Categorie archief: boeken

100 jaar oktoberrevolutie

gisteren gezien op BBC2: Countdown to revolution
gelezen in De afdaling in de hel van Ian Kershaw over de Oktoberrevolutie

OktoberOp 7 november is het honderd jaar geleden dat in Petrograd (zoals Sint-Petersburg in 1917 heette) de Oktoberrevolutie (volgens de Juliaanase kalender was het op 24 oktober 1917) plaatsvond. In de media zal er deze maand dus veel teruggekeken worden op de Russische Revolutie van 1917. Gisteren was op BBC2 de documentaire Countdown to revolution te zien, waarin vanaf 245 dagen vóór 7 november 1917 wordt teruggekeken op de ontwikkelingen die tot de Russische Revolutie hebben geleid.

Ruslandhistoricus Orlando Figes schreef naast een boek over de Krimoorlog ook een boek over het revolutionaire Rusland. In Revolutionair Rusland 1891-1991 schrijft hij: “Toen de bolsjewieken de macht grepen, bleven de theaters en restaurants gewoon open en ook de trams bleven volgens de dienstregeling rijden. De revolutie van oktober was een staatsgreep die slechts door een kleine minderheid van de bevolking werd gesteund.” (bron)

Dat is een heel ander verhaal dan verteld wordt in Октябрь (1927) van Sergei Eisenstein. In deze beroemde propagandafilm, die ter gelegenheid van het tienjarige jubileum van de Russische Revolutie werd gemaakt, wordt de revolutie juist voorgesteld als een beweging van mensenmassa’s. De bolsjewistische elite had besloten dat de revolutie als hét momentum van het volk moest worden herinnerd.

Октябрь – Десять дней, которые потрясли мир Oktober – tien dagen die de wereld schokten (1927) van Sergei Eisenstein
Toen de bolsjewieken de macht grepen, bleven de theaters en restaurants gewoon open en ook de trams bleven volgens de dienstregeling rijden.

Orlando Figes

Eisenstein pleegt dus ware geschiedvervalsing. Acht jaar later zou Leni Riefenstahl een andere beroemde propagandafilm maken. Maar ditmaal waren de massa’s wél echt.

The Russian Revolution of 1917 is one of the most controversial events of the 20th century. Three men – Lenin, Trotsky and Stalin - emerged from obscurity to forge an entirely new political system. In the space of six months, they turned the largest country on earth into the first Communist state. Was this a triumph of people power or a political coup d’etat that led to blood-soaked totalitarianism? A hundred years later, the Revolution still sparks ferocious debate. This film dramatizes the 245 days that brought these men to supreme power. As the history unfolds, a stellar cast of writers and historians, including Martin Amis, Orlando Figes, Helen Rappaport, Simon Sebag-Montefiore and China Mieville, battle over the meaning of the Russian Revolution and explore how it shaped the world we live in today.
 
Bron: bbc.co.uk

Oktoberrevolutie [ nl.wikipedia.org ]

Europa 1914-1949

gekocht in Wageningen: De afdaling in de hel van Ian Kershaw

De afdaling in de helGisteren was ik even in Wageningen en liep Kniphorst en een antiquariaat op de markt binnen. Mijn vader kocht kort na de oorlog al bij deze boekhandels. Het is een goede traditie om mijn vader, 70 jaar later, hierin na te volgen. Wageningen is bovendien de plek waar de Duitsers de capitulatie tekenden. Daarom besloot ik hier de twee jaar geleden verschenen vertaling van To hell and back – Europe 1914-1949 van Ian Kershaw te kopen. Dit boek is het eerste deel van een tweeluik over de twintigste eeuw. Kershaw werkt op dit moment nog aan deel twee, die de periode 1950-2008 moet beslaan. Daar wordt met belangstelling naar uitgekeken, want de gelauwerde Britse historicus begeeft zich daarmee als historicus op onbekend terrein, al kent Kershaw (1943) deze periode natuurlijk wél uit eigen ervaring.

Kershaw is niet een verteller zoals Geert Mak, Philipp Blom of Simon Schama. Geen “sappige” verhalen dus, maar wel heldere analyses. Ik verwacht van hem een bredere blik dan John Keegan of Anthony Beevor, die beiden bestsellers schreven over de Eerste en Tweede Wereldoorlog of Eric Hobsbawm die de twintigste eeuw ook al eens bundelde in één dik boek Een eeuw van uitersten – de korte twintigste eeuw 1914-1989. De eerste twee auteurs zijn eerder militaire historici en de laatste is eerder een economische (marxistische) historicus. Daardoor hebben zij een specifieke invalshoek. Ik hoop dat Kershaw in De afdaling in de hel economische, sociale en culturele factoren met elkaar weet te verbinden zodat we de eerste helft van de twintigste eeuw holistisch kunnen gaan verstaan.

Ian Kershaw schetst vier factoren die ervoor zorgden dat Europa zich verloor in twee allesvernietigende oorlogen, vier factoren die al voor de Eerste Wereldoorlog aanwezig waren, en die door de rampzalige Vrede van Versailles alleen maar werden versterkt. De Tweede Wereldoorlog was vanaf het sluiten van die ‘vrede’ bijna onafwendbaar. Na die monstrueuze oorlog en de volledige vernietiging van Duitsland kon eindelijk gewerkt gaan worden aan een blijvende vrede.
 
Bron: unieboekspectrum.nl

portretten lezen met Schama

gelezen in het gezicht van een wereldrijk van Simon Schama

Simon SchamaDe Britse historicus Simon Schama is zo succesvol dat inmiddels elk groot project van hem standaard een eigen BBC-serie krijgt. The Face of Brittain kreeg twee jaar geleden bovendien ook een tentoonstelling in The National Portrait Gallery. Ik wachtte de Nederlandse vertaling af en kreeg deze van geliefde op mijn verjaardag. Op een camping in de Elzas begon ik aan Het gezicht van een wereldrijk.

Het boek volgt de indeling van de BBC-serie The Face of Brittain en bestaat uit vijf delen: het gezicht van de macht, het gezicht van de liefde, het gezicht van de roem, het gezicht in de spiegel en gezichten van het volk. Schama opent zijn boek met een voorwoord (op het eerste gezicht) en sluit af met een nawoord (op het laatste gezicht).

Uit het voorwoord klinkt al onmiddellijk Schama‘s persoonlijke benadering van zijn onderwerp. Hij schrijft over de geboorte van zijn dochter op 15 mei 1983 en wat er gebeurt als hij voor het eerst een blik uitwisselt met de pas geborene: “Die pupillen waren geheel gebruiksklaar, de irissen opvallend kobaltblauw. We keken elkaar aan met omfloerste ogen – de mijne bewolkt door tranen; de hare worstelend met de optische musculatuur van de pasgeborene – en dronken elkaar in.”

Wie een gezicht vastlegt, legt de geschiedenis vast, zo is de overtuiging van Simon Schama. De manier waarop Churchill ruziede met zijn schilder zegt iets over de politieke verhoudingen na de Tweede Wereldoorlog. Dat John Lennon een paar uur nadat hij in foetushouding was gefotografeerd door Annie Leibovitz, werd doodgeschoten is een wonderlijk wrede speling van het lot. En de plaatjes van Charlie Chaplin of George Bernard Shaw die je bij een pakje sigaretten kreeg, zeggen iets over het begrip roem, dat steeds meer verschijningsvormen kreeg. Schama kijkt met liefde en aandacht naar schilderijen en foto’s uit de afgelopen eeuwen. Hij leest er de karakters in: daadkracht, dromerigheid, passiviteit, frustratie, irritatie. Zijn vertelling over Groot-Brittannië aan de hand van portretten ontstijgt de geschiedenis: zijn verhalen worden meesterwerkjes over menselijke emotie en menselijk handelen. Hij beweegt zich met vertrouwde, stilistische virtuositeit tussen kunst en geschiedenis om te laten zien hoe mensen leven met macht, liefde, roem – en ondergang. Zo geeft hij een uniek beeld van een wereldrijk
 
atlascontact.nl