Deutsche Maler in Amerika – Amerikanische Maler in Deutschland 1813-1913
Worthington Whittredge (1820-1910) en Albert Bierstadt (1830-1902)
Rond het midden van de negentiende eeuw stond de Düsseldorfer Malerschule in hoog aanzien. Ze trok niet alleen kunstenaars aan uit heel Duitsland, maar ook uit de Verenigde Staten. De icoon van het Amerikaans nationalisme, het schilderij van George Washington die de Delaware oversteekt (zie de omslag van de museumcatalogus hiernaast), van Emanuel Leutze werd zelfs in Düsseldorf geschilderd. Leutze was rond 1850 niet de enige Amerikaan die in Düsseldorf verbleef. Voor de persoon van George Washington poseerde zijn landgenoot en vakbroeder Worthington Whittredge (1820-1910). Deze woonde van 1849 tot 1855 in Düsseldorf en daarna nog eens vier jaar in Rome voordat hij in 1859 terugkeerde naar New York. Na een degelijke scholing aan de kunstacademie in de Pruisische Rijnstad en geïnspireerd door de landschappen in de Harz, de Alpen en in de omgeving van Rome zou hij teruggekeerd in de Verenigde Staten een van de bekendste landschapsschilders van de negentiende eeuw worden.
Wat bekendheid betreft zou hij overtroffen worden door Albert Bierstadt (1830-1902). Deze van origine Duitse schilder vertrok in 1853 van de Verenigde Staten naar Duitsland om aan de academie in Düsseldorf te gaan studeren. Hij raakte daar bevriend met de tien jaar oudere Worthington Whittredge. Een paar jaar later trokken zij samen naar Rome waar ze een atelier deelden. Tijdens hun verblijf in Düsseldorf schilderden ze veel in Westfalen en in de Harz. Het onderstaande schilderij maakt Bierstadt op zijn vijfentwintigste, braaf maar evenwichtig geschilderd. Later zou hij met deze werkwijze in de Verenigde Staten veel succes hebben.
Westfälische Landschaft, 1855
Bierstadt keerde na vier jaar weer terug naar Amerika. Wat hij in Europa geleerd had, paste hij toe op het Amerikaanse landschap. Samen met de dichter en avonturier Fitz Hugh Ludlow volgde hij de kolonisten in hun trek naar het Westen. Onderweg maakte hij ontelbare schetsen. In navolging van Frederic Church legde hij de grootsheid van het Amerikaanse landschap vast op enorme doeken en gebruikte theatrale effecten om de heroïek van het landschap te benadrukken. Zijn meesterlijke kitsch maakte hem in de Verenigde Staten tot een vermogend man. Worthington Whittredge schrijft in zijn autobiografie dat Bierstadt een schilderij verkocht had voor 15.000 dollar, ( nu ongeveer 1,5 miljoen), een voor die tijd ongehoord bedrag.
Robert Hughes schrijft in American Visions dat Bierstadt zijn Amerikaanse tijdgenoten precies gaf wat zij wilden: Amerika als Onloochenbare Bestemming, als ‘God’s Own Country‘. ‘Go West!’ kreeg op deze manier een religieuze dimensie. De ontsluiting van het continent werd een heilige plicht die de uitroeiing van de indianen legitimeerde.
( … )
1841 bezog der Amerikaner Emanuel Leutze die Düsseldorfer Akademie. Allein in seiner Zeit waren an der Akademie mehr als 80 amerikanische Studenten eingeschrieben, nicht gezählt die Schüler, die der Historienmaler privat in seinem Atelier unterrichtete. Sie reisten in die westfälische Landschaft oder in den Harz, sie registrierten sowohl das Detail in der Vegetation wie in der Architektur, hielten Licht und Schattenwirkungen fest, so den malerischen Überblick über ein Tal, eine Flußgegend, eine Gebirgskette. Mit dem Weggang Leutzes schwand die Anziehungskraft der Akademie. Ab 1860 besuchten die Amerikaner regelmäßig und in größeren Gruppen die Akademie in München. Dieser Besucherstrom riß bis zum Ersten Weltkrieg nicht ab.
Bron: dhm.de/ausstellungen/vice
The autobiography of Worthington Whittredge, 1820-1910
door Worthington Whittredge,
John I. H. BaurAan het eind van zijn leven schreef Whittredge zijn memoires. Deze werden pas in 1969 uitgegeven door Ayer Publishing (ISBN 0405008740, 9780405008740) Deze 68 pagina’s tellende autobiografie is te lezen op
books.google.nl
Deutsches Historisches Museum [ dhm.de ] | thomasworthingtonwhittredge.org
Toen de collectie Duitse schilderijen uit de 18de en 19de eeuw in de Hermitage voor deze tentoonstelling nader werd bekeken door gastconservator (en voormalig directeur van het Rijksmuseum) Henk van Os werd duidelijk dat de prominente positie van kunstenaars uit de Duitse landen in St.-Petersburg rond 1800 ertoe heeft geleid, dat er zich in de depots een verrassend rijke collectie van Duitse schilderkunst uit die tijd bevindt. Met onder andere belangrijke schilderijen en tekeningen van landschapsschilders die in Nederland niet of nauwelijks bekend zijn. Met deze ontdekking ontstond het idee om in een tentoonstelling in de Hermitage Amsterdam te laten zien welke ingrijpende revolutie Friedrich teweeg had gebracht in de Duitse landschapsschilderkunst. Meer traditionele schilders als Hackert, Reinhart en Mechau, tijdgenoten als de onbekende jonge kunstenaar Carl Fohr (1795-1818) en Carl von Kügelgen (1772-1832) en navolgers als Hagens, Carus en Von Klenze zetten Friedrich in een kunsthistorische context. Door de confrontatie van Friedrichs werken met traditionele landschappen kan er pas begrepen worden waarom zoveel critici in zijn tijd Friedrichs werk niet konden of wilden begrijpen. Friedrichs werk is uniek en dat wordt temeer duidelijk wanneer zijn schilderijen in de context met andere schilders worden getoond.
