagen was, werd in heel Europa dus ook in Italië de achttiende eeuwse orde hersteld. Overal in Europa kwamen de monarchen weer stevig in het zadel te zitten en de klok werd teruggedraaid. Alsof er niets gebeurd was. Maar door de Franse Revolutie en door Napoleon die idealen van de revolutie naar bijna alle delen van Europa geëxporteerd had, was de geest definitief uit de fles. In Europa had men aan de vrijheid, de gelijkheid en de broederschap geroken. Broederschap bleek een geweldige kracht om het volk te verenigen. Tijdens de Napoleontische overheersing waren er overal nationalistische bewegingen ontstaan, ook in Italië. De oudste beweging was een geheim genootschap waarvan de leden zich 
We moeten ons voorstellen dat het Europa van de Restauratie een onvrij Europa was. Napoleon mocht dan wel verslagen zijn, maar er was geen vrijheid voor in de plaats gekomen. Het Systeem Metternich dat sinds het Congres van Wenen het continent beheerste, was bijzonder repressief. Onder leiding van het keizerrijk Oostenrijk waren de oude monarchieën hersteld en waren nieuwe monarchieën ontstaan. Het Koninkrijk der Verenigde Nederlanden (1815-1830) was niet het enige nieuwe koninkrijk dat op het Congres van Wenen “geboren” werd. In Italië ontstonden ook twee nieuwe koninkrijken: het Koninkrijk Sardinië-Piemonte en het Koninkrijk van de beide Siciliën. Dit waren politiestaten zonder constitutie waar de koning de absolute macht had. Van onderaf was er vaak heftig verzet dat met een schrikbewind de kop werd in gedrukt. Ondergrondse verzetsbewegingen als de carbonari en La Giovine Italia werden vreselijk vervolgd.
Noi Credevamo reflecteert op z’n Italiaans over politiek activisme. Kan het geloof in vrijheid, gelijkheid en broederschap de rust schenken die het traditionele christelijk geloof kan geven? Loopt de weg van de revolutie uit op de gewenste utopie of politieke teleurstelling? Het is een typisch Italiaanse mix van atheïstisch politiek bewustzijn en rooms-katholicisme. De hoofdpersonen worstelen allemaal met de vraag of hun politieke ideaal, die moordenaars van hen gemaakt heeft, het wel waard is. Deze innerlijke strijd komt het duidelijkst naar voren bij de historische figuur 
Een andere scene, waarin de diepere laag in het verhaal naar voren wordt, is het gesprek tussen Felice Orsini en Angelo. Orsini is een volgeling van Mazzini die in Londen voor zichzelf begonnen is. Hij heeft zich gematigd en is als republikein bereid in Piemonte een compromis te sluiten met de monarchisten. Angelo volgt compromisloos het republikeinse ideaal en houdt Orsini zijn waarheid voor ogen: het volk moet zich verheffen.
In 1985 las ik voor het eerst een boek van Hermann Hesse. Zijn roman Demian uit 1919 maakte enorme indruk op mij. De ontreddering maar ook de loutering van de Eerste Wereldoorlog klonken er in door. Ik vertelde mijn docente psychologie enthousiast over het boek en of ze wel eens iets van Hermann Hesse gelezen had. “Ja, toen ik jong was!” was haar antwoord. Later begreep ik dat Hermann Hesse een schrijver voor adolescenten is en dat er in de literaire wereld een beetje meewarig over hem gedaan wordt. Maar in 1985 hoorde ik als 22-jarige helemaal bij de doelgroep. Demian had een een elektriserende werking op mij. Nog ieder jaar worden er bij uitgeverij Suhrkamp 300.000 exemplaren van zijn romans gedrukt. Zolang er nog adolescenten blijven komen, zal Hermann Hesse een arm om hen heen slaan.
Hermann Hesse liest man nicht einfach so: Hermann Hesse ist eher eine Erfahrung als eine Lektüre. Udo Lindenberg hat seinem Idol einen Song gewidmet und exklusiv für die ARD-Hesse-Verfilmung “Die Heimkehr” aufgenommen. Er erinnert sich: “Ich dachte: Wie kann der über mein Leben schreiben? – Ja, das war genau meine Story. Ich mein, der kennt mich ja gar nicht. Aber ich sah diese Parallelitäten, hab mich darin total wiedergefunden.” So wie Udo ging es auch anderen Künstlern und Prominenten, die in der Dokumentation zu Wort kommen. Der Hesse-Darsteller August Zirner, der ARD-Literaturkritiker Denis Scheck, Konstantin Wecker, Peter Härtling. Und noch vielen Millionen Menschen überall auf dem Planeten.
Patriottischer had de titel niet gekund. Flags of our Fathers gaat ook over patriottisme. Maar er zit een wereld van verschil tussen de visie op patriottisme uit deze film uit 2006 en 
Toen ik veertien was, beleefde ik een heftige “terug-naar-de-natuur” periode. Samen met een vriend van school bouwde ik hutten in het bos en bestudeerde ik vogels. Roofvogels trokken mij het meeste aan, waarschijnlijk ook omdat ik op die leeftijd niet soft wilde overkomen. Geen lieve meesjes of sijsjes maar stoere vogels met boze ogen. Tijdens de Nederlandse les ging mijn spreekbeurt over roofvogels. Van de biologieleraar mocht ik een opgezette sperwer meenemen naar de Nederlandse les. Op de lessenaar waarachter ik mijn spreekbeurt hield, had ik deze als trotse mascotte neergezet. Het werd een echte preek. In de jaren zeventig was het met de roofvogelstand in Nederland droevig gesteld. In mijn spreekbeurt kon ik niet genoeg benadrukken hoe schadelijk landbouwgiffen zijn en legde ik uit hoe een voedselpiramide werkt, wat predatoren zijn en waarom roofvogels bij landbouwgiffen uiteindelijk de klos zijn. 
Toen ik gisterenmorgen in het programma VPRO Boeken de roofvogelkenner Rob Bijlsma in gesprek zag met Wim Brands, voelde ik weer iets van het vuur dat vroeger in mij brandde. Bijlsma begon ook al vroeg met zijn roofvogelonderzoek. Brands liet een schriftje van hem zien waarin hij als dertienjarige aantekeningen had gemaakt. Maar Bijlsma heeft zijn passie nooit opgegeven. Het boek Mijn roofvogels geeft een dwarsdoorsnee van ruim veertig jaar ervaring van misschien wel de grootste roofvogelspecialist van Nederland. 
Bevrijdingspostzegels 1944-1946
Tien jaar na zijn dood, blijft het oeuvre van 
Komend jaar worden er twee oorlogen herdacht die tweehonderd jaar geleden plaatsvonden. De 
Als sein Hauptwerk gilt der Zwinger in Dresden, den er zusammen mit dem Bildhauer Balthasar Permoser schuf. In diesem formal einzigartigen Gebäude eines befestigten Turnierplatzes kam es zu einer einmaligen, ekstatischen Verbindung von Architektur und Plastik. Des Weiteren erbaute Pöppelmann auch den Japanischen Palais, das Schloss Pillnitz, die Augustusbrücke und die erste nach Pöppelmanns Tod fertig gestellte Dreikönigskirche. 1718 wurde Matthäus Daniel Pöppelmann als Nachfolger von Johann Friedrich Karcher Oberlandbaumeister. Als Oberlandbaumeister im sächsischen Oberbauamt war Pöppelmann aber auch für alle profanen Staatsbauten wie Deiche, Straßen oder Brücken verantwortlich. In dieser Stellung entfaltete er eine umfangreiche Bau- und Verwaltungstätigkeit, welcher Dresden die glänzendste und fantasievollste Schöpfung des Rokokostils verdankt. Etwa ab 1730 zog August der Starke aber für repräsentative Projekte jüngere Architekten vor und Pöppelmann widmete sich vor allem der Leitung des Oberbauamtes. Im Oktober 1734 schied Matthäus Daniel Pöppelmann aus dem Oberbauamt aus. Sein Nachfolger wurde Johann Christoph Knöffel. Pöppelmann wurde einige Monate später schwer krank und starb am 17. Januar 1736. Er wurde in der Gruft der Matthäuskirche in Dresden beigesetzt.
300. Geburtstag Friedrich der Große
Vaak wordt de film 
Al op 16 oktober 1941 waren de Amerikaanse media zich bewust van de dreigende situatie. Ze besteedden in hun nieuwsartikelen dan ook enige aandacht aan deze dreiging. De inwoners van Amerika echter, voelden zich volledig beschermd door hun leger en besteedden weinig aandacht aan de artikelen. Henry Lewis Stimson, die op dat moment minister van defensie was in Amerika, was zich terdege bewust van de dreiging, want als reactie op de nieuwsartikelen sprak hij: Het is nu een tijd om te wachten, zodat Japan de eerste stap kan doen, waarna wij ze direct kunnen aanvallen. Japan en Amerika waren nog steeds in onderhandeling met elkaar, maar deze wilden niet vlotten. Op 5 november werden zes boodschappen onderschept waarin stond dat de onderhandelingen met Amerika voor 25 november afgerond zouden moeten zijn. De leider van de Japanse oorlogsoperatie, Yamamoto, wilde het hele Zuidelijke Pacifisch gebied in zijn macht krijgen en daarom ontwikkelde hij een strategie om Pearl Harbor, de Filipijnen en alle andere niet-Japanse plaatsen in dit gebied op het zelfde moment aan te vallen. Zijn plan hiervoor presenteerde hij op 7 november en hij noemde het plan Z.
Niemand bij de Japanse marine kende Pearl Harbor beter dan admiraal Isoroku Yamamoto. In zijn hut op zijn vlaggenschip Nagato hing een kaart van de basis waarop hij allerlei aantekeningen had gemaakt. Omdat alles op de basis met een vaste regelmaat verliep, kon hij weten wanneer hij daar de grootste scheepsconcentratie kon aantreffen. De luchtafweer was onvoldoende en hij geloofde dat een luchtaanval een grote kans van slagen had. Hij liet zich inspireren door admiraal Heihachiro Togo en noemde zijn plan naar diens Z-signaal tijdens de slag bij Tsushima (1905). Daarbij wist hij dat vierentwintig Britse vliegtuigen op 11 november 1940 bij een aanval op de Italiaanse vloot in Tarente drie slagschepen tot zinken brachten met een verlies van slechts drie toestellen. Ook de Amerikanen onderkenden het belang van deze aanval, maar admiraal Kimmel weigerde anti-torpedonetten te installeren omdat die de bewegingsvrijheid van zijn schepen hinderden.
Admiral Kimmel, in your opinion, why were you and General Short not notified well in advance that the attack was expected?
In de Mad Men episode 
Ook voor de Amerikanen werd het een zeer bloedige strijd. De Japanners hadden in de rotswanden van de uitgedoofde vulkaan Suribachi een gangenstelsel uitgehouwen en konden vanaf de rotsen de stranden en het eiland onder vuur nemen bij een invasie. Op 19 februari 1945 om half acht ’s morgens begon de landing van 30.000 Amerikaanse mariniers op de stranden van Iwo Jima. Aanvankelijk hielden de Japanners zich stil. Toen de stranden vol waren met mariniers, werd het vuur geopend. De Amerikanen werden verschrikkelijk onder vuur genomen en zaten op het strand gevangen. Maar door de Amerikaanse overmacht waren de Japanners uiteindelijk overgelaten aan de genade van de vijand. Zélf kenden ze geen genade. De enige uitweg in de hopeloze strijd was eervol zelfmoord plegen. Iwo Jima werd een zelfmoordeiland. Na vijf weken vechten waren er 7000 Amerikaanse soldaten gesneuveld en 19.000 gewond. Van de 22.000 Japanse soldaten die het kleine eiland verdedigd hadden, overleefden er slechts tweehonderd. De rest werd in de strijd gedood of pleegde zelfmoord. 
Generaal Kuribayashi vestigde zijn commandobasis op het noordelijke deel van het eiland. Zijn commandobunkers lagen ruim 20 meter onder de grond, verbonden met 200 meter lange tunnels. Bovengronds, in een stevige betonnen bunker, werkten 70 telegrafisten in ploegen. Heuvel 382 was na de vulkaan het hoogste punt van het eiland. Hier werd een weerstation en een radiostation gebouwd. Kolonel Chosaku Kaido was verantwoordelijk voor alle artillerie op het eiland en had zijn commando vlak bij het radiostation. Het grootste project was een 27 km lang stelsel van tunnels om alle grote defensieinstallaties te verbinden. Bij de landing door de Amerikanen was hiervan 13 km voltooid. De arbeid was extreem zwaar: de temperatuur bedroeg 30 tot 50 graden, men moest gasmaskers tegen de zwaveldampen dragen, en vanaf 8 december bombardeerde de Amerikaanse luchtmacht het eiland dagelijks. Ondanks de Amerikaanse blokkade door onderzeeërs en bommenwerpers bleven er versterkingen binnendruppelen. Uiteindelijk had generaal Kuribayashi de beschikking over 21.000 tot 23.000 man.
De Duitse theoloog en cultuurfilosoof Romano Guardini (1885-1968) was een tijdgenoot van Martin Heidegger (1889-1976). Beiden studeerden aan het begin van de twintigste eeuw theologie (Guardini in Tübingen en Heidegger in Konstanz en Freiburg) en raakten als jonge theologen verwikkeld in de 
Aanstaande zaterdag is het precies vijftig jaar geleden dat in Berlijn aan de bouw van de Muur werd het begonnen. De Duitse media besteden deze week veel aandacht aan deze ingrijpende historische gebeurtenis. Gisteren zond de ZDF de documentaire 
In 1958 is duidelijk geworden dat de DDR aan het leeglopen is en West-Berlijn is daarbij het afvoerputje. Ulbricht hamert er bij zijn chef Chroetsjov op dat Moskou ‘iets’ moet doen. Hij heeft zelf al geprobeerd de levensstandaard in de DDR verhogen, maar de leegloop houdt aan. Hij hoopt op een hermetische vergrendeling van de kapitalistische enclave. Maar Moskou heeft iets heel anders voor ogen. West-Berlijn is namelijk niet alleen de open wond van de DDR, maar van het hele communistische systeem. Doordat honderdduizenden burgers uit de socialistische heilstaat zijn weggevlucht naar het vrije Westen, is West-Berlijn de achilleshiel van het Oostblok geworden en daarmee hét brandpunt van de Koude Oorlog. 
Na de beëdiging van president Kennedy op 20 januari 1961 krijgt Chroetsjov een nieuwe tegenspeler. Kennedy ziet de kwestie rond West-Berlijn als het brandpunt in de confrontatie met de Sovjet-Unie die hij niet uit de weg wil gaan. In april viert de Sovjet-Unie een grote morele overwinning op de Verenigde Staten als de communist Yuri Gagarin als eerste mens de ruimte verovert. Maar het Berlijnse vraagstuk blijft liggen en daarmee is voor Moskou de vermeende superioriteit van het communisme nog altijd in gevaar. Op 3 en 4 juni 1961 is er een topontmoeting in Wenen en spreken Chroetsjov, Kennedy en twee legertjes diplomaten over West-Berlijn. 
Seine intensive malerische Auseinandersetzung mit den Opern Richard Wagners zeigt sein Gespür für die neuen künstlerischen Entwicklungen. Die Entwürfe des mit Richard Wagner befreundeten Gottfried Semper regten Makart zu eigenen Architekturfantasien an, die sein Interesse am Gesamtkunstwerk belegen. Hans Makart steht heute nicht nur für riesige Leinwände in effektvoll koloristischer Malerei, sondern auch für exzessiven Starkult und den Glanz einer ganzen Ära. Kaum ein anderer österreichischer Künstler konnte im 19. Jahrhundert eine derart herausgehobene Stellung erlangen wie der „Malerfürst“. Über die Malerei hinaus nahm Makart jedoch als universeller „Designer“ der Ringstraßenzeit auch maßgeblichen Einfluss auf Theater, Wohnkultur und Kleidungsstil; in den 1870er-Jahren löste er in Wien eine regelrechte „Makart-Mode“ aus.
De Nederlandse graficus Theo Kurpershoek (1914-1998) maakte voor de zomerzegels uit 1965 net als Louis Jäger gebruik van de abstraherende mid century modern. In tegenstelling tot Nederland bleef Liechtenstein na 1970 vasthouden aan een braaf modernisme.
Postzegels zijn misschien wel hét exportproduct van het belastingparadijs Liechtenstein. Op de Duitse Autobahn kwamen we een LKW met een FL-kenteken tegen, maar we konden ons moeilijk voorstellen dat deze helemaal was volgeladen met postzegels. Bankbiljetten of ander waardepapier misschien? Een ding is zeker: postzegels moet je niet kopen in de winkel tegenover het raadhuis van Vaduz (voormalige postmuseum) maar bij 
Het aprilnummer van Filosofie Magazine is gewijd aan ‘het echte leven’, het thema van de 
Verderop in het aprilnummer gaat Maarten Meester in vogelvlucht door Rousseau, de Sturm und Drang en de Romantiek. 
In het tweede deel van zijn artikel 
Pas in de jaren tachtig leek Amerika uit zijn verdoving bij te komen. Geleidelijk aan durfde men terug te gaan kijken. Kort na de dood van president (en voormalige opperbevelhebber van het Noorden) Ulysses Grant in 1885 werden zijn 
Museum de Fundatie met zijn neoclassicistische exterieur en neoneoclassicistische interieur leent zich uitstekend voor dit deel van de collectie van de vorst van Liechtenstein. Het interieur ademt dezelfde eenvoudige voornaamheid als de Alte Nationalgalerie in Berlijn en is daarmee een ideale omgeving voor classicistische- en Biedermeierkunst. Ook de indeling lijkt op die van de Alte Nationalgalerie: op de bovenverdieping spreidt het van boven binnenstromende licht in de grote zalen zich royaal uit, terwijl in de aangrenzende schemerige kabinetten een huiselijke intimiteit heerst. Hier hangen de kleinere schilderijen die van heel dichtbij bekeken kunnen worden. De gedetailleerde schilderkunst uit de Biedermeier vraagt daar ook om. 
Eine 10. Jahrgangsstufe zerlegte Caspar David Friedrichs Wanderer über dem Nebelmeer in seine Raumschichten. Die Schüler wurden dazu in Gruppen auf jeweils eine Schicht angesetzt. Dadurch hielt sich der zeitliche Aufwand so in Grenzen, dass die Arbeit auch im einstündigen Unterricht zügig voran ging. Das isolierte Material wurde dann allen Schülern zum Zweck der Manipulation zur Verfügung gestellt. Es entstanden unterschiedlichste Versionen, die mit dem Original konfrontiert und in Bezug auf ihre jeweilige Wirkung verglichen werden konnten. Die verschiedenen Raumschichten lassen sich auf diese Weise inhaltlich isolieren, gleichsam als Sinnschichten: 
Neo Rauch, een van de kopstukken van de Neue Leipziger Schule, heeft in de hedendaagse schilderkunst inmiddels de status van superstar bereikt. Zijn plaatsgenoot Werner Tübke (1929-2004) is veel minder bekend. Sinds 1965 doceerde hij aan de Leipziger Kunsthochschule en van 1973 tot 1976 was hij rector van de Leipziger Hochschule für Graphik und Buchkunst. Het Bauernkriegspanorama (Frühbürgerliche Revolution in Deutschland), zijn bekendste werk, is te zien in het 
Afgelopen dinsdag werd in de Russische kerk het Feest van de Geboorte van de Moeder Gods gevierd en daardoor is mij de 150e geboortedag van Arthur Schopenhauer ontgaan. Ik zal niet de enige geweest zijn. Juist omdat ik de laatste tijd veel over het leven van deze filosoof gelezen heb, had ik iets aan zijn sterfdag kunnen doen. Ook de Deutsche Post had een postzegel kunnen uitgeven, maar andere herdenkingen waren belangrijker. Zo verschijnen er dit najaar wel postzegels ter gelegenheid van 
Zoals West en Oost in de ruimte met elkaar verbonden zijn en er geen duidelijke grens is, zo zijn het ‘worden’ en het ‘zijn’ ook innig met elkaar verbonden. Maar de geschiedenis laat ook duidelijk zien dat ‘worden’ en ‘zijn’ van elkaar in het Westen begonnen te wijken. Dat gebeurde vooral in de negentiende eeuw, de tijd van het 
Robert Howlett’s major work was the commission by The Times (or Illustrated Times) to document the construction of the worlds largest steamship the SS Great Eastern. His images were translated into engravings for The Illustrated Times. They reflected and stimulated the widespread interest in this feat of engineering. This project included the well known portrait of the Great Eastern’s creator and engineer, Isambard Kingdom Brunel, standing in front of the giant launching chains on the ‘checking drum’ braking mechanism at John Scott Russell’s Millwall shipyard. It was taken to celebrate the launch of the world’s largest steamship, in November 1857. This image, which depicts Brunel in an industrial setting instead of a more traditional background for a portrait, has been described as one of the first examples of environmental portraiture.
Moritz von Schwind, der unter dem Einfluss von Peter von Cornelius und dessen Monumentalstil zu einem Stil fand, der durch Großzügigkeit und wenige Figuren gekennzeichnet ist, war neben Carl Spitzweg der bedeutendste und populärste Maler der deutschen Spät-Romantik. Seine Bilder zu Themen aus deutschen Sagen und Märchen sind volkstümlich und poetisch gestaltet. Neben der Ölmalerei schuf er auch Bedeutendes in der Freskomalerei und in der Buchillustration. So schuf er auch viele Vorlagen für die Münchener Bilderbogen. ( Bron: 
Vandaag drie weken geleden bezochten we Schloss Hohenschwangau gelegen vlakbij misschien wel het beroemdste kasteel ter wereld: 
In dit kasteel groeide Ludwig II op en in 1865 was 
Rothenburg ob der Tauber
Nördlingen 
Tot 1789 leek de achttiende eeuw wel een feestje van de happy few waar het gewone volk part nog deel aan had. De tweede verdieping van de westelijke vleugel met de beroemde Kaisersaal in het midden is een lange galerij van pronkkamers. Vorig jaar werd de residentie na een restauratie van tien jaar weer geopend en alles ziet er nu weer puntgaaf uit. Wat vroeger alleen door aristocratische ogen gezien mocht worden, mag tegenwoordig door iedereen voor acht Euro gezien worden. Had ik 250 jaar eerder geleefd, dan had ik nog niet eens toegang gekregen in de lage gang achter de pronkkabinetten die voor het personeel bestemd was. Om telkens op hun lage positie te worden gewezen, waren de toegangsdeuren tot deze ’schaduwgangen’ zo laag gemaakt dat je, zelfs in een tijd waarin mensen korter waren dan tegenwoordig, moest bukken en je dienblad recht moest houden. 
Het Hermannsdenkmal even ten Zuiden van Detmold op de Groteberg kent een boeiende geschiedenis. Vorig jaar schreef ik 
Het beeld van Ernst von Bandel zou in 1875 de kroon op deze Hermanncultus worden. Ruim vijftig jaar zou Von Bandel aan het project werken, maar vanwege geldgebrek moest hij het telkens onderbreken. In 1846 voltooide hij het 27 meter hoge gebouw waarop het 25 meter hoge beeld staat. Toch duurde het toen nog bijna dertig jaar voordat het beeld er eenmaal stond. Toen in 1871 het Duitse Keizerrijk werd uitgeroepen, ging het ineens erg snel. Von Bandel werkte vanaf 1872 onafgebroken aan zijn Arminiussäule en op 16 augustus 1875 werd het reusachtige beeld onder de aanwezigheid van keizer Wilhelm I voor het eerst voor het publiek opengesteld. Het Hermannsdenkmal zou daarna actief deel gaan uitmaken van de stormachtige Duitse geschiedenis. Vanaf zijn ontstaan had het beeld immers al een sterke politieke lading meegekregen.
Gisteren waren Michaela en ik in Bückeburg aan de rand van het Wesergebirge en tegenwoordig op de grens van Niedersachsen en NordRhein-Westfalen. Van 1640 tot 1807 was Bückeburg de residentie van het graafschap 
Twee jaar geleden schreef ik al over een 
Een volledige oeuvrecatalogus van Adolph von Menzel is er naar mijn weten nog niet en zal er wellicht ook nooit komen. Menzel, de kabouter Plop onder de schilders bleef zijn hele leven ongetrouwd en van hem kun je bij wijze zeggen dat hij niet geleefd heeft, maar dat hij getekend heeft. Naast zijn schilderijen liet hij zesduizend tekeningen na en daarbij komen nog eens 77 schetsboeken. Na zijn dood in 1905 kreeg hij een staatsbegrafenis en liep keizer Wilhelm II achter zijn kist aan. Toch had Menzel niet de opdracht gekregen om de proclamatie van het Duitse Keizerrijk op 18 januari 1871 in Versailles te schilderen. Die ging naar 
The New York Observer mijmert in 
Der achteckige Turm mit der Wendeltreppe an der Westseite des Hauses wurde jedoch erst 1535 fertig gestellt. Das zweigeschossige Gebäude steht auf einem im Grundriss rechteckigen steinernen Sockel, der den Höhenunterschied des abfallenden Grundstückes geschickt ausgleicht. Es verfügt über eine Freitreppe sowie spitzbogige Eingangstüren. Das Rathausdach ist durch eine Vielzahl von Erkern und Vorkragungen aufgelockert.
Mehrwert mit Geert
In de jaren tachtig kocht ik voor een knaak een muffe Prisma Pocket uit 1963 van Kierkegaard’s bekende werk uit 1849. Nu is er voor € 31,50 een nieuwe uitgave bij 
Donderdag kreeg ik de doos Genesis 1970-1975 die afgelopen maandag zijn wereldpremiere beleefde. Behalve de vijf bekende albums op een SACD en DVD, zitten er in de doos een paar verrassingen: zeldzame opnamen die nog niet eerder op plaat werden uitgebracht en op DVD interviews met de bandleden Tony Banks, Phil Collins, Peter Gabriel, Steve Hackett en Mike Rutherford die vorig jaar speciaal voor deze uitgave zijn opgenomen en waarin per album herinneringen worden opgehaald. Daarnaast hoeven een paar historische concertregistraties niet meer op youtube.com bekeken te worden, maar passen ze nu op een groot plasmascherm. 
Omstreeks 1908 brak er een nieuw tijdperk aan. Tot dat moment was een auto alleen iets voor de rijkelui. Auto’s werden luxer en de fabrikanten van toen waren er al achter gekomen dat ze meer winst konden maken op duurdere auto’s dan op goedkopere. Daarom eisten de aandeelhouders van Ford dat Henry ook een zescilinder zou bieden. Maar Henry had een beter plan: In 1908 kwam de T-Ford op de markt, een praktisch ingesteld vervoermiddel met ruimte achterin zodanig “dat men er een paar melkbussen kan neerzetten", zo zei Ford.
Jacob Maris behoorde tot de Haagse School-schilders van het eerste uur. Zijn eerste inspiratie deed hij op bij de Duitse romantische illustrator Ludwig Richter. Daarna raakte hij geboeid door de vernieuwende opvattingen van de schilders van de School van Barbizon, die het werken naar de vrije natuur hoog in hun vaandel voerden. Het schilderen “en plein air” werd hun uitgangspunt. Jacob Maris paste dit toe in de bossen bij Oosterbeek, waar ook schilders als Gerard Bilders en Anton Mauve te vinden waren. In 1864 vertrok Jacob Maris naar Parijs om zijn carrière voort te zetten. In de omgeving van Barbizon maakte hij olieverfschetsen van rotslandschappen. In Frankrijk werkte Jacob Maris voor de kunsthandel Goupil. ‘Het breistertje’ is een voorbeeld van een typisch salonstuk uit zijn Parijse tijd. Na de Frans-Duitse oorlog van 1870 keerde Jacob naar Den Haag terug. Daar werd hij een van de belangrijkste figuren uit de Haagse School, die zich vanaf omstreeks 1875 begon te formeren. Jacob Maris werd een schilder van Hollandse landschappen en stadsgezichten, met een accent op het lichteffect van wolkenluchten.
Willem Maris kreeg les van zijn oudere broers en op de avondlessen van de Haagse Tekenacademie. In Oosterbeek raakte hij bevriend met Anton Mauve. Met Blommers reisde hij naar Duitsland en Noorwegen. Willem bleef in Nederland wonen en legde zich toe op zonnige polderlandschappen met koeien en eenden. Zijn werk vond internationaal veel waardering. Tot zijn leerlingen behoorden Poggenbeek en Breitner.
België 58
De Wereldtentoonstelling van Brussel 
Max Planck verrichtte onderzoek naar de wetten van de thermodynamica en de uitstraling van energie door zwarte lichamen (black body radiation) en zocht naar de oplossing voor het probleem waar de klassieke natuurkunde niet uit kwam: hoe luidt de formule die het continue energieverloop beschrijft van een energie uitstralend lichaam. Het was al bekend dat de golflengte van elektromagnetische straling korter wordt naarmate de temperatuur van het lichaam stijgt. Wilhelm Wien vond in 1893 een formule voor de energiedistributie van straling vanuit zwarte lichamen, die gold voor het violette eind van het spectrum en John Rayleigh en James Jeans produceerden een formule voor het rode gebied, maar niemand kon een formule vinden die gold voor het hele spectrum. Zijn onderzoekingen brachten Planck er in 1900 toe de klassieke Newtoniaanse principes te verwerpen en een heel nieuw principe te introduceren, wat uiteindelijk resulteerde in de kwantumtheorie. Hij publiceerde zijn bevindingen in de verhandeling Zur Theorie des Gesetzes der Energie-Verteilung im Normal-Spektrum. Plancks theorie komt erop neer dat energie wordt uitgestraald in kleine ‘pakketjes’ of eenheden, die hij quanta (kwanta) noemde, meervoud van het Latijnse quantum (kwantum), wat “hoeveelheid” betekent.
Kamerlingh Onnes richtte zijn onderzoek op het aantonen of ontkrachten van de beweringen van Johannes van der Waals, die stelde dat ieder gas vloeibaar kon worden gemaakt, maar slechts onder de kritieke temperatuur. Boven die kritieke temperatuur kan het gas, ongeacht de druk, niet vloeibaar worden. Hiertoe wilde hij vloeibare waterstof proberen te maken, het simpelste gas toen bekend (Helium was nog niet ontdekt). Hij moest daarvoor eerst zorgen voor vloeibare zuurstof, waarmee hij vervolgens kon werken aan vloeibare waterstof. Om hier te komen moest hij vele technische problemen overwinnen (verontreinigingen door pompen, olie enz).
De Duitse graficus, tekenaar en fotograaf Heinrich Zille werd in januari 1858 geboren in Radeburg bij Dresden. Heinrich groeide op in een arm arbeidersgezin in Berlijn. Zille volgde een opleiding tot lithograaf en volgde in zijn vrije tijd kunst- en tekenlessen. Tijdens zijn opleiding bestudeerde hij in opdracht van zijn leermeester professor Hosemann het leven van alledag. Hiermee legde Heinrich de basis voor zijn latere werk.
Die Gemälde Carl Spitzwegs (1808-1885) gehören zu den bekanntesten und beliebtesten in Deutschland. Bei einer Umfrage des Kunstmagazins “art” nach dem Lieblingsbild der Deutschen landete Der arme Poet auf dem zweiten Platz, gleich hinter Leonardo da Vincis “Mona Lisa". Auch Spitzwegs Bilder “Der Bücherwurm” und “Der Sonntagsspaziergang” stehen in der Rangliste weit vorne. Die drei Gemälde zeigen Spitzwegs Zeitgenossen aus der so genannten Biedermeierzeit zwischen 1815 und 1848 - immer mit einem leicht ironischen Unterton. Doch was genau zeichnete das Biedermeier aus? Und welche Rolle nahm Spitzweg in dieser Epoche ein?
Zu Beginn der 1920er-Jahre kommt August Sander in Berührung mit der „Gruppe Progressiver Künstler“ in Köln und findet in diesem Kreis eine starke Resonanz; hier u. a. in engem Austausch mit den Künstlern Franz Wilhelm Seiwert und Heinrich Hoerle sowie des weiteren mit Gerd Arntz, Gottfried Brockmann, Otto Freundlich, Raoul Hausmann und Stanislaw Kubicki (Berlin), Hans Schmitz, Augustin Tschinkel (Prag/Köln) und Peter Alma (Amsterdam). Zudem ist Sander mit den Malern Jankel Adler, Otto Dix, Heinrich Pilger und Anton Räderscheidt in engerem Kontakt. Viele von ihnen wurden wie auch Künstler anderer Sparten, so der Musik, Literatur, Baukunst und dem Schauspiel von August Sander portraitiert und in sein großes Werk Menschen des 20. Jahrhunderts aufgenommen. Für dieses entwirft er um 1925 ein Konzept, das allerdings über das Sujet des Künstlerportraits hinaus, ein weites Spektrum der damaligen Gesellschafts- und Berufsgruppen umfasst und auf rund 600 Aufnahmen, unterteilt in sieben Gruppen, angelegt ist. 
Die Ursprünge der Gemäldegalerie Alte Meister reichen zurück bis in das Jahr 1509, als Anna von Mecklenburg, Witwe von Landgraf Wilhelm II., Lucas Cranach d. Ä. mit einem kleinen Flügelaltar zum Gedächtnis an ihren verstorbenen Gemahl beauftragte. Die Periode der intensivsten Sammeltätigkeit war zwischen 1748 und 1756, als Landgraf Wilhelm VIII. ca. 800 Gemälde in Holland, Paris, Brüssel, Antwerpen, Venedig und in Deutschland durch seine Diplomaten und Kunstagenten ankaufen ließ. 1749-51 wurde für die Sammlung eine Galerie hinter das Palais des Landgrafen zwischen Auehang und Frankfurter Straße gebaut. 1877 zogen die Gemälde in das neu errichtete Gebäude der heutigen Neuen Galerie an der Schönen Aussicht um, wo sie bis zum Ausbruch des Zweiten Weltkriegs blieben. Die meisten Gemälde lagerten zwischen 1939 und 1945 im Reichsbahnbunker. Seit 1976 sind sie in den Etagen 1 bis 3 des Schlosses Wilhelmshöhe ausgestellt.
Der Herkules gilt als das Wahrzeichen der Stadt Kassel. Praktisch der gesamte Baukörper - Oktogon und Kaskaden - besteht aus Basalt-Tuffstein, der in nahegelegenen Steinbrüchen gewonnen wurde. Das weiche Material hatte den Vorteil der relativ guten Bearbeitbarkeit, es verwittert jedoch verhältnismäßig schnell und stellt seit 300 Jahren ein Problem beim Erhalt des Bauwerks dar. Hauptproblem ist hierbei die Frosterosion. Das poröse Tuffgestein saugt an der Oberfläche Regenwasser auf. Diese Randbereiche platzen bei Frost schichtweise ab. Weiteres Problem ist die schiere Masse des Bauwerks, welches das Oktogon auseinanderdrückt und den östlichen Teil den Karlsberg hinuntergleiten lässt. Einige Hallen und der komplette Südflügel sind wegen Einsturz- bzw. Steinschlaggefahr für Besucher gesperrt. Seit Herbst 2005 laufen die dringend nötigen und umfangreichen Restaurierungsarbeiten zum Erhalt des Bauwerks. Die Kosten dafür werden auf über 24 Millionen € geschätzt.
Thales van Milete (ca. 624 v.Chr. - 545 v.Chr.)
Art FitzPatrick
Op 18 november vorig jaar kwam de Slag om de Seelower Höhen weer in het 
Nu lijkt TNT Post met iets nieuws gekomen: 
Christiaan Huygens (1629-1695) is bekend als een van de beroemdste en invloedrijkste natuurwetenschappers van de zeventiende eeuw. Hij deed belangrijke ontdekkingen op het gebied van de wiskunde, natuurkunde en sterrenkunde. In de moderne natuurkunde spreekt men nog altijd van het ‘beginsel van Huygens’, dat de uitbreiding van het licht verklaart. Daarnaast is Huygens bekend vanwege zijn ontdekking van de ring van Saturnus en van een maan van die planeet, en vanwege zijn werk op het gebied van de mechanica. Hij formuleerde als eerste de regels voor centrifugale kracht, slingers, en elastische botsingen.
Samen met zijn oudere broer Constantijn (1628-1697) sleep hij lenzen voor telescopen, die tot de beste van hun tijd gerekend werden. Hij maakte of suggereerde tal van verbeteringen aan bestaande apparaten. Sommige daarvan hadden een wetenschappelijk doel, zoals een micrometer voor zijn telescopen, andere waren puur op vermaak of gemak gericht, bijvoorbeeld vering voor koetsen en een toverlantaarn. Zijn beroemdste uitvinding was het slingeruurwerk, dat de nauwkeurigheid in de tijdmeting met een grote sprong vooruithielp. Deze uitvinding hing nauw samen met zijn theoretische werk.
Toen in 1875 zijn moeder overleed en zijn vader zodanig ziek werd dat hij zijn kinderen niet meer kon onderhouden, kreeg Levitan een beurs van de school om hem de kans te geven op school te blijven. Tijdens zijn studie raakte Levitan bevriend met Konstantin Korovin, Michail Nesterov en Michail Tsjechov, en via deze met zijn broer, de beroemde schrijver Anton Tsjechov. Levitan was vaak te gast bij Tsjechov, en mogelijk was hij verliefd op Tsjechovs zuster, Anna Pavlova Tsjechova. Zijn eerste tentoonstelling was in 1877 en werd positief ontvangen door de pers. In mei 1879 werd de familie Levitan door nieuwe beperkende wetgeving omtrent de permanente verblijfplaats van Joden gedwongen te verhuizen. Onder druk van de bewonderaars van Levitans werk mocht hij echter in de herfst al terugkeren naar Moskou. Vanaf 1880 begon Pavel Tretjakov schilderijen van Levitan te kopen; deze schilderijen zijn nu onderdeel van de collectie van de Tretjakov-Galerij.
Geboren in de Oekraïne, werd Repin aanvankelijk opgeleid tot ikonenschilder. Tijdens het doorlopen van de kunstacademie in Sint-Petersburg - waar hij overigens eerst niet werd toegelaten - raakte hij ervan overtuigd dat ware kunst het echte leven zou moeten uitbeelden. Een van zijn eerste werken, Boerlaki (Boottrekkers van de Wolga), voldeed volledig aan dat criterium: het laat arbeiders zien die blijkbaar goedkoper waren dan paarden. Het sloeg meteen aan en is nog altijd zijn bekendste werk. Naast dergelijk maatschappijkritisch werk vervaardigde Repin enkele historische taferelen en vooral veel portretten, o.a. van 
Sjisjkin begon zijn studie aan de Moskouse school voor schilderkunst, beeldhouwkunst en architectuur. Na vier jaar ging hij studeren aan de Keizerlijke Academie der Kunsten in Sint-Petersburg, alwaar hij in 1860 afstudeerde. In 1865 werd Sjisjkin benoemd tot lid van de Academie, en later werd hij professor.
dat een voorloper was van de Zwervers die bestond uit de schilders Nikolaj Ge, Archip Koeindzji, Ivan Kramskoj, Isaak Levitan, Vasili Perov, Ilja Repin, Aleksej Savrasov, Valentin SerovIvan Sjisjkin, Vasili Soerikov en Viktor Vasnetsov.
Polenov studied under Pavel Chistyakov and in the Imperial Academy of Arts from 1863 to 1871. He was the pensioner of academy of arts in Italy and France, where he painted a number of pictures in the spirit of Academism on subjects taken from the European history ("The Right of mister", 1874, Tretyakov gallery); at the same time he worked a lot in the open air.
Of de Russische componist Alexander Skrjabin echt van zijn publiek hield, valt te betwijfelen. Hij wilde het namelijk laten stikken in extase. Hij geloofde heilig in zijn missie: de mens de weg wijzen naar zijn hogere geestelijke bestemming. Dat Skrjabin zich als een profeet zag was in die dagen niet ongewoon. In de jaren 90 van de 19e eeuw was het verhevene in de mode en waren overal in Europa geestelijke bewegingen en charismatische figuren als paddestoelen uit de grond omhoog geschoten. Een daarvan, de 
Voor kunstgeschiedenis moest ik in 1984 een lezing houden over het ontstaan van de abstracte schilderkunst en in een literatuuropgave was ik een theosofisch boek tegengekomen dat veel indruk gemaakt had op Mondriaan. Op een dinsdagavond stapte ik bij de theosofische bibliotheek binnen om het boek Thoughtforms (1901) van 
Ook Skrjabin was een hartstochtelijk aanhanger van 
De titel is afkomstig van de Eerste brief van Johannes (vers 4:16). In 42 alinea’s over 70 pagina’s bespreekt de encycliek de concepten eros (seksuele liefde), agape (onvoorwaardelijke liefde), logos (het woord) en hun verhouding tot de leer van Jezus Christus. Het document legt uit dat eros en agape beide inherent goed zijn, maar dat eros het gevaar loopt te worden gedegradeerd tot enkel seks wanneer het niet in balans wordt gebracht door een Christelijk spiritueel element.
Breslau, tegenwoordig Wroclaw in Polen, is een stad met een dramatisch verleden. Als hoofdstad van Neder-Silezië werd het in 1742 door Pruisen ingelijfd. Toen Polen in 1918 na 123 jaar weer op de landkaart verscheen, bleef Breslau gewoon de Duitse stad die het sinds 1742 geworden was. Ook toen Hitler in 1939 Polen binnenviel, maakte Breslau dus nog steeds deel uit van het Duitse Rijk.
In februari 1945 begon de meest dramatische periode van Breslau. Toen het Rode Leger oprukte naar Berlijn bepaalde Hitler dat Breslau een 
