Categorie archief: 18e eeuw

222 jaar geleden

vandaag 222 jaar geleden: Lodewijk XVI van Frankrijk wordt onthoofd

Het ancien régime was onrechtvaardig en vaak wreed, maar de godin van de vrijheid die in 1789 in Parijs was neergestreken was beslist ook geen lieverdje. La Liberté gebruikte al snel dezelfde barbaarse middelen als de onderdrukkers van het volk.

terechtstelling Lodewijk XVI
het vonnis van burger Louis Capet (koning Lodewijk XVI) werd voltrokken met de guillotine op 21 januari 1793 op de Place de la Révolution (nu Place de la Concorde)

De constitutionele monarchie die in 1789 was ingesteld, was geen blijvertje. In de zomer van 1791 probeerde de koning en zijn familie incognito te vluchten naar de Zuidelijke Nederlanden, maar bij de grens werd het hele gezelschap aangehouden en gevangen gezet. Zijn lot en dat van koningin Marie-Antoinette was toen eigenlijk al bezegeld. Het Franse koningshuis werd officieel op 21 september 1792 afgeschaft. Drie maanden later moest burger Louis Capet, zoals de Lodewijk XVI nu heette, zich tegenover de Nationale Conventie verantwoorden. Op 21 januari 1793 volgde zijn onthoofding. De terechtstelling werd door duizenden Parijzenaars bijgewoond. Zij waren geen onderdanen meer, maar vrije burgers.

Koning Lodewijk XVI wordt in Parijs onthoofd [ vandaagindegeschiedenis.nl ]

vive la republique!

vandaag is het precies 220 jaar geleden dat in Nederland
de Bataafse Republiek (1795-1801) werd uitgeroepen

De Bataafse Republiek was het begin van de Franse Tijd die in de Noordelijke Nederlanden van januari 1795 tot december 1813 duurde. In de jaren tachtig van de achttiende eeuw had het in de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden al gerommeld tussen Orangisten en Patriotten. In 1887, op het hoogtepunt van de twisten hadden de Patriotten Wilhelmina de echtgenote van Stadhouder Willem V en zuster van koning Frederik Willem II van Pruisen bij Goejanverwellesluis aangehouden.

De Orangisten leken verslagen, maar het tij keerde zich. Het incident leidde namelijk tot een Pruisische inval. Koning Frederik Willem II van Pruisen schoot zijn zuster Wilhelmina te hulp. Een groot leger van 20 tot 30 duizend Pruisische soldaten herstelde daarna de rust in de rebellerende steden. Stadhouder Willem V kwam weer stevig in het zadel te zitten en veel Patriotten moesten naar Frankrijk vluchten.

Romeinen
vlag van de Bataafse Republiek

Toen in 1789 in Frankrijk de Revolutie uitbrak, kwam er voor de Patriotten weer hoop. In 1792 viel het revolutionaire Franse leger de Zuidelijke (of Oostenrijkse) Nederlanden binnen maar werd voorlopig door Oostenrijk teruggedreven. Een krachtmeting tussen het revolutionaire Frankrijk en het conservatieve Oostenrijk en bondgenoten volgde. Op 26 juni 1794 behaalde Frankrijk tijdens de Slag bij Fleurus de definitieve overwinning op de Oostenrijkers en werden de Oostenrijkse Nederlanden bezet. Nu lag de weg naar de Noordelijke Nederlanden open.

Toen in de strenge winter van 1794-1795 de grote rivieren bevroren stootte de Franse generaal Pichegru met zijn leger door en stak hij de Waal over. Vervolgens trok Pichegru verder naar Utrecht dat op 16 januari 1795 werd bezet. Drie dagen later volgde Amsterdam. Op dezelfde dag, 19 januari 1795, werd de Bataafse Republiek uitgeroepen. Stadhouder Willem V was een dag eerder vanuit Scheveningen naar Engeland gevlucht. Veel Patriotten die sinds 1787 in ballingschap in Frankrijk hadden geleefd, keerden naar huis terug.

19.01.1795 (vandaagindegeschiedenis.nl) | Bataafse Republiek [ nl.wikipedia.org ]

Anno Domini 2015

gelezen: Die Christenheit oder Europa (1799) van Novalis

Novalis : Die Christenheit oder EuropaVier jaar geleden schreef ik al iets over het essay Die Christenheit oder Europa (1799) waarin Novalis in navolging van Immanuel Kant uitnodigt zum ewigen Frieden.

Novalis besluit met: “Nur Geduld, sie wird, sie muß kommen die heilige Zeit des ewigen Friedens, wo das neue Jerusalem die Hauptstadt der Welt seyn wird; und bis dahin seyd heiter und muthig in den Gefahren der Zeit, Genossen meines Glaubens, verkündigt mit Wort und That das göttliche Evangelium, und bleibt dem wahrhaften, unendlichen Glauben treu bis in den Tod.”

Novalis was er dus van overtuigd dat “de Europese gedachte” geworteld is in het Christendom. In 1799 was de secularisatie zeker niet zo ver opgerukt als tegenwoordig, maar het contrast werd des te harder gevoeld. De Franse Revolutie had niet alleen voor een maatschappelijke maar ook voor een geestelijke omwenteling gezorgd. In 1793 was er zelfs een nieuwe kalender ingevoerd. Deze was misschien wel de duidelijkste uitdrukking van de opzettelijke breuk met het christelijke verleden van Europa. Toch keerde Napoleon op 1 januari 1806 terug naar de Gregoriaanse kalender. Novalis maakte dat niet meer mee, want hij stierf in 1801 op 28-jarige leeftijd. Die Christenheit oder Europa moet gelezen worden in deze historische context.

In 1793 was een Republikeinse
kalender ingevoerd.
Deze was misschien wel
de duidelijkste uitdrukking
van de opzettelijke breuk met het christelijke verleden van Europa.
Novalis sieht die goldene Zeit als eine sakrale Zeit, in der alles zwischen dem Menschen und dem Unendlichen, dem Göttlichen, ein Mittler sein kann. Hier sind klar die Vorstellungen einer frühromantischen Mittlerreligion sichtbar. Wichtig ist für Novalis die Einsicht des Hörers, dass religiöse Ideen wichtig sind, einmal als Vermittlung zwischen weltlichen und politischen Kräften, aber auch für die Verbindung dieser Ebenen mit dem Unendlichen, dem großen Ganzen der Natur. Die Rede fordert somit jeden Menschen, insbesondere aber auch die intellektuelle Avantgarde dazu auf, die Einheit von Religion, Wissenschaft und Kunst zu fördern.
 
Die Rede wurde im Verlauf der Geschichte sehr unterschiedlich rezipiert und vom frühromantischen Kontext gelöst. Oft wurde der Text fälschlicherweise als Befürwortung der Restauration gelesen. Dabei wird vernachlässigt, dass der Text keine „laudatio temporis acti“ ist, sondern ein Zukunftspathos entwickelt. Dennoch hat jede Zeitepoche die Europarede für sich unterschiedlich ausgelegt. So wurde sie zum Beispiel im Nationalsozialismus als Vision der Machtergreifung von 1933 gesehen. Insgesamt wurde der Text oft zu wörtlich genommen und seine Bemühungen, einer im Zerfall befindlichen Welt einen neuen Sinn und eine neue Richtung zu geben, nicht gesehen und verstanden.
 
Bron: de.wikipedia.org

Als het radicale secularisme had doorgezet, dan was het vandaag Duodi 12 Nivôse van het Republikeinse Jaar CCXXIII in plaats van 1 januari 2015 na Christus.

Hymnen aan de nacht – Romantiek en revolutie bij Novalis [ bureaudehelling.nl ]