de vuurvogel
vanavond is het 100 jaar geleden dat l’oiseau de feu in première ging
Net als andere Russische componisten heeft ook Igor Stravinsky met zijn fantasierijke en evocatieve muziek grote invloed uitgeoefend op de filmmuziek in de twintigste eeuw. Het is vandaag precies honderd jaar geleden dat het ballet l’oiseau de feu voor het eerst in Parijs werd opgevoerd.
L’Oiseau de Feu (Russisch: Жар-птица) is een sprookjesballet in twee scènes (Conte dansé en deux tableaux) van Igor Stravinsky, gecomponeerd tussen 1909 en 1910 in Sint-Petersburg en opgedragen aan ‘mijn beste vriend Andrey Rimski-Korsakov‘, de zoon van Nikolaj Rimski-Korsakov. De eerste uitvoering vond plaats op 25 juni 1910 in de Opera van Parijs door de Ballets Russes o.l.v. de componist en dirigent Gabriel Pierné. Het werk behoort, samen met Petroesjka en Le Sacre du Printemps, tot Stravinsky’s drie grote ‘Russische’ balletten - de bekendste en populairste composities van de componist - en het is waarschijnlijk ook altijd de populairste van de drie geweest. Het publiek voelde zich vanaf het begin aangetrokken door het romantische onderwerp en tot het muzikale idioom van het stuk. Het wordt regelmatig – veelal als concertstuk - uitgevoerd en herhaaldelijk opgenomen.
unieke concertregistratie van l’oiseau de feu o.l.v. Igor Stravinsky op 82-jarige leeftijd
L’Oiseau de Feu is voor groot orkest geschreven – ‘verkwistend groot’ zei Stravinsky zelf – en het stelde de componist in staat om allerlei orkestrale effecten te bereiken; Stravinsky’s instrumentatie is daarbij briljant te noemen. De compositie is Stravinsky’s eerste artistiek rijpe werk.
Bron: nl.wikipedia.org
Bron: nl.wikipedia.org
De Vuurvogel gezien door Maryleen Schiltkamp
100/120 cm, olieverf op doek, 2004
100/120 cm, olieverf op doek, 2004
Een maand voor de vliegramp in Tripoli stortte bij Smolensk een Pools regeringsvliegtuig neer waarbij 96 vooraanstaande politici, hoge militairen, ambtenaren en geestelijken omkwamen, waaronder de Poolse president Lech Kaczynski en zijn echtgenote Maria. De 
Katyn is een Russisch dorp, dat ongeveer 20 km ten westen ligt van de stad Smolensk. Het dorp is bekend geworden door het nabijgelegen bos, dat lange tijd gebruikt werd door de NKVD, de geheime dienst van de Sovjet-Unie, als executieplaats. In 1940 was Katyn een van drie locaties waar de NKVD in totaal en ten hoogste 25.700 Poolse burgers, geestelijken en militairen executeerde. De massagraven werden daarna beplant met bomen. Direct na de inval van het Rode Leger in het oosten van Polen in september 1939 waren tienduizenden Polen opgepakt en afgevoerd naar kampen in Rusland, samen met 15.000 krijgsgevangenen. Met de arrestatie van de intellectuele bovenlaag van de Poolse bevolking hoopte Stalin eventueel verzet tegen het communisme in de kiem te smoren. Het bevel tot de moord werd gegeven door het Centraal Comité, getekend door Stalin op 5 maart 1940. Het bevel was gevolg van een besluit van NKVD-chef Lavrenti Beria om ruim 25.000 “landheren, fabrikanten, voormalige officieren, ambtenaren en overlopers te fusilleren". De concentratiekampen waarin de Polen gevangen hadden gezeten, moesten worden vrijgemaakt vanwege de komst van 50.000 tot 70.000 inwoners van de Baltische staten, waarvan het grootste deel later eenzelfde lot zou ondergaan als de Polen.
Toen E.F. Schuhmacher in 1968 in Sint Petersburg was, dat toen nog Leningrad heette, zag hij verschillende kerkgebouwen om zich heen, terwijl er op de kaart geen kerkgebouwen stonden aangegeven, behalve kerken die als museum waren ingericht, zoals de 
Ernst Friedrich “Fritz” Schumacher (1911-1977) was een invloedrijk economisch denker met een statistische achtergrond. Schumacher verliet vóór de Tweede Wereldoorlog al zijn geboorteland Duitsland, onder meer voor studies in Oxford (waarvoor hij een Rhodesbeurs kreeg) en aan Columbia University in New York. Na de oorlog werkte hij van 1950 tot 1970 als adviseur voor de Britse National Coal Board. Hij voorzag dat de energievoorziening van het land niet enkel op steenkool kon blijven draaien, maar tegelijk beschouwde hij aardolie evenzeer als niet onuitputtelijk. Bovendien waarschuwde hij dat de olievoorraden zich bevonden in ’s werelds meest onstabiele landen. Als economisch raadgever bezocht bij meerdere derde-wereldlanden en steunde die in hun streven naar meer zelfvoorziening (self-reliance). Hij is gekend voor zijn kritiek op de Westerse economieën en zijn voorstellen voor op mensenmaat aangepaste en gedecentraliseerde technologieën. Volgens de Times Literary Supplement hoort zijn boek Small Is Beautiful (1973), (de schoonheid van het kleine), in het Nederlands uitgebracht onder de titel Hou het klein, bij de honderd meest invloedrijke boeken van na de Tweede Wereldoorlog. Schumacher’s ontwikkelingstheorieën kunnen samengevat worden met de termen intermediate size en intermediate technology. In tegenstelling tot veel klassieke economen was hij op zoek naar een alternatieve economie. In die geest schreef hij zelfs een essay over boeddhistische economie. Hij schreef over economie in The Times, The Economist en Resurgence. (Bron: 
In 2006 was bij Tegenlicht de documentaire 
The New Cold War
Terwijl onze koningin in haar kersttoepraak spreekt over ‘het nieuwe licht, de hoop in donkere dagen en het kerstkind’, zijn we intussen cynisch of op zijn minst sceptisch geworden in onze bezinning op de toestand in de wereld. Maar ‘vrede op aarde’ lijkt een even kunstmatige als onverwoestbare kerstgedachte. De VPRO gids probeert deze collectieve ‘kerstreflex’ te doorbreken en plaatst een zilveren duif op de cover met een gevleugelde zilveren tekst. ‘Oorlog op aarde’ Laten we de zoete dromen over kerstvrede dit jaar even opschorten. Vader Johannes Krestjankin wil ons ook wakker schudden. In zijn 
(…) de spirituele ontreddering in West-Europa is inmiddels vele malen ernstiger dan die in Rusland en wij ontberen node geestelijk leiders als vader Johannes om ons zo nu en dan geestelijk door elkaar te schudden en ons leven en een ander perspectief te plaatsen dan dat van het ons omringende Westerse christendom, waarin een ’softe’ opvatting van de christelijke liefde en streven naar wereldse genoegzaamheid, een leven in vrede en rust, het vluchten voor ziekte en ongemak en het moeiteloos accepteren van de zonde de boventoon voeren. Wat voor een verfrissende ervaring is het niet om vader Johannes ons als het ware vanaf het papier toe te horen roepen: “Er bestaat helemaal geen vrede! Er is nooit vrede. De Heer heeft de wereld geen vrede gebracht, maar het zwaard. Dit zwaard des Heren klieft tot op het bot; alleen in geloof, alleen met God en in God vinden wij rust en vertroosting en kunnen wij gebeurtenissen interpreteren.”
On his journeys the First-Called Apostle endured many sufferings and torments from pagans: they cast him out of their cities and they beat him. In Sinope they pelted him with stones, but remaining unharmed, the persistant disciple of Christ continued to preach to people about the Savior. Through the prayers of the Apostle, the Lord worked miracles. By the labors of the holy Apostle Andrew, Christian Churches were established, for which he provided bishops and clergy. The final city to which the Apostle came was the city of Patras, where he was destined to suffer martyrdom.
Feodor Vasilyev was born in Gatchina to a low-level government official, Alexander Vasilyevich Vasilyev, and Olga Emelyanova Polyntseva on 22 February N.S. 1850. His parents married four years later, so he was always considered an illegitimate child. Feodor had to earn his living from the age of 12 – he worked as a mailman, scribe, and assistant to a restorer of pictures. After his father’s untimely death, he became the sole supporter of the family. In 1863, he managed to enter the evening classes of the School of Painting at the Society for Promotion of Artists (Russian: Школа Поощрения Художеств). While at school, Vasilyev got acquainted with many painters, who took care of him.
Een aantal keren had ik The Deer Hunter al gedeeltelijk gezien, maar gisterenavond was het toch echt de eerste keer dat ik deze klassieker in zijn geheel zag. En deze film verdient dat natuurlijk ook. Het verhaal is opgebouwd als een drieluik: het leven van een groepje Russisch-Amerikaanse vrienden vóór, tijdens en na de oorlog in Vietnam. Wanneer je wacht op de Vietnamscenes in het tweede deel van de film, komt het eerste deel moeizaam op gang . Maar juist in dit deel is veel symboliek verwerkt en dat doet The Deer Hunter het genre van de Vietnamfilm ontstijgen. Net als 
Noem de titel van deze film en bijna iedereen zal over het Russische roulette beginnen. De Russische Kerk zal daarentegen door vrijwel niemand genoemd worden en toch speelt deze een sleutelrol. De wijk waar de Russisch-Amerikaanse vrienden wonen, wordt gedomineerd door de koepeltjes van de plaatselijke Russisch-orthodoxe kerk. In werkelijkheid is dit de 
Броненосец Потёмкин (1925) van Sergij Eisenstein is samen met Triumph des Willens (1935) van Leni Riefenstahl de beste propagandafilm ooit gemaakt. Manipulatief gefilmd en gemonteerd met de ijzeren hand van een dictator achter die van de regisseur. In het sociaal realisme zijn er nauwelijks individuen te zien. De revolutionairen in matrozenpakken treden op als één ondeelbare eenheid, als de golven die tegen de kade beuken en in het begin van de film de revolutie verbeelden. De leider van de opstand Vakoelinsjoek is de enige die als persoon duidelijk naar voren treedt en als martelaar een eigen gezicht mag hebben. De bewening van zijn ontzielde lichaam door de vrouwen van Odessa is rechtstreeks geciteerd uit het Evangelie. De martelaar Vakoelinsjoek verwijst niet alleen terug naar Christus maar moet ook als een ‘voorafbeelding’ van kameraad Stalin worden gezien. Een imposante snor moet dat nog eens benadrukken. “Allen voor één, één voor allen.” klinkt het onder de bewoners van Odessa die massaal en bombastisch rouwen om hun martelaar Vakoelinsjoek. Dan slaat het volksverdriet om in volkswoede. De vuist van het socialisme wordt samengebald en de massa kolkt langs de kaden en bij de trappen omhoog, ongeordender als in Triumph des Willens, maar even vastberaden… Ondanks de communistische smet die deze film aankleeft, wordt Pantserkruiser Potjomkin door veel filmcritici nog altijd gezien als de beste film ooit gemaakt.
Evenals in zijn boek 
Life and Fate (Russian: Жизнь и судьба), is a 1959 novel by Vasily Grossman, and the author’s magnum opus. Technically, it is the second half of the author’s conceived two-part book under the same title, but while the first half (the novel For the Right Cause), written during the reign of Joseph Stalin and first published in 1952, expresses loyalty to the regime, Life and Fate sharply criticises Stalinism. Le Monde described it as “the greatest Russian novel of the twentieth century.”
Vasili Semjonovitsj Grossman (Василий Семёнович Гроссман), (1905-1964) was een prominent Russisch schrijver en journalist uit het Sovjet-tijdperk. In 1941 werd hij oorlogscorrespondent voor de legerkrant De Rode Ster van het Rode Leger. Hij versloeg onder andere de slag om Stalingrad, de slag om Berlijn en de bevrijding van Treblinka, dat door het Neurenberg-tribunaal werd gebruikt. Zijn hoofdwerk is Leven en Lot, een roman over de Tweede Wereldoorlog. Het manuscript voor dit boek werd in 1961 in beslag genomen door de KGB. Het werd pas volledig uitgegeven in het Russisch in 1989. [ 
Tentoonstellingscatalogi zijn duur. Gelukkig heb ik een methode gevonden om een catalogus van een tentoonstelling toch voor weinig geld aan te schaffen. Je hebt er wel jaren geduld voor nodig. Bladerend door de 
Na afloop werden ze ontdaan van hun rijkdommen, met een vrachtwagen 40 kilometer uit de stad gereden en, na hun gezichten te hebben overgoten met zwavelzuur om ze onherkenbaar te maken, in een ondiepe mijnschacht gegooid, genaamd ‘de vier broers’. Omdat ze vermoeden dat ze hierbij waren gezien, werden de lichamen de volgende dag weer opgehaald en verplaatst naar een andere plek, met de bedoeling ze in een diepere mijnschacht te gooien. De vrachtwagen die de lichamen vervoerde kreeg onderweg echter pech, waarna ze de twee lichamen verbrandden langs de weg.
Een jaar of tien geleden verzekerde iemand mij dat het schilderen van iconen en het schilderen van profane schilderijen prima samen konden gaan, net als in- en uitademen. Zelf was en ben ik daar nog niet van overtuigd, omdat ik geloof dat de iconenschilder en de kunstschilder tegengestelde richtingen volgen, die je niet met in- en uitademen kunt vergelijken. Er lijkt op het eerste gezicht een grote overeenkomst tussen iconen en profane schilderijen: beide zijn plat, veronderstellen een zekere vaardigheid en zijn te analyseren in vormkenmerken (typerend voor de westerse kunstgeschiedenis). Maar daar houden de overeenkomsten gelijk op.
De kunstenaar ging vanaf de romantiek de plaats innemen die traditioneel de priester toebehoorde, hij werd een bemiddelaar tussen ‘het hogere’ en de gewone stervelingen. Religieuze kunst werd in de Westerse wereld ‘de meest individuele expressie van de meest individuele emotie’. In de twintigste eeuw werd, vooral met conceptuele kunstwerken, de uiterste consquentie getrokken uit dit twijfelachtige uitgangspunt: 
De houding van de moderne kunstenaar is uiteindelijk toch gericht op zichzelf, op zijn eigen verbeelding en interpretatie van de wereld, of hij deze nu als maatschappelijke werkelijkheid, als speeltuin of als mysterie benadert. De houding van de iconenschilder richt zich op de persoonlijke God die het Orthodoxe Christendom belijdt. Dit mysterie wordt bewaard en beschermd in de Orthodoxe Kerk, het mystieke Lichaam van Christus. De ware iconenschilder is bovenal een belijder van het geloof en begint zijn werk daarom altijd met gebed. Dat gebed is zowel persoonlijk (niet individueel) als in-gebed in de Traditie van de Kerk. Iconen zijn dus ook in-gebed in deze levende Traditie en kunnen daarom niet geplaatst worden in de (kunst)historische ontwikkeling die op de profane kunst geprojecteerd wordt. Maar in de westerse kunstgeschiedenis gebeurt dat wel. Iconen worden geanalyseerd in vormkenmerken en die worden dan geplaatst tegenover de vormkenmerken van de profane kunst. Tot ver in de negentiende eeuw werd de ruimtelijke illusie (o.a. gedragen door de perspectieftekening) die in de Renaissance ontstaat, als een vooruitgang beschouwd ten opzichte van de Byzantijnse iconenschilderkunst. 
Tegenwoordig zijn iconen weer in. We ervaren gelukkig weer dat het platte een geestelijke ruimte kan ontsluiten. Iconen worden gelukkig allang niet meer gezien als stijve, statische en primitieve voorstellingen, maar als vensters op de eeuwigheid. Maar wélke eeuwigheid? De icoon verwijst niet naar iets dat absoluut is, zoals 
“De Russische natie beschouwde zichzelf altijd als Christelijk. Veel Russische denkers en kunstenaars neigden er zelf toe haar te beschouwen als een bij uitstek Christelijk land. De slavofielen dachten dat de Russen leefden naar het Orthodoxe geloof, wat het enig ware geloof is dat de gehele waarheid in zich heeft…. Dostowevsky predikte dat de Russische natie een drager van God is… Maar het was hier dat de revolutie uitbrak, en dat… legde een spirituele leegte in het Russische volk bloot. Deze leegte is het resultaat van slavernij die te lang had geduurd, van een proces van degeneratie van het oude regime dat te ver ging, van verlamming van de Russische Kerk en morele achteruitgang van de kerkelijke autoriteiten die te lang doorging. Het heilige is al lang geleden uit de menselijke ziel uitgeroeid, zowel aan de linker- als aan de rechterkant, waardoor deze cynische houding ten opzichte van het heilige werd voorbereid, die nu in al zijn walgelijkheid wordt blootgelegd.”
Sir Ian McKellen, vooral bekend als Gandalf in Lord of the Rings-trilogie, speelt in deze film de rol van Tsaar Nicolaas II, maar kan mij als look-a-like niet overtuigen. Daarentegen zou hij geknipt zijn om Frederik van Eeden te vertolken als er ooit een biopic over deze tijdgenoot van Rasputin gemaakt wordt. De film bevat voor de ingewijde in de Russische geschiedenis enkele storende onjuistheden. Zo is in de film het interieur van Tsarskeo Selo in werkelijkheid dat van het Winterpaleis in Sint-Petersburg. En bij het 300-jarige jubileum van de Romanov dynastie in 1913 verzucht de tsarina dat de tsarevitsj al 12 jaar aan hemofilie lijdt. Maar Aleksej is van 1904 en was toen dus nog geen tien jaar oud. Toch is Rasputin van Uli Edel (bekend van o.a. Christiane F. - Wir Kinder vom Bahnhof Zoo) een indrukwekkende film die drie Golden Globe Awards gewonnen heeft waaronder die voor de beste mini-serie voor televisie.
Rasputin (1869-1916) wordt ook wel eens de “gekke monnik” genoemd, maar het was geen geheim dat hij getrouwd was en anderen noemden hem een religieuze pelgrim en gebedsgenezer. Hij speelde een belangrijke rol aan het hof van de laatste Russische tsaar Nicolaas II en had daardoor direct of indirect mede invloed op de val van het tsarisme en de opkomst van het bolsjewisme.
We kunnen alweer negentig jaar terugkijken op de geboorte van het modernisme. Stijlen die in het tweede decennium van de vorige eeuw ontstonden, zijn inmiddels historische stijlen geworden en opgenomen in de canon van de westerse kunstgeschiedenis als moderne klassiekers. Maar in wezen verzetten deze stijlen zich juist tegen historisering. Zoals voor het historisch materialisme de socialistische heilstaat het einde van de geschiedenis zou moeten zijn, zo waren voor Malevich en Mondriaan het 
Gustavs Klucis studeert vanaf 1913 aan de Hogeschool voor de Kunsten in Riga. Omdat de Duitse troepen deze stad in 1915 aanvielen, wordt Klucis ingelijfd in het keizerlijke leger, dat wordt verplaatst naar Ochsta bij Sint-Petersburg, waar hij ook gaat studeren aan de Kunstacademie. In de dagen na de Oktoberrevolutie van 1917 meldt Klucis zich als vrijwilliger aan bij Negende Regiment van Letse Rode Infanteristen om Lenin te verdedigen. Geïnspireerd door Malevich en het constructivisme begint hij in diezelfde tijd ook kunst te maken, die moet bijdragen aan de opbouw van de communistische maatschappij. 
“Alle gelukkige gezinnen lijken op elkaar, ieder ongelukkig gezin is ongelukkig op zijn eigen manier”
Amerikaanse producties
In 1990 maakte het toen 17-jarige Russische pianowonder Nikolai Lugansky een opzienbarend debuut als invaller voor Maria João Pires. Inmiddels wordt Lugansky wereldwijd gezien als een fenomeen van uitzonderlijke klasse. Hij beschikt over enorme technische gaven, maar maakt geen show van zijn virtuositeit. Hij musiceert open en eerlijk maar ook met kracht, raffinement en verdieping. In oktober 2006 speelde Lugansky met Het Gelders Orkest op indrukwekkende wijze het ‘Tweede pianoconcert’ van Rachmaninov. Ditmaal keert hij terug naar Arnhem met werk van Schumann, Prokofjev en pianogenie Liszt.
Johannes Ilyitch Sergieff
In 1875 Konstantin Korovin entered the Moscow School of Painting, Sculpturing and Architecture, where he learned from Vasily Perov and Alexei Savrasov. His brother, Sergey was already a student of the School. During their scholar years Korovins became friends with their fellow students Valentin Serov and Isaac Levitan, Kontantin kept these friendship through the whole of his life.
In oktober schreef ik hier iets over de Amsterdamse kunstenares 
De biografie van 
De Russische regisseur Victor Kossakovsky maakte een documentaire over zijn straat. Een jaar lang stond zijn camera achter het raam. Een scenario had hij niet. ‘Ik wil niets vertellen of doceren. Ik wil wat laten zien.’
The year 2006 marked several dates related to Fyodor Dostoyevsky, such as the 125th anniversary of his death, the 160th birthday of his wife Anna, the 145th anniversary of his novel ‘The Insulted and Humiliated,’ the 140th anniversary of ‘Crime and Punishment,’ the 135th anniversary of ‘The Devils,’ and the 125th anniversary of ‘The Brothers Karamazov.’ Bishop Hilarion of Vienna and Austria, representative of the Moscow Patriarchate to the European institutions shares his views on Christian contents in the great author’s creative work with Interfax-Religion.
However, all these shortcomings do not reduce Dostoyevsky’s importance as a greatest writer in the history of humanity. He managed to penetrate into the innermost depths of the human being, to raise the most difficult and important questions about the meaning of life, God’s existence and the relationship between human freedom and God’s justice. After he had served his term of hard labour he remained a deeply believing person and Orthodox Christian till his death. Yet, judging by his works, the question of God’s existence remained open to him. The main story of all his novels, ‘Crime and Punishment,’ ‘The Devils,’ or ‘The Brothers Karamazov,’ is that of whether God exists. The scale of moral values offered to the human beings depends on the answer to this question. That is why one of his characters says: ‘If there is no God, anything is permitted.’ In other words, if there is no God, there is no absolute scale of moral values, and all the values are relative. I think that Dostoyevsky’s power is in that he showed in all his works that salvation and morality are impossible without God. Only faith in God guarantees moral survival of every human being and all humanity. I had believed in God even before I got to know Dostoyevsky’s works, but the author contributed to my growing in the faith, in Orthodoxy.
Taras Shevchenko, born 9 March 1814 in Moryntsi (Kiev gubernia), died 10 March 1861 in St Petersburg, (Russia). Artist, poet, and national bard of Ukraine. Born a serf, Shevchenko was orphaned in his early teens and grew up in poverty and misery. He was taught to read by the village precentor and was often beaten for `wasting time’ on drawing, for which he had an innate talent. At the age of 14 he was taken by his owner, P. Engelhardt, to serve as houseboy, and traveled extensively with him, first to Vilnius (1828-31) and then to St Petersburg. Engelhardt noticed Shevchenko’s artistic talent and apprenticed him to the painter V. Shiriaev for four years. During that period Shevchenko spent his free time sketching the statues in the imperial summer gardens. There he met the Ukrainian artist I. Soshenko, who introduced him to other compatriots in St Petersburg, Ye. Hrebinka, V. Hryhorovych, and O. Venetsianov. Through them he met the Russian painter K. Briullov, whose portrait of the Russian poet V. Zhukovsky was disposed of in a lottery, the proceeds of which were used to buy Shevchenko’s freedom from Engelhardt on 22 April (os, 5 May ns) 1838.
The premier Soviet sniper at Stalingrad was Vassili Zaitsev, who had been a shepherd in the Ural Mountains. In his first 10 days of shooting, Zaitsev killed 40 Germans. When his tally neared 100, he became the focus of a Soviet propaganda campaign as the living epitome of Russian resistance.It was inevitable that Berlin would strike back. Dispatched to Stalingrad was the commandant of the Sniper School at Zossen, Major Koning/Konig to kill Vasili. Vasili was alerted. Focusing his search along a narrow front in his area of operation, the Red October factory district, he and his spotter, Nikolai Kulikov, finally observed the top of a German helmet creeping along a trench. Vasili realized it was a trick, because the helmet some how moved unevenly.
Kuleshov edited a short film in which shots of the face of Ivan Mozzhukhin (a Tsarist matinee idol) are alternated with various other shots (a plate of soup, a girl, a child’s coffin). The film was shown to an audience who believed that the expression on Mozzhukhin’s face was different each time he appeared, depending on whether he was `looking at’ the plate of soup, the girl, or the child’s coffin, showing an expression of hunger, desire or grief respectively. Actually the footage of Mozzhukhin was identical, and rather expressionless, every time it appeared. Vsevolod Pudovkin (who later claimed to have been the co-creator of the experiment) described in 1929 how the audience “raved about the acting…. the heavy pensiveness of his mood over the forgotten soup, were touched and moved by the deep sorrow with which he looked on the dead woman, and admired the light, happy smile with which he surveyed the girl at play. But we knew that in all three cases the face was exactly the same.”
Once ranked alongside Eisenstein among the masters of the Soviet silent cinema, Pudovkin’s critical stock has fallen in recent years, and few of his films are now well known. Nevertheless, the invention and dynamism of Mother (1926) suggest a distinct talent, with a grasp of montage principles which does at times rival Eisenstein. Given the obscurity of most of his later films (including a lengthy career in sound cinema), revaluation might well uncover some forgotten gems. In the silent era, Pudovkin also acted; an especially striking performance is visible in Kuleshov’s The Extraordinary Adventures Of Mr West In The Land Of The Bolsheviks (1924).
_WEB.jpg)
Pudovkin’s first feature length fiction film, an adaptation of a story by Gorky about a peasant mother who comes to embrace revolutionary ideals, is regularly cited as a classic of Soviet silent cinema for its imaginative montage. Certainly the editing is superbly judged, but Pudovkin’s visual sense is here above all architectural, and at its best reminiscent of Fritz Lang. The oppression of the workers is visualised both in the confined interiors of their homes and in the towering pinnacles of factory and prison, while the finest montage sequences intensify the visual claustrophobia, until it is exploded in the famous climax: marching rebels cross-cut with the breaking up of an ice floe. Gripping and moving.
Toen in 1875 zijn moeder overleed en zijn vader zodanig ziek werd dat hij zijn kinderen niet meer kon onderhouden, kreeg Levitan een beurs van de school om hem de kans te geven op school te blijven. Tijdens zijn studie raakte Levitan bevriend met Konstantin Korovin, Michail Nesterov en Michail Tsjechov, en via deze met zijn broer, de beroemde schrijver Anton Tsjechov. Levitan was vaak te gast bij Tsjechov, en mogelijk was hij verliefd op Tsjechovs zuster, Anna Pavlova Tsjechova. Zijn eerste tentoonstelling was in 1877 en werd positief ontvangen door de pers. In mei 1879 werd de familie Levitan door nieuwe beperkende wetgeving omtrent de permanente verblijfplaats van Joden gedwongen te verhuizen. Onder druk van de bewonderaars van Levitans werk mocht hij echter in de herfst al terugkeren naar Moskou. Vanaf 1880 begon Pavel Tretjakov schilderijen van Levitan te kopen; deze schilderijen zijn nu onderdeel van de collectie van de Tretjakov-Galerij.
Geboren in de Oekraïne, werd Repin aanvankelijk opgeleid tot ikonenschilder. Tijdens het doorlopen van de kunstacademie in Sint-Petersburg - waar hij overigens eerst niet werd toegelaten - raakte hij ervan overtuigd dat ware kunst het echte leven zou moeten uitbeelden. Een van zijn eerste werken, Boerlaki (Boottrekkers van de Wolga), voldeed volledig aan dat criterium: het laat arbeiders zien die blijkbaar goedkoper waren dan paarden. Het sloeg meteen aan en is nog altijd zijn bekendste werk. Naast dergelijk maatschappijkritisch werk vervaardigde Repin enkele historische taferelen en vooral veel portretten, o.a. van 
Sjisjkin begon zijn studie aan de Moskouse school voor schilderkunst, beeldhouwkunst en architectuur. Na vier jaar ging hij studeren aan de Keizerlijke Academie der Kunsten in Sint-Petersburg, alwaar hij in 1860 afstudeerde. In 1865 werd Sjisjkin benoemd tot lid van de Academie, en later werd hij professor.
dat een voorloper was van de Zwervers die bestond uit de schilders Nikolaj Ge, Archip Koeindzji, Ivan Kramskoj, Isaak Levitan, Vasili Perov, Ilja Repin, Aleksej Savrasov, Valentin SerovIvan Sjisjkin, Vasili Soerikov en Viktor Vasnetsov.
Polenov studied under Pavel Chistyakov and in the Imperial Academy of Arts from 1863 to 1871. He was the pensioner of academy of arts in Italy and France, where he painted a number of pictures in the spirit of Academism on subjects taken from the European history ("The Right of mister", 1874, Tretyakov gallery); at the same time he worked a lot in the open air.
Nicolaas van Wijk (Delden, 4 oktober 1880 - Leiden, 25 maart 1941) was een Nederlands taalkundige, en van 1913 tot zijn dood in 1941 de eerste Nederlandse hoogleraar in de Slavische talen. Van Wijk was een zeer veelzijdig taalkundige, en publiceerde onder andere over de Slavische talen (waaronder met name het Oudkerkslavisch), de Baltische talen, het Indo-Europees, de Russische letterkunde en de Nederlandse dialectologie. In het studiejaar 1929-1930 was Van Wijk rector magnificus van de Leidse universiteit; in deze functie begeleidde hij de erepromotie van prinses Juliana in 1930.
Valentin Aleksandrovitsj Serov ( Sint-Petersburg, 7/19 januari 1865 - Moskou, 22 november/5 december 1911) was een Russisch kunstschilder die tot de stroming van de Zwervers behoorde. Hij was de zoon van componist Aleksander Serov. Hij werd vooral beïnvloed door zijn leermeester Ilja Repin, zijn vriend Michail Vroebel en de kring van kunstenaars die in Abramtsevo bijeenkwamen. Serov concentreerde zich op het maken van portretten. Daarbij waren de kunstenaars uit zijn omgeving zijn favoriete modellen; bekende portretten zijn bijvoorbeeld van de landschapsschilder Isaak Levitan, de schrijver Nikolaj Leskov en componist Nikolaj Rimski-Korsakov
Of de Russische componist Alexander Skrjabin echt van zijn publiek hield, valt te betwijfelen. Hij wilde het namelijk laten stikken in extase. Hij geloofde heilig in zijn missie: de mens de weg wijzen naar zijn hogere geestelijke bestemming. Dat Skrjabin zich als een profeet zag was in die dagen niet ongewoon. In de jaren 90 van de 19e eeuw was het verhevene in de mode en waren overal in Europa geestelijke bewegingen en charismatische figuren als paddestoelen uit de grond omhoog geschoten. Een daarvan, de 
Voor kunstgeschiedenis moest ik in 1984 een lezing houden over het ontstaan van de abstracte schilderkunst en in een literatuuropgave was ik een theosofisch boek tegengekomen dat veel indruk gemaakt had op Mondriaan. Op een dinsdagavond stapte ik bij de theosofische bibliotheek binnen om het boek Thoughtforms (1901) van 
Ook Skrjabin was een hartstochtelijk aanhanger van 
Godoenovs regering was succesvol. Vrede en rust keerden terug, en de economie bloeide. Diverse bouwprojekten kwamen tot stand:De stadsmuren van Moskou en Smolensk, uitbreiding van de haven van Archangelsk en een groot aantal kerken. Ook breidde hij de Russische macht uit in het zuiden (Oekraïne) en oosten (Siberië), en heroverde gebieden die verloren waren gegaan aan Zweden.
Alexander Nevski (geb. 30.5.1120 - gest. 14.11.1263) was grootvorst en zoon van vorst Jaroslav van Novgorod. Novgorod was een van de belangrijkste steden van het toenmalige Rusland en de belangrijkste handelsstad vanwege haar verbinding met de Hanze. In 1240 versloeg Alexander het Zweedse leger aan de Neva-rivier, vandaar zijn bijnaam “Nevski". In 1242 versloeg hij het leger van de Duitse Orde in een slag op de dichtgevroren Peipuszee ( Chudskoye meer ) en stopte zo het verdere doordringen van de Duitse Orde naar het Oosten. Binnen de Russische Kerk geldt hij als heilige. 
Sergei Eisenstein maakte in 1938 een film over zijn leven, die door Stalin vooral als propagandafilm werd ingezet tegen het dreigende Neo-Teutoonse gevaar : het nationaal-socialisme. Drie jaar later zou Duitsland met operatie Barbarossa opnieuw Rusland binnenvallen…
De eerste kennismaking tussen beide mannen vond plaats in het begin van de zeventiger jaren. Repin was diep geroerd door de muziek van Moesorgskij en voelde de vernieuwende kracht van diens composities aan, iets wat in die tijd voor lang niet iedereen gold. Repin schilderde dit portret naar hij zei ‘voor zichzelf, als herinnering aan een vurige beminde vriend.’ Toen Tretjakov zich echter tot de kunstenaar wendde met de wens het portret voor zijn portrettengalerij aan te schaffen, kreeg hij te horen dat hij het graag afstond, gezien de betekenis van Moesorgskij als persoon en Tretjakovs taak een portrettengalerij samen te stellen ‘van de beste mensen van Rusland’. Het bedrag dat repin voor het schilderij ontving, werd door hem ter beschikking gesteld voor de oprichting van een gedenkteken voor Moesorgskij.
Stalin ontwikkelde zich tot kenner van de niet-Russische volkeren, en werd als zodanig door Lenin gerespecteerd. Zijn kennis van het marxisme was niettemin gering. In 1912 vestigde hij zich korte tijd in Wenen en schreef samen met Nikolaj Boecharin een boekje over het nationaliteitenvraagstuk in Rusland. In dat jaar werd hij in het Centraal Comité gekozen. Terug in Rusland werd hij gearresteerd en naar Siberië verbannen waar hij tot de Februarirevolutie (1917) bleef. Na de Februarirevolutie vestigde hij zich in St. Petersburg en volgde hij nauwgezet de revolutionaire koers van Lenin. Na de Oktoberrevolutie, die de bolsjevisten an de macht bracht, werd Stalin benoemd tot volkscommissaris (minister) van Nationaliteiten. Gedurende de Russische Burgeroorlog (1918-1921) vervulde hij zijn dienstplicht en trad hij op als militair organisator en politiek commissaris in het Rode Leger. Hij wist als commandant de stad Tsaritsyn te verdedigen. Hij kwam echter spoedig in conflict met de volkscommissaris van Oorlog, Leon Trotski. De opperbevelhebber van het Rode Leger, Michail Toechatsjevski had regelmatig kritiek op Stalin.
Het verhaal gaat dat Raspoetin door de hemelse moeder was aangeraakt en gevraagd was om naast het bed te verschijnen van de jonge prins Alexei om het bloeden te stoppen. Dit was gekomen door een ziekte die hemofilie heet en ervoor zorgt dat de kleinste wondjes al de oorzaak van doodbloeden kunnen zijn omdat het bloed niet stolt. De prins had deze (erfelijke) ziekte gekregen doordat het erg bij zijn moeder in de familie voorkwam, ook al had zij er zelf geen last van. Toen Raspoetin in 1905 in Sint-Petersburg aankwam kwam hij niet direct bij de tsarenfamilie terecht; hij maakte pas in 1907 contact toen de tsarina Raspoetin had opgeroepen. Door zijn grote macht aan het hof en op de Russische politiek en vooral door het feit dat veel mensen hem tijdens de Eerste Wereldoorlog als Duits spion zagen, werd hij vooral door de Russische adel steeds meer gewantrouwd. Hij werd in de nacht van 28 op 29 december 1916 door de Russische prins Felix Joesoepov vermoord.
Peter Kropotkin was een Russische Prins, die in 1852 in Moskou geboren werd en aanvankelijk deel uitmaakte van de heersende aristocratie. Hij werkte een tijdje als page voor Alexander II. Hoewel hij grote belangstelling had voor politiek, raakte hij moeilijk aan de bak, vanwege zijn kritische houding. Uiterst teleurgesteld in de manier waarop er in Siberië hervormingen waren doorgevoerd door het tsaristische regime, sprak hij zich vanaf dan alsmaar meer en openlijk uit. Zijn ideeën brachten hem in gevaarlijk vaarwater onder het autoritaire bestuur van pre-revolutionair Rusland. In 1874 werd hij gevangen gezet. Twee jaar later kon hij ontsnappen en vluchten naar Zwitserland, een eerste halte in wat een lang verblijf op diverse plaatsen in Europa zou worden.
