Van Joseph Mallord William Turner wordt gezegd dat hij zich ooit, net als Odysseus, aan de mast van een schip liet vastbinden. Niet met was in zijn oren om zich af te sluiten voor het gezang van de sirenen, maar met een palet in zijn hand om een storm te schilderen. Het lijkt me een sterk verhaal. Toch moest ik er onmiddellijk aan denken toen ik het onderstaande schilderij zag. Het is in 1896 geschilderd door de Armeense schilder Ivan Aivazovski in opdracht van de Russische marine. Deze zou in de Oorlog tegen Japan (1904-1905) enkele jaren later een vernietigende nederlaag lijden.

Jean-Baptiste Camille Corot (1796-1875) wordt gezien als een van de grote vernieuwers in de landschapsschilderkunst van de negentiende eeuw. Hij was al actief in de jaren ’20 en bleef dat tot aan zijn dood in 1875 toen de impressionisten de grote sensatie waren in de schilderkunst. Met zijn directe manier van schilderen in de open lucht kan Corot als een voorloper worden gezien van het impressionisme.

In the National Gallery in Londen hangt zijn gezicht op Avignon uit 1836. Je kunt ver inzoomen op dit landschap zodat je goed zijn manier van schilderen kunt bestuderen.

Corot werkt eigenlijk heel plat, alsof hij met gouache schildert. Modelleren is er nauwelijks bij. Alle vormen worden herleid tot vlakjes in een gedekte kleur. Corot heeft een groot gevoel voor abstractie en voor compositie.

Je kunt Corot plaatsen in een traditie die loopt van Poussin naar Cézanne. Hoe verschillend deze schilders ook zijn, in hun benadering van het landschap hebben ze eenzelfde aanpak: ze zoeken altijd naar de grote vorm.

In Vom Nutzen und Nachteil der Historie für das Leben (Over Nut en Nadeel van Geschiedenis voor het Leven, 1874) onderscheidt Nietzsche drie verschillende wijzen om met het verleden om te gaan: de monumentale, de antiquarische en de kritische wijze. Nietzsche pleit voor de laatste benadering. Zijn driedeling doet mij enigszins denken aan die van Immanuel Kant waarin drie houdingen ten aanzien van kennis onderscheiden worden: de dogmatische, de sceptische en de kritische benadering. Ook Kant koos voor de Derde Weg, die je ook als Koninklijke Weg zou kunnen zien.

Nietzsche leidt zijn betoog in met een citaat van Goethe: “Overigens heb ik een afkeer van alles wat slechts mijn kennis vergroot zonder meteen ook mijn handelen te stimuleren of te inspireren.” en vraagt zich af in een tijd die strak stond van historisme hoeveel historische kennis een mens eigenlijk verdragen kan. Wat heb je aan al die historische feiten als dat je verlamt waardoor je niet meer handelen kunt? Nietzsche zou in zijn latere geschriften steeds meer het “ogenblik” gaan verheerlijken, het moment waarop de mens zich heroïsch bevrijdt van zijn verleden en in het hier-en-nu springt.

Als Nietzsche getwitterd zou hebben, was hij vast en zeker geen volger geweest van twitter.com/1816now een kanaal dat dagelijks het nieuws uit 1816 brengt. Het kanaal heeft ruim 7000 volgers en bewijst dat de antiquarische benadering van het verleden te verenigen is met het hyperactuele medium dat Twitter heet.

twitter.com/1816now | pastnow.wordpress.com