Denk aan mij … in 2026

wie gedenken we in 2026 met (nog) een postzegel?

De meest bijzondere herdenking van het komende jaar zal ongetwijfeld op 4 juli vallen. Dan wordt het 250-jarige bestaan van de Verenigde Staten gevierd. En de Amerikanen zullen op die dag ook twee van hun Founding Fathers in het bijzonder herdenken: de tweede president John Adams (1797-1801) en de derde president Thomas Jefferson (1801-1809). Zij overleden allebei op dezelfde dag in 1826.

Jefferson and Adams
Thomas Jefferson en John Adams overleden allebei op de vijftigste verjaardag van de Verenigde Staten op 4 juli 1826

Dat was niet zomaar een dag maar de vijftigste geboortedag van de Verenigde Staten. Voor hun tijdgenoten had dit mythische proporties: de twee belangrijkste auteurs en ondertekenaars van de Declaration of Independence stierven op dezelfde dag. Dat kon geen toeval zijn! Adams zou vlak voor zijn overlijden gezegd hebben “Thomas Jefferson still survives”. Maar zijn politieke rivaal was enkele uren daarvoor al overleden en dit nieuws had Adams nog niet bereikt.

300e geboortedag
3 juni James Hutton (†1797)
16 oktober Daniel Chodowiecki (†1801)

250e sterfdag
25 augustus David Hume (*1711)

250e geboortedag
25 januari Joseph Görres (†1848)
11 februari Ioannis Kapodistrias (†1831)
11 juni John Constable (†1837)
6 mei Pyotr Mikhailovich Volkonsky (†1852)

200e sterfdag
4 juli John Adams (*1735)
4 juli Thomas Jefferson (*1743)

200e geboortedag
6 april Gustave Moreau (†1898)
4 mei Frederic Edwin Church (†1900)
28 december Conrad Busken Huet (†1886)

150e sterfdag
8 juni George Sand (*1804)
25 juni George Armstrong Custer (*1804)
1 juli Mikhail Bakunin (*1814)

150e geboortedag
5 januari Konrad Adenauer (†1967)
7 augustus Mata Hari (†1917)
23 november Manuel de Falla (†1946)

Film Noirs op You Tube [ 55 ]

gezien op Full Moon Matinee: Dangerous Crossing (1953)

Eigenlijk hou ik helemaal niet van misdaadfilms maar voor film noir heb ik een groot zwak. De zwartwit-cinematografie, belichting en het tijdsbeeld zuigen me altijd weer een nieuwe noir binnen. In het public domain staan honderden films waarvan het copyright om verschillende redenen niet verlengd is en die dus legaal via het internet getoond mogen worden, zoals op het YouTube-kanalen Full Moon Matinee en Cult Cinema Classics. In het laatste kwartaal van dit jaar keek ik naar vier film noirs uit de periode 1949-1953. Vandaag: Dangerous Crossing van Joseph M. Newman

Dangerous Crossing 1953Deze film noir wordt vaak vergeleken met de psychologische thrillers Gaslight (1944) en Suspicion (1941). Psychologische spanning is hier belangrijker dan expliciete actie. De kijker wordt meegenomen in de beleving van de hoofdpersoon (meestal een vrouw) en gaat tenslotte, net als de personages rondom haar, ook aan haar twijfelen. Heeft ze het zich niet allemaal ingebeeld?

De laatste jaren is het begrip “gaslighten” (manipulatie door de ander aan zichzelf te laten twijfelen) niet meer weg te denken uit politieke discussies. In Dangerous Crossing wordt de twijfel aan de eigen waarnemingen versterkt doordat alles zich afspeelt op een groot passagiersschip midden op zee. Dit schept hetzelfde isolement als in The Shining (1980), een film die zich grotendeels afspeelt in een afgelegen en ingesneeuwd hotel. Een effectieve metafoor voor een geïsoleerde persoon die gaat twijfelen aan zijn eigen waarnemingen.

Dangerous Crossing (1953) met Jeanne Crain en Michael Rennie
De film volgt Ruth Stanton (Jeanne Crain), een jonge vrouw die per oceaanstomer van New York naar Engeland reist voor haar huwelijksreis. Kort na vertrek meldt ze dat haar echtgenoot is verdwenen. Het probleem: niemand aan boord herinnert zich hem, er zijn geen officiële passagiersgegevens en het lijkt alsof hij nooit heeft bestaan. De bemanning begint te vermoeden dat Ruth lijdt aan een zenuwinzinking of aan waanvoorstellingen.
 
Ruth raakt steeds meer geïsoleerd en wanhopig, zeker wanneer ze merkt dat haar eigen herinneringen tegen haar gebruikt worden. Alleen Dr. Paul Manning (Michael Rennie), de scheepsarts, neemt haar verhaal serieus. Terwijl de overtocht vordert, ontdekt hij dat Ruth mogelijk het slachtoffer is van een zorgvuldig opgezet complot, waarbij haar man doelbewust is “uitgewist” om haar geestelijke instorting te ensceneren.
 
Langzaam wordt duidelijk dat er financiële motieven en identiteitsfraude in het spel zijn. Ruths huwelijk blijkt onderdeel van een crimineel plan om haar vermogen te stelen door haar als krankzinnig te laten verklaren. In de climax ontrafelt Manning het bedrog en wordt Ruths man ontmaskerd als een oplichter die zijn eigen verdwijning heeft geënsceneerd.

Film Noirs op YouTube [ 54 ]

gezien op Full Moon Matinee : House of strangers (1949)

Eigenlijk hou ik helemaal niet van misdaadfilms maar voor film noir heb ik een groot zwak. De zwartwit-cinematografie, belichting en het tijdsbeeld zuigen me altijd weer een nieuwe noir binnen. In het public domain staan honderden films waarvan het copyright om verschillende redenen niet verlengd is en die dus legaal via het internet getoond mogen worden, zoals op het YouTube-kanalen Full Moon Matinee en Cult Cinema Classics. In het laatste kwartaal van dit jaar keek ik naar vier film noirs uit de periode 1949-1953. Vandaag: House of strangers van Joseph L. Mankiewicz

House of the strangers 1949Deze film noir is losjes gebaseerd op de roman I’ll Never Go There Any More uit 1941 van Jerome Weidman. Het gaat over een Italiaanse bankiersfamilie in New York en loopt vooruit op The Godfather (1969) van Mario Puzo, dat ook een combinatie is van misdaad en een familiedrama.

De patriarch van de familie Monetti wordt gespeeld door Edward G. Robinson. Bij het grote publiek is deze zeker niet zo bekend als Vito Corleone (gespeeld door Marlon Brando) maar het blijft een opmerkelijke acteerprestatie van de veelzijdige Edward G. Robinson die nooit een oscar won. De uitreiking van de Honorary Academy Award (Oscar) in 1973 heeft hij net niet meer mogen meemaken omdat hij kort daarvoor kwam te overlijden.

House of strangers (1949) met Richard Conte, Edward G. Robinson en Susan Hayward

Richard Conte speelt in House of strangers opnieuw de rol van de wreker. Maar het grote publiek kent hem vooral als Emilio Barzini in The Godfather. Daarin speelt ook een andere film noir acteur: Sterling Hayden. Samen krijgen zij de kogel van de wreker uit The Godfather: Michael Corleone (gespeeld door Al Pacino).

De film vertelt het verhaal van Gino Monetti (Edward G. Robinson), een Italiaanse immigrant die zich opwerkt tot een machtige bankier in New York. Door zijn scherpe zakelijk instinct en meedogenloze aanpak bouwt hij een financieel imperium op, maar zijn autoritaire karakter vergiftigt zijn gezin. Hij domineert zijn vijf zoons, eist absolute loyaliteit en speelt hen tegen elkaar uit. Alleen zijn zoon Max lijkt zijn vertrouwen te genieten.
 
Wanneer Gino wegens financiële malversaties wordt veroordeeld en in de gevangenis belandt, valt de familie uiteen. Zijn zoons keren zich tegen hem om hun eigen positie te redden, met uitzondering van Joe Monetti (Richard Conte), die als advocaat weigert zijn vader te verraden en daardoor zelf alles verliest. Gino sterft verbitterd in de gevangenis, overtuigd dat hij door zijn kinderen is verraden.
 
Na zijn dood keert Joe terug met een plan om wraak te nemen. Hij gebruikt zijn juridische kennis en inzicht in de zwakheden van zijn broers om hen één voor één ten val te brengen. Gaandeweg beseft hij echter dat zijn obsessie met vergelding hem dreigt te veranderen in een even harde en destructieve figuur als zijn vader. In de finale kiest Joe ervoor de cyclus van haat en machtsmisbruik te doorbreken en laat hij zijn broers leven, al blijft de familie onherstelbaar beschadigd.