In de Belgische serie Ten oorlog trekken de drie televisiemakers Arnout Hauben, Jonas Van Thielen en Mikhael Cops in negen afleveringen langs de Europese frontlijn van de Eerste Wereldoorlog. Ze vertrekken aan het strand van Nieuwpoort en volgen de frontlijn door Frankrijk, Zwitserland, Italië, Slovenië, Albanië, Macedonië en Griekenland om uiteindelijk aan te komen in Gallipoli (Turkije). Gisteren volgden zij het spoor door de Dolomieten waar het front soms boven tweeduizend meter hoogte lag.
In het voormalige Zuid-Tirol dat sinds 1919 bij Italië hoort, ontmoeten zij een groep mannen in uniformen uit de Eerste Wereldoorlog. Op de vraag of de heren deel uit maken van een re-enactment gezelschap, antwoordt de commandant: “Tirol bleibt Deutsch bis zum letzten Tag.” Het blijken Oostenrijkse nationalisten die zich voor een weekend met elkaar terugtrekken in een blokhut hoog in de bergen en honderd jaar terug in de tijd. Alles is precies zoals het honderd jaar geleden was. Volgens de commandant spelen ze geen komedie. Hij ziet de verkleedpartij niet als carnaval, maar als eerbetoon aan de gevallenen in de oorlog van 1915-1918 in Zuid-Tirol.
De groep vertegenwoordigt alle nationaliteiten uit het voormalige Oostenrijkse keizerrijk. Er is iemand uit Bosnië-Herzegovina, uit Slovenië, Hongarije, Roemenië, Polen, Tsjechië en uiteraard uit Italië. Allen voelen zij zich in de eerste plaats inwoner van het Habsburgse Rijk, dat ze in miniatuur gereconstrueerd hebben. Wanneer ze een toast uitbrengen op keizer Franz Jozef, spreken ze lachend een vervloeking uit: “Moge God het trouweloze Italië straffen.” Voor veel Zuid-Tirolers, die als Italiaan geboren zijn, blijkt het oude vijandsbeeld springlevend en is de oorlog nooit voorbij gegaan.
Bron: een.be
Der Gebirgskrieg in den Dolomiten [ gebirge.twschwarzer.de ]
De eerste aflevering The Clash of the Gods gaat over het beeld van Christus in de vroeg-christelijke kunst. In Pompeï, Rome, Ravenna, Lullingstone en Monreale gaat Januszczak op zoek naar overblijfselen van vroeg-christelijke kunst en wijst ons daarbij op de ontwikkeling van de iconografie. Hij begint in Pompeï dat ons een momentopname geeft van het leven in het jaar 79 na Christus. Daar bleken toen al christenen te wonen. We weten dit omdat hier op verschillende plekken een tegel is gevonden met het zogenaamde SATOR-vierkant. Deze Lingo-achtige woordpuzzel is inmiddels ontcijferd als een christelijk cryptogram. De woorden SATOR-AREPO-TENET-OPERA-ROTAS die onder elkaar in en vierkant geschreven zijn, vormen de letters van het woord PATERNOSTER met een extra A en O. Het SATOR-vierkant getuigt van Onze Vader en de Alpha en Omega, van Christus dus. 
Toen vanaf 313 onder keizer Constantijn het christelijk geloof publiekelijk beleden mocht worden, ontstond de vroeg-christelijke kunst waarin Jezus Zélf afgebeeld mocht worden. Januszczak presenteert zijn visie op de ontwikkeling van de vroeg-christelijke iconografie als dé visie. Zo negeert hij bijvoorbeeld de legende van de 
Een ontroerend en intiem portret van de legendarische gitarist van the beatles, met nooit eerder vertoonde beelden en niet eerder uitgebrachte muziek. Oscar winnaar Martin Scorsese neemt je mee op reis door het muzikale en spirituele leven van George Harrison. Interviews met de beroemde gitarist zelf, maar ook met zijn weduwe Olivia, zoon Dhani en vrienden en collega’s (o.a. Phil Spector, Paul McCartney, Ringo Starr, Eric Clapton, Terry Gilliam), geven een zeldzaam kijkje in het bewogen leven van de muzikant. Het resultaat is een openhartig, ontroerend en intiem portret van een van de meest getalenteerde artiesten van zijn generatie.
In het laatste deel van de documentaire A personal journey with Martin Scorsese through American movies liet Scorsese zien hoe regisseurs uit Hollywood omgingen met de 
David Attenborough is voor mij de Kuifje onder de natuurverslaggevers. Veertig jaar geleden keek ik al naar zijn ontdekkingsreizen door de natuur, toen nog in zwart-wit. Sir David zit zestig jaar in het vak en de BBC zendt op vrijdagavond Attenborough: 60 Years in the Wild uit, een terugblik op zijn carrière als natuurverslaggever. De 86-jarige verteraan reist naar plekken waar hij decennialang geleden reportages maakte. Het is leuk om naar zijn anekdotes te luisteren, wat zich achter de schermen van de documentaires afspeelde en te horen hoe de cameratechniek zich de afgelopen zestig jaar ontwikkeld heeft. Zo leerde ik in de eerste aflevering dat bij onderwateropnamen vóór de opkomst van de videocamera de filmspoel de beperkende factor was. Met een videocassette kon de cameraman veel langer onder water blijven filmen dan met een filmspoel. Ook de night shot van de infrarood camera zorgde voor een doorbraak in de natuurfilm. 
Spectaculaire natuurreeks van de BBC, waarin de kijker als het ware meevliegt met vogels op hun vlucht over bijzondere plaatsen in heel de wereld. In elk van de zes afleveringen vliegen we over een ander continent en bekijken we de wereld letterlijk vanuit vogelperspectief. De reeks laat ons niet alleen kennismaken met het gedrag van de vogels en andere dieren, maar toont ook prachtige landschappen en iconische plekken zoals we ze nog nooit hebben gezien. De serie is een adembenemend kijkstuk, maar ook een staaltje van audiovisuele spitstechnologie, met minicamera’s die worden aangebracht op de rug van vogels, modelvliegtuigjes, drones, enz.
Op 14 oktober was het 68 jaar geleden dat veldmaarschalk Erwin Rommel door Hitler tot zelfmoord werd gedwongen. De ARD zond donderdag de televisiefilm 
Gisteren keek ik op een videoband van vijftien jaar oud naar de documentaire Langs velden en wegen over de verbeelding van het landschap in de 18de en 19de eeuw. Deze werd in 1997 uitgezonden in het programma Close Up. Helaas heb ik de tentoonstelling in het Rijksmuseum toen gemist. Ook de 
Na documentaires over de Franse diva’s 
Deng Xiaoping is de geschiedenis ingegaan als de man die in 1989 het bevel gaf het vuur te openen op de demonstranten op het Tiananmenplein in Beijing. Robert Coldstream laat met deze film zien, dat Deng Xiaoping met zijn kapitalistische revolutie ook de basis legde voor de bloeiende economie van het hedendaagse China. Deng Xiaoping maakte de transformatie mogelijk van China in een economische Super Power met behoud van het communistische politieke systeem.
John Gollings (1944) is een meester in het maken van opvallende, inventieve foto’s. Om een magische sfeer te creëren, maakt hij zijn foto’s vaak in het uur van de schemering en gebruikt hij graag een groothoeklens voor een dramatisch effect. Zijn foto’s kunnen een gebouw transformeren tot kunst.
De Duitsers hebben decennialang de zwartste bladzijden uit hun geschiedenisboek voor hun neus gehad. Maar na de Duitse Eenwording in 1990 en zeker na 2000 begon Duitsland zich weer te interesseren voor zijn geschiedenis vóór 1933. Een paar jaar geleden zond de ZDF 
Na elke vernietigende klap komen de Duitsers er met elkaar in vijftien jaar weer bovenop. Het gebeurde na de Eerste Wereldoorlog in de dertiger jaren met het Wirtschaftswunder van Hitler en opnieuw na de Tweede Wereldoorlog met het Wirtschaftswunder van Adenauer in de vijftiger jaren. En nu is er dan Wirtschaftswunder 3.0. Twintig jaar na een miljardenverslindende Duitse eenwording en vier jaar na de kredietcrisis blijkt Duitsland weer de sterkste economie van Europa. Hebben we eigenlijk wel te maken met een wonder of is het gewoon een wetmatigheid? Zolang het protestantse arbeidsethos en de Gründlichkeit in de Duitse Volksgeist verankerd liggen, blijven de Duitsers een verbazingwekkend herstellend vermogen houden. 
In zijn beroemde boek 
In juni en juli zond omroep 
Ferguson presenteert de Killer Apps van de westerse beschaving in deze volgorde : competitie, wetenschap, democratie, medische zorg, massaconsumptie en arbeidsethos. Zijn verhaal begint hij telkens voor de skyline van Londen bij zonsondergang. De filmscore die mij aan het onheilszwangere Die Toteninsel van Rachmaninov herinnert, versterkt het gevoel van een naderende ondergang. Heeft het westen zijn nummer-één-positie in de wereld na de kredietcrisis definitief verspeeld? Je zou haast zeggen van wel. Niall Ferguson neigt inderdaad naar een bevestigend antwoord als hij de serie afsluit hoog boven de skyline van een jong en vibrerend Shanghai. Maar hij geeft het Westen toch nog een kans. Als het Westen haar geloof weer terugkrijgt, en hij laat even in het midden of dat het christelijk geloof is, dan kan het de huidige bedreigingen misschien het hoofd bieden. Hij noemt er drie: de opmars van de BRIC-landen, de confrontatie met de islamitische wereld en de toekomstige mondiale milieuramp.
Tenslotte besloot Weber om vanuit St Louis westwaarts te reizen en doorkruiste met de trein honderden plaatsjes die door de kolonisten in de negentiende eeuw langs de spoorlijn gesticht waren. Hier ontdekte hij het geheim achter het kapitalisme. Dit is spannende televisie! Ferguson voert ons mee naar “het Eureka” van Max Weber. Een geweldige manier om een inzicht over te brengen, is een reconstructie van dat inzicht, een terugkeer naar het moment dat het voor het eerst opkwam in het hoofd van de ontdekker. Denkers zijn ontdekkingsreizigers van de geest en hun inzichten verschijnen zelden in de studeerkamer. Zoals Nietzsche zijn inzicht van de Ewige Wiederkehr kreeg bij een monoliet in de buurt van Sils-Maria, zo kreeg Weber zijn beroemde inzicht dat het kapitalisme voortkomt uit het protestantisme, in de Verenigde Staten langs het spoor van de kolonisten. Toen hij in 1905 was teruggekeerd in Heidelberg voltooide hij 
Woensdag was het precies veertig jaar geleden dat het bloedbad van München plaatsvond. De ARD zond gisterenavond laat de speelfilm Munich (2005) van Steven Spielberg uit. De ZDF volgde daarna met de documentaire Ein tag in September (1999), waarin een interview is opgenomen met Jamal Al-Gashey, de enige Palestijnse terrorist die nog in leven is en zich nog steeds schuil houdt. Munich gaat vooral over het vervolg van het gijzelingsdrama: 
De beelden die de Amerikaanse journalist 
In 1982 zag ik 
De 82-jarige Jørgen Laursen Vig is eigenaar van een bouwvallig kasteeltje uit 1880 op het Deense eiland Fyn. Al veertig jaar loopt hij met het plan om van 
Sfeervolle zwart-witdocumentaire om op de late avond weg te drijven in gelukzaligheid. Chet Baker was een meester van de roes die hij permanent leek te bewonen. Voor de realiteit was hij minder geschikt. Op 12 mei 1988 viel hij in Amsterdam uit een raam, waarschijnlijk onder invloed van drugs. Hij overleefde het niet.
James Taylor bracht zijn gelijknamige debuutalbum uit in 1968 en vanaf dat moment heeft hij de schijnwerpers nooit verlaten. Zijn grootste hit scoorde hij in 1971 met het door Carole King geschreven’You’ve got a friend‘.
In 1985 las ik voor het eerst een boek van Hermann Hesse. Zijn roman Demian uit 1919 maakte enorme indruk op mij. De ontreddering maar ook de loutering van de Eerste Wereldoorlog klonken er in door. Ik vertelde mijn docente psychologie enthousiast over het boek en of ze wel eens iets van Hermann Hesse gelezen had. “Ja, toen ik jong was!” was haar antwoord. Later begreep ik dat Hermann Hesse een schrijver voor adolescenten is en dat er in de literaire wereld een beetje meewarig over hem gedaan wordt. Maar in 1985 hoorde ik als 22-jarige helemaal bij de doelgroep. Demian had een een elektriserende werking op mij. Nog ieder jaar worden er bij uitgeverij Suhrkamp 300.000 exemplaren van zijn romans gedrukt. Zolang er nog adolescenten blijven komen, zal Hermann Hesse een arm om hen heen slaan.
Hermann Hesse liest man nicht einfach so: Hermann Hesse ist eher eine Erfahrung als eine Lektüre. Udo Lindenberg hat seinem Idol einen Song gewidmet und exklusiv für die ARD-Hesse-Verfilmung “Die Heimkehr” aufgenommen. Er erinnert sich: “Ich dachte: Wie kann der über mein Leben schreiben? – Ja, das war genau meine Story. Ich mein, der kennt mich ja gar nicht. Aber ich sah diese Parallelitäten, hab mich darin total wiedergefunden.” So wie Udo ging es auch anderen Künstlern und Prominenten, die in der Dokumentation zu Wort kommen. Der Hesse-Darsteller August Zirner, der ARD-Literaturkritiker Denis Scheck, Konstantin Wecker, Peter Härtling. Und noch vielen Millionen Menschen überall auf dem Planeten.
Doordat het liberalisme gesteund werd door een enorme commercialisering, verloor de generatie van 1968 de strijd tegen de consumptiemaatschappij en het kapitalisme. Marketeers wisten heel sluw de jongeren aan hun producten te binden met het propageren van opwindende lifestyles. In de documentaire werd dit fraai geïllustreerd door een reclamespotje van Puch. We zien langharige jongeren hun vrijheid vieren met alles erop en eraan. Daarna crossen ze weg op hun Puch. Born to be wild! Wie wil dat niet? Kassa! Wie is er sterk genoeg om de strijd met de consumptiemaatschappij niet te verliezen? Je idealisme moet dan zo groot zijn dat je bereid bent tot het offer van armoede en sociaal isolement. 
Trudy Dehue, bekend van 
Op een paar uur rijden van Jeruzalem ligt de Palestijnse stad Jericho op de Westelijke Jordaanoever. Vlak bij deze stad, die door velen beschouwd wordt als de oudste stad ter wereld, ligt een van de belangrijkste plaatsen uit de christelijke geschiedenis: de berg waar Christus door de duivel op de proef werd gesteld. Op een steile klif van deze berg werd het Grieks-orthodoxe klooster Qarantal gebouwd. Volgens het Evangelie vastte Jezus veertig dagen en werd Hij door de duivel verzocht. Het klooster bevindt zich volgens de Traditie op de plaats waar Jezus tot Zijn Vader gebeden heeft. In een steen zou een knieafdruk van Hem bewaard zijn gebleven.
Mooi kunstprogramma gisterenavond op 
Opvallend is dat de afstammelingen van de derde generatie en in de tweede lijn (achternichten Bettina Göering en Katrin Himmler) en ook kleinzoon Rainer Hoess zich beter verzoend hebben met hun afstamming dan Niklas Frank. De 73-jarige zoon van de gouverneur generaal van de bezette gebieden in Polen, rekende in 1987 met zijn vader af in zijn boek Der Vater: eine Abrechnung (Nederlandse titel: Vader, ik haat je) Hij wordt in de documentaire gevolgd tijdens de lezingen die hij geeft aan middelbare scholieren en volwassenen. We zien een eenzame en gekwelde man met een missie. Tijdens iedere lezing, leest hij een gedetailleerde beschrijving van de executie (ophanging) van zijn vader op 1 oktober 1946 in Neurenberg. In iedere lezing stelt hij zijn vader opnieuw terecht en knoopt hij hem op. Het vijfde gebod, eert uw vader en uw moeder, kan hij niet realiseren, verontschuldigt hij zich voor zijn publiek.
“Dit stuk, dat pakt nog één keer die hele negentiende eeuw samen op een schaal zoals niemand dat ooit gedaan heeft. Een autodidact, die niet eens op het conservatorium gezeten heeft. Hou oud was hij, 26, 27? toen hij dit stuk maakte? Dat is ongeloofelijk geniaal.” aldus dirigent Reinbert de Leeuw over de Gurrelieder (1903) van Arnold Schönberg. 
Dirk Müller, dé financiële marktgoeroe van Duitsland, aka Mister DAX en oprichter van 
De Amerikaanse belegger en 
Met Into the abyss treedt Werner Herzog in de voetsporen van Truman Capote die in zijn boek 
Jack Rogers (1895-1994), Robbie Burns (1895-2000), Ted Francis (1896-1996), George Littlefair (1896-1998), Archie Richards (1897-1998) en George Louth (1897-2000) gingen over the top en overleefden de verschrikkingen van de vuile loopgravenoorlog. Twintig jaar geleden interviewde Steve Humphries deze hoogbejaarde veteranen uit de Eerste Wereldoorlog en noemde zijn documentaire uit 2008 toepasselijk The Last Voices of Word War I. Op 5 mei vorig jaar stierf Claude Choules, de laatst overgebleven veteraan. Hij werd 110 jaar en was de oudste man van het Verenigd Koninkrijk.
Redmond O’Hanlon doet mij soms denken aan zijn landgenoot Roald Dahl. Beiden delen een voorliefde voor het lugubere en onsmakelijke detail. In de tweede aflevering van O’Hanlons Helden laat hij een talisman zien die hij meegebracht heeft van zijn laatste reis door Congo. Het is een klein dichtgenaaid buideltje en O’Hanlon verklapt ons iets over de inhoud. Er zit een afgehakt kindervingertje in en O’Hanlon draagt het aan een touwtje om zijn nek. Een kindervingertje brengt geluk in Afrika. O’Hanlon verzekert ons dat het geen kwaad kan, want er sterven dagelijks zoveel kinderen in Afrika en de ‘onderdelen’ worden door fetisj-priesters weer gebruikt voor talismannen. Een normale zaak in Afrika. 
Inside Job van Charles Ferguson zou je ook An Inconvenient Truth Part II kunnen noemen. Dat de vastgoedzeepbel door de financiële sector geblazen werd, mag genoegzaam bekend zijn. Ook de documentaire 
In het eerste deel van O’Hanlons Helden staat Redmond O’Hanlon bij 
Wij zijn zo vertrouwd geraakt met fotografie en film dat we ons moeilijk kunnen voorstellen hoe overrompelend de schilderijen van Caravaggio destijds waren. Zoiets had de wereld nog nooit gezien. Zijn werk sloeg in als een bom. Net als in het museum van Madame Tussaud bracht hij je oog in oog met de heiligen, de apostelen en met Jezus Zelf. Deze overrompelende directheid kwam door twee noviteiten in de schilderkunst. Ten eerste plaatste Caravaggio de figuren midden in de ruimte. Hij brak met een verbluffende ruimtelijke illusie door het platte vlak heen en laat ons kijken in een donkere ondiepe ruimte, waarin de personages als wassen beelden tevoorschijn komen. Ten tweede koos hij zijn modellen uit het volk. Zijn heiligen en apostelen waren niet de geïdealiseerde personages uit de Renaissance, maar gewone boeren en arbeiders. Jezus‘ discipelen waren tenslotte vissers, volkse types. Caravaggio was een vechtersbaas. Regelmatig kwam hij in aanvaring met het gezag en belandde daardoor meerder malen in het gevang. Toen hij iemand van het leven had beroofd, moest hij vluchten en leidde hij een zwervend bestaan. Hij werd maar 38 jaar oud en stierf in 1610. 
Documentaire van Kat Steppe over de oude begraafplaats van haar geboorteplaats Menen in de Vlaamse Westhoek. Ze ging op zoek naar het unieke levensverhaal achter de grafsteen en kreeg nabestaanden met hun openhartige verhaal voor de camera. Dat levert breekbare en intieme momenten op zonder dat het goedkope emotie-tv wordt. De camera blijft intens betrokken en gaat voorbij het moment waarop we meestal wegkijken: de ander verbijt zich, begint te snotteren, vermant zich met opgeheven kin en wendt de blik half van de camera af. Ik vergeet u nooit gaat over leven met verlies en het levende eenrichtingsverkeer tussen nabestaanden en hun dierbare overledenen.
Kaffeefahrt ins Krematorium van Sergej Kreso is een van de beste documentaires die ik de laatste tijd gezien heb: informatief, boeiend, goede montage en uitstekende muziek. In de documentaire reizen we een dag mee met een groep ouderen uit het Ruhrgebied die met een gratis busreisje over de grens gelokt wordt naar Venlo. Daar worden ze twee uur losgelaten, zodat ze kunnen gaan koffie shoppen. Maar het eigenlijke doel van de reis is het crematorium in Venlo waar de groep wordt rondgeleid over het terrein en zelfs een kijkje krijgt bij de ovens van het crematorium. “U bent zomers gekleed mevrouw, u dacht natuurlijk, het wordt heet in het crematorium vandaag!” grapt de buschauffeur, wanneer de ouderen bij het crematorium de bus verlaten.
Meer familiedrama schemert ook door bij Karl Schuhmacher, de begrafenisondernemer uit Essen, die in deze documentaire mooi geportretteerd wordt. Zijn vader, die ook Karl heette, maakte 35 jaar geleden een eind aan zijn leven en had zijn zoon gevraagd hem op te volgen. De kleinzoon wordt geïnterviewd op de begraafplaats bij de familiegraven. Hij geeft een korte toelichting bij het rijtje voorouders. Waarom er geen steen ligt op het graf van zijn grootvader, wil de interviewer weten. De familie achtte het destijds niet verstandig wanneer zijn vader zijn eigen naam op het graf van zijn grootvader zou lezen, legt de kleinzoon uit. Karl Schuhmacher blijkt de dood van zijn vader nog altijd niet goed verwerkt te hebben. Ook al positioneert hij zijn begrafenisonderneming op de markt als een prijsvechter, als begrafenisondernemer is hij onberispelijk en integer. Kaffeefahrt ins Krematorium is 
Geert Mak keerde tijdens zijn reis door Europa telkens terug naar Berlijn. In de vorige eeuw stond de Duitse hoofdstad telkens weer in het brandpunt van de wereldgeschiedenis. In 1918, 1933, 1945, 1961 en 1989. Mak noemt Berlijn “de hoofdstad van de twintigste eeuw". Al snel na de bezetting door de geallieerden wordt Berlijn de frontstad in de koude oorlog waar het communisme en het kapitalisme elkaar recht in de ogen kijken. De Amerikaanse, Engelse en Franse bezettingszones worden samen als West-Berlijn een eilandje achter het ijzeren gordijn en raken afgesloten van de Westerse wereld. In 1948 en 1949 moet West-Berlijn via een luchtbrug bevoorraad worden, want de Sovjet Unie geeft de westerse grootmachten geen doorgang. Voor Moskou is West-Berlijn een angel in het vlees die verwijderd moet worden. In 1958 eist Chroesjtsjov dat de westerse bezettingsmachten West-Berlijn verlaten, zodat Berlijn een ‘vrije stad’ kan worden, maar zijn ultimatum wordt door het Westen genegeerd. Intussen blijft de DDR leeglopen. West-Berlijn is een open wond in het communistische systeem en maakt de Sovjet Unie pijnlijk duidelijk dat het kapitalisme voor de eigen bevolking aantrekkelijker en dus superieur is. In 1961 wordt uit wanhoop dan maar een muur opgetrokken. De koude oorlog is op zijn heetst geworden. 
Er zijn weinig programma’s op de Nederlandse televisie die mij zoveel stof tot nadenken geven als 
De digitale revolutie heeft het groene licht gekregen om door te denderen en er wordt onvoldoende nagedacht over de uitgangspunten, meent Morozov. Dé digitale revolutie bestaat natuurlijk niet. De digitalisering van de maatschappij wordt vooral aangedreven door machtige bedrijven als IBM, Apple, Microsoft, Google en Facebook. Ze geven de “vrijheid” om je steeds meer met hun producten te verbinden. Een goed voorbeeld is de Apple Store. Iedereen die een iPad heeft, weet dat je afhankelijk gemaakt wordt van deze Apple Store. Zonder account, kun je geen gratis Apps downloaden. De vrijheid die technologie ons geeft, is maar heel betrekkelijk. De neergestorte witte duif op de omslag van The Net Delusion is daarom een treffend beeld om de euforie van de Twitter-revolutie in de Arabische wereld te relativeren.
Aanstaande zaterdag is het precies vijftig jaar geleden dat in Berlijn aan de bouw van de Muur werd het begonnen. De Duitse media besteden deze week veel aandacht aan deze ingrijpende historische gebeurtenis. Gisteren zond de ZDF de documentaire 
Na de beëdiging van president Kennedy op 20 januari 1961 krijgt Chroetsjov een nieuwe tegenspeler. Kennedy ziet de kwestie rond West-Berlijn als het brandpunt in de confrontatie met de Sovjet-Unie die hij niet uit de weg wil gaan. In april viert de Sovjet-Unie een grote morele overwinning op de Verenigde Staten als de communist Yuri Gagarin als eerste mens de ruimte verovert. Maar het Berlijnse vraagstuk blijft liggen en daarmee is voor Moskou de vermeende superioriteit van het communisme nog altijd in gevaar. Op 3 en 4 juni 1961 is er een topontmoeting in Wenen en spreken Chroetsjov, Kennedy en twee legertjes diplomaten over West-Berlijn. 
Heidegger »Das ist Philosophie. Ich verstehe kein Wort. Aber das ist Philosophie«, meinte schon C.F. von Weizsäcker. Hier erklären bedeutende Heidegger-Kenner, was es mit seinem weitläufigen, oft unzugänglich wirkenden Werk auf sich hat. In 11 Beiträgen erläutern sie die Bedeutung und Originalität des Begründers der Fundamentalontologie: von seiner revolutionären Frage nach dem Sein bis zur Frankfurter Schule. Dabei wird auch Heideggers Verstrickung in den Faschismus nicht ausgespart. Dokumentationen, Interviews, Gespräche, Vorträge und Aufnahmen mit: Peter Sloterdijk, Karl Rahner, Hans-Georg Gadamer, Victor Farias, Alexander Schwan, Eugen Fink, Günther Anders, André Glucksmann, u.a. Die DVD enthält die einzigen Originalaufnahmen mit Martin Heidegger, u.a. 1964 im Gespräch mit dem buddhistischen Mönch Bhikku Maha Mani.
Sjostakowitsj schreef de 8e in de zomer van 1943 tijdens de beslissende oorlogsmaanden na de slag om Stalingrad. De première vond plaats in november 1943 en men verwachtte van de componist een overwinningssymfonie net zoals de 7e symfonie dat een jaar eerder was. Dat was niet zo, het is een beladen symfonie, waarin de verschrikkingen en het verdriet van een volk in oorlog uitgedrukt worden. In deze uitzending veel archiefbeelden van de componist, Rusland en Stalin.
Het geschiedenisprogramma Andere Tijden zendt ieder jaar een special uit met onbekend archiefmateriaal uit een bepaalde periode van onze nationale geschiedenis. Toen het programma in 2005 het eerste lustrum vierde, was er bijvoorbeeld 
Vorige maand werd Hans Achterhuis (1942) aangesteld als eerste 
Het panopticum is misschien wel dé architectonische uitdrukking van centraal gezag en autoriteit. In de jaren zestig was alles dat naar autoriteit neigde, bij voorbaat al verdacht en in potentie gewelddadig. Door het anti-autoritaire klimaat in de jaren zeventig veranderde ook de gevangenisarchitectuur. Dat is heel goed te zien in de Penitentiaire Inrichting Over-Amstel (Bijlmerbajes) uit 1978. Deze gevangenis ziet er eerder uit als een reusachtig Ibishotel. In plaats van tralies hebben de cellen ramen van dik kogelvrij glas om de gevangenen geen opgesloten gevoel te geven. Het is een gematerialiseerd eufemisme, zoals de beleefdheidswoorden ‘penitentiaire inrichting’ en ‘gedetineerde’. Maar de gevangenen maakt dit juist agressief omdat het kogelvrije glas het gevoel geeft op een hotelkamer te zitten. Intussen zit je achter het vriendelijke glas even gevangen als achter de grimmige tralies. Wat dat betreft is een panopticum duidelijker en ‘eerlijker’.
In de documentaire komen historische beelden voorbij die Hans Achterhuis in zijn denken over geweld gevormd hebben: de atoombommen op Japan, de oorlog in Indonesië, de rassenrellen in Zuid-Afrika, de dood van Che Guevarra en Ulrike Meinhof en de moord op Pim Fortuyn. De laatste gebeurtenis vormde een aanleiding om zijn reflecties op geweld te gaan bundelen en in 2008 verscheen het vuistdikke Met alle geweld. Achterhuis is een maatschappelijk betrokken filosoof die telkens probeert om de algemene vraag “Bestaat er rechtvaardig geweld?” zo concreet en actueel mogelijk te maken. De filosofische en abstracte vraag “Wanneer is geweld geoorloofd?” neemt bij hem altijd een heel concrete gedaante aan, bijvoorbeeld “Moet de Nederlandse regering een politiemissie naar Kunduz zenden?” 
Achterhuis noemt dit het ‘doel-middel denken’. Daarbij is het doel altijd een hoger en abstract ideaal. Alle totalitaire systemen zijn hier exemplarisch voor. Om het goede te bereiken, moet het kwade worden uitgeroeid. Bij humanitaire interventie ligt het allemaal veel genuanceerder. Volgens Achterhuis moeten we bij humanitaire interventie in navolging van Hannah Arendt onze doelen zo concreet mogelijk benoemen om ons te beschermen tegen het kwaad. Want we worden voortdurend bedreigd door het gevaar van imagologie, het scheppen van een mooi beeld over onszelf. “Het beschermen van de burgerbevolking” is een veel te abstracte omschrijving. Er moeten juist heel concrete, militaire doelstellingen naar voren gebracht worden. Dan wordt ook duidelijk waar de humanitaire interventie over gaat en kan een verborgen agenda aan het licht komen. We moeten genadeloos eerlijk zijn tegenover onszelf zodat we niet genadeloos hoeven te zijn tegenover de ander.
Het programma Classic Albums dat de VPRO op zaterdagavond op Nederland 3 uitzendt, is pure nostalgie voor vijftigplussers. Begin jaren zeventig was deze veertigplusser het kleine broertje van grote broer die in zijn aangrenzende puberhol Machine Head grijs draaide. In de documentaire uit 2002 haalden Ritchie Blackmore, Ian Gillan, Roger Glover, Jon Lord en Ian Paice herinneringen op aan de opnamen van dit legendarische Deep Purple album. Natuurlijk ging het ook over Smoke on the water en de brand in het Victoriaanse casino van Montreux. Roger Glover liet vanachter het mengpaneel de verschillende tracks horen en verklaarde dat de sound van Deep Purple vooral te danken is aan het virtuoze gitaarspel van Ritchie Blackmore, de strakke drums van Ian Paice en het bedwelmende spel van Jon Lord op zijn Hammondorgel. Wel jammer dat deze documentaire mijn favouriete nummer Lazy niet liet horen met de lange intro van John Lord en Ritchie Blackmore. Daarom keek ik nog eens naar een liveregistratie uit 1972 op Youtube…
Ik ben iemand die van overzicht houdt en graag selectief naar de werkelijkheid kijkt. Misschien verklaart dat mijn voorliefde voor tijdbalken en plattegronden waarin tijd en ruimte geordend tevoorschijn komen. Wanneer de realiteit in beeld komt, ga ik mij ongemakkelijk voelen. Ik verlies overzicht en word vastgepind in het hier en nu, als een konijn op het asfalt, verblind door de koplampen van een naderende auto. Welcome to the real world! 
Een ding is zeker. De computer heeft twee gezichten. Zo geeft de touchdoc die ik gisteren als app voor de iPad heb 
In het artikel What’s Really Wrong with WikiLeaks - The dissolution of privacy is a fundamental aim of totalitarianism op de website 
Wanneer Derrick de Kerckhove de stelling van Dalrympe krijgt voorgelegd (”Wikileaks presenteert zich als het morele gezag in de wereld."), begin hij hard te lachen. “It’s show man! it’s all public show.” Hij vergelijkt het zelfs met de klassieke satires uit de oudheid. “Het is niet moralistisch, het is satirisch.” Jammer dat de interviewer hem op dat moment niet confronteerde met de 
De Amerikaanse technologiegoeroe Kevin Kelly is ervan overtuigd dat we op de drempel staan naar een nieuw zelfbewustzijn. Evenals Derrick de Kerckhove is hij bereid om onze idee van de privépersoon los te laten. Is dat niet uitvinding uit de Verlichting, toen de mens zijn individualiteit ontdekte en van het genot proefde een ik te zijn. Maar op het internet waar iedereen met iedereen kan communiceren, is het volgens Kellyde vraag geworden waar het ik ophoudt en waar de ander begint. 
Kleurstoffen worden traditioneel uit de natuur gewonnen en dragen vaak dichterlijke namen als ultramarijn, purper, karmijn, indigo, vermiljoen. Sinds de tweede helft van de negentiende eeuw hebben synthetische kleurstoffen de wereld veranderd. Niet alleen heeft de wereld door kunstmatige verfstoffen een ander gezicht gekregen, ook namen veranderden. 
Voor het kleuren van textiel of verf zijn drie hoofdkleuren nodig: rood, blauw en geel. Vóór de komst van de synthetische kleurstoffen werden deze kleuren uit planten bereid. Heel wat planten lenen zich tot het bereiden van kleurstof (zie een overzichtje aan het eind van dit artikel), maar de voornaamste waren wel de Meekrap voor rood, de Wede en de Indigostruik voor blauw en Saffloer en Kurkuma (saffraanwortel) voor geel. Kleurstoffen zijn oplosbare organische stoffen. Daarmee verschillen ze van pigmenten, die onoplosbaar zijn (voorbeelden: oker, mangaanoxide, gips, roet). De meeste kleurstoffen worden tegenwoordig langs chemische wijze vervaardigd. Maar tot voor vrij kort geleden (ca. 1850) werd alle textiel met plantenstoffen geverfd.
Sinds de twintigste eeuw definitief achter ons ligt, lijken onze oosterburen bevrijd van een historische fixatie op 1933-1945. De serie 
Grote Germanen
Een maand na de 
De film Katyn gaat vooral ook over het drama dat in 1945 begon, toen de sovjets Polen ‘bevrijd’ hadden, nadat ze eerst de nazi’s hun gang hadden laten gaan in Warschau. De Poolse hoofdstad was in 1944 met de grond gelijk gemaakt. Van de ruim één miljoen inwoners die Warschau voor de oorlog telde, waren er nog duizend overgebleven. De sovjets had het Poolse verzet bewust niet willen helpen. Na de bezetting van Polen die in 1945 begon, gaf Stalin de nazi’s de schuld van het bloedbad van Katyn. Dat was de officiële versie die elke Pool moest aanhangen. Wie de waarheid over Katyn aan het licht wilde brengen, was een vijand van de staat en werd opgepakt. De haat en het wantrouwen tegen de Russen zit bij de Polen daarom nog heel diep. Dat komt niet alleen door wat er na 17 september 1939 is gebeurd, de dag die door de Polen de 
Wanneer je over filmmuziek spreekt, kun je moeilijk om de invloed van Richard Wagner heen. In de documentaire Emotions through music doet Martin Scorsese dat ook niet. Aan de hand van de scores bij zijn films neemt hij ons mee op reis door de geschiedenis van de filmmuziek. Scorsese ontwijkt evenmin de regisseur Cecil B. DeMille, bekend om zijn bombastische drama’s met kamerbrede muziek in de geest van de negentiende eeuw. Niet alleen uit eerbetoon omdat aan Scorsese in januari de Cecil B. DeMille-Award werd toegekend, maar ook omdat je de films van DeMille door hun epische dramatiek Wagneriaans kunt noemen. Scorsese verwijst nog op een andere manier naar Wagner met de legendarische filmcomponist 
The heart of obsession
Nu lopen er op de wereld nauwelijks nog utopisten als William Penn rond. Dat de werkelijkheid niet met naïeviteit te verenigen is, wordt door de geschiedenis telkens bevestigd. Sinds Camden (een suburb van Philadelphia) in 2004 de gevaarlijkste stad van de Verenigde Staten werd, heeft Penn’s idealisme een pijnlijk ironische lading gekregen. Philadelphia wordt in de volksmond liefkozend Philly genoemd, maar je hoort nu ook steeds vaker Killadelphia. Van broederliefde tot broedermoord. Utopia op zijn kop gezet. Welcome to the real world. Louis Theroux loopt in de documentaire Law and Disorder in Philadelphia in een kogelvrijvest mee met de Philadelphia Police. We krijgen een veilige inkijk in de gevaarlijkste buurten van de stad, waar het recht van de sterkste geldt en waar je image bepalend is voor je overlevingskansen. Kaal geschoren hoofden, gouden kettingen, tatoeages, wapens en drugs maken het beeld uit. De broederliefde is cool gemaakt en het imago van de killer die respect eist, is door de globalisering van de gangster- en hiphopcultuur een sterk exportartikel geworden.
Afgelopen week was voor mij de week van Kuifje, Rudolph Valentino en Indiana Jones. En dat was niet alleen omdat ze deze week alledrie op televisie te zien waren. Ik heb tussen deze drie een verband gelegd dat niet meer uit mijn hoofd gaat. Kuifje begon aan zijn avonturen drie jaar nadat Rudolph Valentino zijn laatste adem had uitgeblazen en Indiana Jones nam het stokje van Kuifje over in 1981, vijf jaar nadat het laatste avontuur van Kuifje verschenen was en twee jaar voor de dood van Hergé. Valentino, de avonturier van de jaren twintig. Kuifje de bekendste stripheld van 1930 tot 1980. En Indiana Jones, de retro avonturier uit de dertiger jaren, die van 1981 tot 2008 vier maal door Harisson Ford in een speelfilm te zien was en talloze malen in tv-series en videogames, vertolkt door verschillende acteurs.
Mooi aan deze documentaire vond ik de archiefbeelden, o.a. van de oprichting van 
Wat 
Het was na de val van Napoleon in 1815 dat tijdens het 
In 2006 was bij Tegenlicht de documentaire 
The New Cold War
Als publieke figuur hoeft Tom Barman nauwelijks te worden voorgesteld: hij is de leider van dEUS, muzikaal manusje-van-alles en de man achter de 0110-concerten tegen extreemrechts. Toch legt de extraverte artiest zelden zijn ziel bloot. Klaas Janszoon, al jarenlang de beste vriend van Barman bij dEUS, zegt: “Na al die jaren ben ik ervan overtuigd dat ik meer over Tom weet door zijn songs dan door wat hij tegen mij zegt.”
Maar voor Tempo of a Restless Soul liet Barman de camera twee jaar lang als een exclusieve vriend binnendringen in zijn wereld. De film volgt hem vanaf de release van “Pocket Revolution” in 2006 tot “Vantage Point” twee jaar later, tijdens een concert in een uitverkochte Ancienne Belgique. In die tijd verzamelden Manu Riche en Renaat Lambeets ruim 100 uur beeldmateriaal, van Griekenland tot de Verenigde Staten. Speciale aandacht gaat daarbij ook naar de bijzondere band van Barman met zijn moeder, een vrouw met wie hij opvallende gelijkenissen vertoont. Het resultaat is een film als een soundtrack, maar deze keer vertellen de beelden het verhaal bij de muziek, het verhaal van Tom Barman, de man die de soundtrack schreef, de soundtrack van zijn eigen rusteloze leven: op tournee, in de stad Antwerpen, de muziek en de politiek.
Voor mijn generatie is Doris Day vooral bekend geworden door het liedje van Doe Maar. Vanavond komt er een documentaire over haar waaruit ongetwijfeld zal blijken hoe mateloos populair deze actrice een halve eeuw geleden was. Kort na de sexuele revolutie zouden haar films vrijwel onmiddellijk bij de andere relieken van de duffe jaren vijftig worden bijgezet. Maar ook daar is weer verandering in gekomen. Een film als 
Burtynsky’s foto’s zouden van een adembenemende maar verontrustende schoonheid zijn. Ik begrijp wat ermee bedoeld wordt, maar ik ben het daar niet mee eens. Als de relatie tussen schoonheid en goedheid verbroken is, kan er voor mij geen echte schoonheid zijn. 
Quintillianus
Op oudejaarsavond hebben we van half elf tot twaalf genoten van de beste platen uit de top 2000, waarbij wederom de ‘toppopjaren‘ uitblinkten: Queen (1975), The Eagles (1977), Deep Purple (1972), Led Zeppelin (1971), Pink Floyd (1975) en Meat Loaf (1978). De waardering voor het Pink Floyd album Wish you were here is in Nederland vrij laat op gang gekomen. In de top 100 van 1975 zul je die plaat tevergeefs zoeken. Gelukkig haalde mijn broer het album in 1977 al in ons ouderlijk huis.
In 1975 had mijn vader een chalet gehuurd pal tegenover de beruchte Eiger Nordwand in Zwitserland. Het jaar daarvoor waren we al in het ‘gletsjerdorp’ Grindelwald geweest en hadden we de bergen daar leren kennen. Als leergierige twaalfjarige wist ik uit mijn hoofd hoe hoog de omringende toppen waren: Jungfrau 4158, Mönch 4107 en 
Met het boek op schoot zat ik met een verrekijker op de veranda naar de ruim 2 kilometer hoge massieve rotswand tegenover ons te turen. Ik was helemaal gefascineerd door het drama dat zich hier in 1936 had afgespeeld met de tragische dood van Toni Kurz als dieptepunt. Toen ik het gisterenavond in het docudrama zag nagespeeld liepen de rillingen weer over mijn rug. Kurz hing nét niet binnen handbereik van de reddingsploeg onder hem en bungelde na een verschrikkelijke koude en donkere nacht half bevroren aan een draad tussen hemel en aarde. Nog maar een meter of vijftien en hij was gered, maar een knoop in het touw paste niet door de gesp waardoor hij de laatste meters niet meer kon abseilen.
Toni Kurz, der völlig entkräftet und dessen linke Hand bereits erfroren war, benötigte drei Stunden für das Aufdröseln des Seils. Danach konnte er eine aus den einzelnen Litzen bestehende Verlängerung zu den Rettungskräften herablassen. Das herabgelassene Verlängerungsseil wurde durch den Wind für die Rettern unerreichbar verweht. Toni musste es einholen und beschwert nochmals herab lassen. Unten wurde ein 30 Meter-Seil angebunden und dies konnte er zu sich herauf ziehen. Das Ersatzseil war jedoch nicht lang genug. Von der Rettungsmannschaft wurde in aller Eile ein zweites 30 Meter-Seil angeknotet, welches die fehlenden Meter überbrücken sollte. Als er sich endlich mit einem Karabinersitz abseilen konnte, passte, nur noch wenige Meter über den Köpfen der Helfer, der Knoten nicht durch das Auge des Karabinerhakens. Unfähig, sich nach oben oder unten bewegen zu können, starb Toni Kurz Minuten später um 11.30 Uhr. Seine letzten Worte waren: „Ich kann nicht mehr.“
Het eerste deel behandelt de oorlogen die Amerika vocht en de verschillende politieke opvattingen die er altijd hebben bestaan over de rol die Amerikaanse militairen moeten spelen, zowel thuis als in de wereld. Zijn zij vechtmachines die het Amerikaanse belang dienen, waar ook ter wereld, of zijn zij bouwvakkers in de constructie van democratie?
De Britse historicus Simon Schama geniet in Nederland vooral bekendheid door zijn boek Overvloed en onbehagen over de Nederlandse Gouden Eeuw. Zijn vertelstijl en gedurfde interpretaties leverden hem een breed lezerspubliek op, maar ook kritiek van vakgenoten. Schama geeft onder andere antwoord op de vraag: biedt geschiedschrijving mij troost?
)
De regisseur heeft zich bij het maken van de documentaire laten inspireren door het schilderij Zeven werken van Barmhartigheid, dat MM in 1606 schilderde – het jaar waarin hij Rome was ontvlucht omdat hij vanwege ruzie over een uitslag zijn tennistegenstander had vermoord. De dramatische gebeurtenissen uit zijn leven reflecteren in de enorme contrasten tussen licht en donker die hij in zijn latere werk aanbrengt, de chiaroscuro. Vincent van Monnikendam is in Napels op zoek gegaan naar vergelijkbare contrasten. Het licht vindt hij bij de barmhartige werken van de organisatie waar Caravaggio vierhonderd jaar eerder zijn altaarstuk voor schilderde. Door middel van een systeem van particuliere giften onderhoudt de Napolitaanse adel een gedeelte van de arme bevolking. Het donker vindt de filmmaker in dezelfde ruige volkswijken als waar Caravaggio – tevens berucht als nachtbraker – de inspiratie vond voor de vele karakteristieke volkse koppen die zijn schilderijen bevolken. Zielen van Napels is opgebouwd vanuit deze achtergrond, er is geen sprake van één verhaal met verschillende terugkerende personages. In plaats daarvan meandert de film van de ene korte levensimpressie naar de andere.
In de eerste vier afleveringen van de Tegenlichtreeks over het Nieuwe Ondernemen kwamen ogenschijnlijk negatieve trends aan bod als de graaicultuur en durfkapitalisme maar ook andere ontwikkelingen, zoals superduurzaam ondernemen. Een onvermijdelijke conclusie is dat de globalisering en dominantie van de vrije marktideologie het kapitalisme ‘ruiger’ hebben gemaakt. Bedrijven moeten wereldwijd concurreren en alsof dat nog niet voldoende uitdaging is, eisen aandeelhouders steeds dwingender om winstmaximalisatie terwijl de politiek vraagt om transparantie en duurzaam ondernemen. Dit beïnvloedt niet alleen bedrijven en ondernemers, maar ook werknemers, burgers en consumenten.
Benjamin R. Barber (1939)
Ik ken Jean Giraud als de tekenaar van de strip 
De Franse striptekenaar Jean Giraud, alias Moebius, tilt met zijn ongekende tekentalent in de jaren zestig en zeventig het stripgenre naar een hoger artistiek niveau. Tegelijkertijd breekt hij met de traditionele superheldenclichés van de Amerikaanse stripverhalen. Het resutaat is oogverblindend mooi. De Franse kunstenaar en auteur Jean Giraud, oftewel Moebius, is één van de meest invloedrijke en vernieuwende striptekenaars ooit. Als mede-oprichter van het stripmagazine ‘Métal Hurlant’ schept hij in de jaren zeventig een heel nieuwe, ‘volwassen’ kijk op de kunst van het striptekenen, die stof doet opwaaien in de wereld van de Franse bourgeoisie en die van de Amerikaanse striptekenaars. Met series als ‘Blueberry’, over een cowboy, en fantastische, surrealistische verhalen als ‘John Difool’, maar ook met decorontwerpen voor films als ‘The Fifth Element’, weet Giraud een enorm publiek te bereiken.
Reclame moet leuk zijn. Maar wat is leuk? In 2004 zag ik in het Historisch Museum van Berlijn op de tentoonstelling 
Vanavond in Andere Tijden terug naar de spruitjeslucht van 1967 toen het eerste 
In het 
