Categorie archief: architectuur

Grachtenboek 1768

Het Grachtenboek van Caspar Philips Jacobszoon (1768)

grachtenboek 1768Volgende week hoop ik aan de Keizersgracht het Museum Van Loon te bezoeken. In 2015 bezocht ik met Michaela al het Museum Willet-Holthuysen aan de Herengracht. We kregen toen een prachtige indruk van het rijke leven achter een van de fraaie gevels. Nu ik in De Patriotten aan het lezen ben, een roman over een Amsterdamse regentenfamilie in de jaren 1778-1787, trekt de grachtengordel mij weer aan. De website amsterdamsegrachtenhuizen.info is online misschien wel de beste voorbereiding op een bezoek aan de grachtengordel. Alle gevels zijn hier aan te klikken en van informatie voorzien, zoals bouwjaar, architect en overzicht van de bewoners. Het standaardwerk van Caspar Philips Jacobszoon uit 1768 dient als basis.

grachtenboek
gravures van Caspar Philips Jacobszoon
Op de Heren- en Keizersgracht staan ca. 490 halsgevels, 230 lijstgevels, 200 verhoogde lijstgevels, 190 trapgevels, 190 klokgevels, 70 verhoogde halsgevels, 25 tuitgevels en 20 overige gevels.
Het Grachtenboek geeft een gaaf en harmonisch beeld van het Amsterdamse stadsgezicht tegen het einde van de 18de eeuw. Op de Heren- en Keizersgracht staan ca. 490 halsgevels, 230 lijstgevels, 200 verhoogde lijstgevels, 190 trapgevels, 190 klokgevels, 70 verhoogde halsgevels, 25 tuitgevels en 20 overige gevels. Van de meer dan 1.400 afgebeelde gevels zijn er zo’n 480 in min of meer ongewijzigde toestand bewaard gebleven. Klaarblijkelijk zijn geen opmetingen verricht, want de verhoudingen van de meeste gevels kloppen niet. In 1959 werden door C.A. van Swigchem in een kast van de KNAW de tekeningen teruggevonden die de basis vormde voor de gravures en toen bleek dat de tekeningen zeer nauwkeurig waren gegraveerd en dus dat de onnauwkeurigheden door de oorspronkelijke tekenaars zijn gemaakt. Voor een deel zijn de onnauwkeurigheden toe te schrijven aan het toegepaste vereenvoudigingssysteem. De in 1959 gevonden tekeningen bevatten een verrassing: van een aantal huizen is de oorspronkelijke tekening overgeplakt met een nieuwe tekening. Kennelijk heeft men vlak vóór het graveren nog even snel de laatste mutaties aangebracht.
 
Bron: onderdekeizerskroon.nl

Schloss Falkenlust

vandaag geeft de Deutsche Post nieuwe postzegels uit
waaronder in de serie Duitse kastelen Schloss Falkenlust in Brühl
Schloss Falkenlust
Schloss Falkenlust zu Brühl
Nur einen kurzen Spaziergang von Schloss Augustusburg in Brühl entfernt, liegt am Rande eines abgeschiedenen Wäldchens eine reizvolle Sehenswürdigkeit das Jagdschloss Falkenlust, eines der bevorzugten Jagdschlösser des Kölner Kurfürsten und Erzbischofs Clemens August (1700/-61). In nur wenigen Jahren entstand zwischen 1729 und 1737 nach den Plänen des kurbayerischen Hofbaumeisters François de Cuvilliés eine der intimsten und kostbarsten Schöpfungen des deutschen Rokoko.
 
Die Wahl des Bauplatzes für dieses Jagdschloss wurde bestimmt durch die Flugbahn der Reiher, den bevorzugten Beutevögeln der Falkenjagd. Auf dem Flug von ihren Horsten im Brühler Schlosspark zu ihren Fischgründen im Altrheingebiet bei Wesseling wurden sie von dem leidenschaftlichen Falkenjäger Clemens August und seiner Jagdgesellschaft mit abgerichteten Falken »gebeizt«.
 
Nach den Jagdvergnügungen versammelte sich die höfische Gesellschaft zu Souper und Spiel in den kostbar ausgestatteten Innenräumen des Schloss Falkenlust. Unter den vollständig erhaltenen Räumen ragen die aufwändig ausgestatteten Kabinette hervor, die bereits 1763 der junge Mozart bewunderte.
 
Bron: schlossbruehl.de

Nederland herrijst 1950

de wederopbouw volgens de zomerzegels van 1950

In 2010 schreef ik al iets over mijn voorliefde voor eenkleurige postzegels in plaatdruk. Na de oorlog werd deze langzaam verdrongen door de rasterdiepdruk. De postzegel zou daarna nooit meer worden wat het ooit geweest was: een fijn stukje grafiek door een meesterhand gegraveerd. Een van mijn favorieten zijn de zomerzegels uit 1950.

Zuidpleinflat
De Zuidpleinflat (1949) van Willem van Tijen was in 1950 nog iets speciaals in Nederland.

Na de donkere jaren veertig is de tijd van de wederopbouw definitief aangebroken. Nederland herrijst en Rotterdam wordt het symbool van het naoorlogse Nederland, waar het optimisme van het nieuwe bouwen voor de hoogte kiest.

zomerzegel 1950
5 cent Zuidpleinflat in Rotterdam (ontwerp: Frans Lammers, gravure W.Z. van Dijk)
zomerzegel 1950
potloodschets voor herstel van Keizersveer door Frans Lammers
zomerzegel 1950
10 cent gravure van W.Z. van Dijk

zomerzegels 1950 [ postzegelontwerpen.nl ]

a brave new world

Nieuwe Zakelijkheid in Amsterdam

In M – eine Stadt sucht einen Mörder (1931) zit een opname van Neubauten in Berlijn. De strakke gordijngevel van glas is in 1930 duidelijk nog een Fremdkörper te midden van de bebouwing die nog de geest ademt van de late negentiende eeuw. Maar na de Tweede Wereldoorlog zou het gezicht van de moderniteit de stad voorgoed veranderen: strak en zakelijk werd de norm. A brave new world.

M
In M – eine Stadt sucht einen Mörder zien we een overgang van expressionisme naar Nieuwe Zakelijkheid. De functionele, sobere manier van bouwen, zoals dit kale trappenhuis laat zien, benadrukt het naakte en onversierde bestaan waar het existentialisme zich op zou gaan richten.

Niet alleen in Berlijn maar in alle grote steden was kort na de Eerste Wereldoorlog al de voorbode van de nieuwe tijd te zien. Ook in Nederland en Vlaanderen. Honderd jaar geleden begonnen in Amsterdam de stadsuitbreidingen van het Plan Zuid (1917-1925) en daarna van het Plan West (1925-1927). De Amsterdamse School ging in de jaren twintig geleidelijk over in een strakke, zakelijke stijl die we Nieuwe Zakelijkheid zijn gaan noemen. Op de beeldbank van het Stadsarchief Amsterdam staan foto’s van de fonkelnieuwe wijken die in de jaren twintig in Amsterdam-Zuid en in Amsterdam-West verrezen.

Amsterdam 1925
Hudsonstraat Amsterdam-West, ca. 1925
Amsterdam 1925
Olympiaweg Amsterdam-Zuid, ca. 1925
Amsterdam 1925
Balboastraat Amsterdam-West, ca. 1925
Amsterdam 1925
Hoofdweg Amsterdam-West, ca. 1925
Amsterdam 1925
Hoofdweg Amsterdam-West, ca. 1925
Amsterdam 1925
Schipbeekstraat Amsterdam-Zuid, ca. 1925
Betondorp is een buurt in het Amsterdamse stadsdeel Oost. De buurt werd als tuindorp gebouwd in de Watergraafsmeer tussen 1923 en 1925 als Tuindorp Watergraafsmeer. Doordat voor het eerst veel beton werd toegepast bij de bouw van de woningen, ging het in de volksmond al snel Betondorp heten. De buurt was bedoeld als experiment om de mogelijkheden te verkennen van de toepassing van beton in de volkshuisvesting, maar een tekort aan bakstenen door de vele woningbouw in Nederland en de oplopende prijzen van bakstenen speelden zeer zeker ook een rol.
 
Bron: nl.wikipedia.org
Amsterdam 1925
Betondorp ca. 1925

Romaanse kerken in de Elzas [ 4 ]

Op 26 juni j.l. bezochten we de Saint Léger in Guebwiller

Iets ten Zuid-Oosten van Murbach ligt het stadje Guebwiller. In het hart staat de Saint Léger, een fraaie romaanse kerk met dubbele torenfaçade die gebouwd werd tussen 1182 en 1235. Ook deze kerk had te lijden tijdens de Franse Revolutie. Na ontwijding door de revolutionairen werd de Saint Léger in 1831 opnieuw gewijd.

Guebwiller
De Saint Léger in Guebwiller dateert uit de eerste helft van de dertiende eeuw.
Guebwiller
blik vanuit het Noord-Westen
Guebwiller
blik vanuit het Zuid-Oosten met koor, dwarsschip en de imposante vieringtoren
Guebwiller
Op de dakzwikken onder aan de vieringtoren bevinden zich figuren, net als bij de St. Peter en St. Paul in Rosheim.

De foto’s zijn gemaakt op 26 juni 2017.

bezochte romaanse bouwwerken in Duitsland en de Elzas (sinds 1998)
1998 Paderborn – Dom (Staufisch)
2002 Hildesheim – St. Michael (Ottoons)
2006 Limburg – Dom (Staufisch)
2006 Maria Laach – kloosterkerk (Salisch)
2007 Hersfeld – kloosterruïne (Salisch)
2011 Reichenau – St. Georg (Karolingisch)
2014 Maulbronn – klooster (Staufisch)
2016 Rosheim (Elzas) – St. Peter en St. Paul (Staufisch)
2016 Selestat (Elzas) – Sainte-Foy (Staufisch)
2016 Lorsch – poortgebouw (Karolingisch)
2017 Aachen – Pfalzkapel (Karolingisch)
2017 Murbach (Elzas) – kloosterkerk (Salisch)
2017 Guebwiller (Elzas) – St. Léger (Staufisch)

Romaanse kerken in de Elzas [ 1 ] | Romaanse kerken in de Elzas [ 2 ] | Romaanse kerken in de Elzas [ 3 ]

Romaanse kerken in de Elzas [ 3 ]

Op 26 juni j.l. bezochten we de voormalige abdijkerk in Murbach

Een van de best bewaarde geheimen van de Elzas ligt in een groen en stil dal aan de voet van de Grand Ballon (1424 m.), de hoogste berg van de Vogezen. Ooit lag hier een abdij waarvan de geschiedenis teruggaat tot in de achtste eeuw. Helaas overleefde de abdij de Franse Revolutie niet. Opstandige boeren plunderen in 1789 het klooster en braken alles af. Alleen de dubbele torenfaçade van de abdijkerk bleef overeind staan. Het is een van de mooiste voorbeelden van laat-Salische bouwkunst.

Murbach
de dubbele torenfaçade van de voormalige abdijkerk van Murbach van boven gezien.

In de romaanse bouwkunst onderscheiden we in het Duitse taalgebied verschillende bouwperioden die zijn genoemd naar de dynastieën van keizers van het Heilige Roomse Rijk. Grof ingedeeld:
Karolingisch (8e en 9e eeuw)
Ottoons (10e eeuw)
Salisch (11e en 12e eeuw)
Staufisch (12e en 13e eeuw)

Murbach
blik vanuit het Zuid-Oosten
Murbach
een oase van rust in de 21e eeuw

De foto’s zijn gemaakt op 26 juni 2017.

bezochte romaanse bouwwerken in Duitsland en de Elzas (sinds 1998)
1998 Paderborn – Dom (Staufisch)
2002 Hildesheim – St. Michael (Ottoons)
2006 Limburg – Dom (Staufisch)
2006 Maria Laach – kloosterkerk (Salisch)
2007 Hersfeld – kloosterruïne (Salisch)
2011 Reichenau – St. Georg (Karolingisch)
2014 Maulbronn – klooster (Staufisch)
2016 Rosheim (Elzas) – St. Peter en St. Paul (Staufisch)
2016 Selestat (Elzas) – Sainte-Foy (Staufisch)
2016 Lorsch – poortgebouw (Karolingisch)
2017 Aachen – Pfalzkapel (Karolingisch)
2017 Murbach (Elzas) – kloosterkerk (Salisch)
2017 Guebwiller (Elzas) – St. Léger (Staufisch)

Romaanse kerken in de Elzas [ 1 ] | Romaanse kerken in de Elzas [ 2 ]

in de voetsporen van Cuypers

zondagmiddag een minipelgrimage gelopen van Swalmen naar Roermond
met regionaal (kerk)historicus Ton van Heel uit Blerick

Gisteren was de lente aan de Maas boven Roermond in volle gang. We stapten in Swalmen uit de trein om via Asselt langs de Maas naar Roermond te lopen. Het werd een soort minipelgrimage langs vier kerken: het Dionysoskerkje in Asselt en in Roermond de Caroluskapel, de Onze lieve Vrouwe Munsterkerk en de Christoforus kathedraal. We kruisten ook het pad van de in Roermond (en ver daarbuiten) onvermijdelijke Pierre Cuypers en besloten onze minipelgrimage op passende wijze met een frietje aan de voeten van Roermond‘s beroemde zoon. Aan de zuidzijde van de Onze lieve Vrouwe Munsterkerk staat zijn standbeeld.

Dionysos
Dionysoskerkje in Asselt
rechts het oudste deel ca. 1100
Ook dit kerkje ontkwam niet aan de ingrepen van Pierre Cuypers. Honderd jaar geleden werden neoromaanse delen toegevoegd waaronder een koorpartij, voorzien van kinderkapel, sacristie en crypte.
Caroluskapel
het koor van de Caroluskapel
Onze lieve Vrouwe Munsterkerk
Onze lieve Vrouwe Munsterkerk
koor en west-facade
Tussen 1864 tot 1891 werd de kerk door Pierre Cuypers ingrijpend gewijzigd. Hij plaatste twee vierkante hoektorens op de westbouw en waar achthoekige hoektorentjes de oostbouw sierden, bouwde hij twee identieke torens die boven de koepel uitsteken.
Christoforus kathedraal
koor van de Christoforus kathedraal

De Martelaren van Roermond
Op 23 juli 1572 vielen Willem van Oranje‘s troepen het katholieke Roermond binnen. De Tachtigjarige Oorlog is in volle gang. De stad Roermond wordt na een belegering ingenomen. De troepen van Willem van Oranje krijgen “als beloning” de vrijheid om te plunderen. In het Kartuizerklooster worden daarbij 12 kartuizer monniken op gruwelijke wijze vermoord. Een dertiende slachtoffer is de secretaris van de eerste Roermondse bisschop (Lindanus) die zich in het klooster schuilhield. De zwaar verminkte dertien lijken worden vervolgens publiekelijk tentoongesteld in de stad.
 
Bron: roermond.com

Christoforus kathedraal
De Spaanse schilder Vicente Carducho schilderde in 1626-1632 El martirio de los cartujos de Roermond, dat in het Prado in Madrid hangt. De protestantse Republiek die uit de Tachtigjarige Oorlog tevoorschijn kwam, moet voor de Spanjaarden in de zestiende en zeventiende eeuw een soort IS geleken hebben.

kerkgebouwen-in-limburg.nl