Categorie archief: religie

Religie zonder God

gelezen: boekbespreking door Klaas van der Zwaag in Soφie
over Religie zonder God van Theo de Boer en Ger Groot

sophie_201402Afgelopen week verscheen de nieuwe Soφie, een uitgave van de Stichting voor Christelijke Filosofie. Ik las als eerste een boekbespreking van Klaas van der Zwaag over het boek Religie zonder God van Theo de Boer en Ger Groot. Het is een actueel onderwerp. Zo schreef de immens populaire Alain de Botton in 2011 Religie voor atheïsten. Een heidense gebruikersgids. Het boek van Theo de Boer en Ger Groot is geschreven in de vorm van een gesprek. Beiden nemen religie serieus maar geloven niet meer in God als transcendent wezen, laat staan als transcendente Persoon.

In de inleiding van deze bespreking beschrijft Klaas van der Zwaag de huidige situatie in het debat over religie. Dat is de afgelopen jaren flink aangescherpt, met name vanuit Engeland dat van oudsher een bastion van atheïsten en vrijdenkers is. Schrijvers als Dawkins, Hitchens, Denett, Harris en Onfry worden daar de New Atheists genoemd. Zij stellen zich vijandig op tegenover religie en het christendom in het bijzonder. In navolging van de postivist Auguste Comte beschouwen ze godsdienst als een van de grote vergissingen van de mensheid. Maar sinds de negentiende eeuw toen het christendom onder druk van de wetenschap in het Westen werd teruggedrongen, zien ze vooruitgang.

De New Atheists hebben ook tegenreacties losgemaakt. Met name John C. Lennox wordt hier genoemd. Hij beschouwt Dawkins en consorten niet alleen als a-theïsten maar ook als anti-theïsten omdat ze religie bestrijden. Lennox vindt hun houding bekrompen omdat alleen datgene dat met het verstand te bevatten is voor hen waar kan zijn. “Dat God bestaat en dat Jezus is opgestaan is niet met de rede te vatten en dus onwaar. De nieuwe atheïsten hebben volgens Lennox iets totalitairs, door de wetenschap in plaats van God te stellen.”

Blijft er van de religie nog iets meer over dan een verzameling rituelen, aangevuld met het vage besef dat er in het leven ‘iets meer’ moet zijn dan het banale hier en nu?

religie zonder GodTheo de Boer & Ger Groot
Religie zonder God - Een dialoog

Hoewel de godsdienst voortdurend wordt dood­verklaard, weigert hij hardnekkig te verdwijnen. Maar de manier waarop gelovigen denken over God en het heilige is niet meer dezelfde als vijftig jaar geleden. Wat kan godsdienst nog betekenen? Blijft er van de religie nog iets meer over dan een verzameling rituelen, aangevuld met het vage besef dat er in het leven ‘iets meer’ moet zijn dan het banale hier en nu? Valt er nu nog iets redelijks te zeggen over transcendentie, het hart van de religie zelf? In plaats van te willen spreken als een wetenschap zal de theologie zich moeten laten inspireren door het denken van Pascal en Levinas, zo betoogt De Boer. Groot pleit daartegenover voor een materialistische benadering van de godsdienst waarin het religieuze handelen centraal staat. (Bron: uitgeverijsjibbolet.nl)

Soφie [ sophieonline.nl ]

streng in de leer

maandagavond op het NOS journaal: Geloven binnen en buiten verband
het nieuwste rapport van het Sociaal en Cultureel Planbureau

CSP-rapport2014“Steeds minder jongeren gaan naar de kerk, maar de jongeren die nog wel gaan worden steeds strenger in de leer. Dat blijkt uit een onderzoek van Joep de Hart van het Sociaal en Cultureel Planbureau.”

Zo begon Rob Trip afgelopen maandagavond in het journaal van acht uur het tweede item. Daarna kwam onderzoeker Joep de Hart aan het woord. Volgens de auteur van de publicatie Geloven binnen en buiten verband geloven veel jonge christenen weer in “het hele pakket” en hij noemde daarbij het rijtje “God, zonde, verlossing, hemel, hel en duivel.” Een redacteur van nos.nl bedacht de kop “Duivel en hel steeds populairder”.

Hoor je ooit een natuurkundige die de wetten van Newton of Maxwell “streng in de leer” noemt?

Hoor je ooit een natuurkundige die de wetten van Newton of Maxwell “streng in de leer” noemt? Een exacte formulering die bij natuurwetten vereist is, is bij geestelijke stellingnamen ineens “streng”. Een natuurkundige moet in zijn vakgebied “fundamentalistisch” zijn. Maar gelovigen die trouw willen blijven aan de fundamenten van hun geloof, worden “streng in de leer” genoemd.

Volgens sommigen is de band met de godsdienstige traditie aan het losraken en lijdt ons land aan een collectief godsdienstig geheugenverlies. Volgens anderen wordt zo’n oordeel te veel ingegeven door een achterhaalde visie op religie: er bloeien allerlei alternatieve vormen van spiritualiteit en er ontwikkelt zich een nieuwe opvatting over religie. Dit rapport brengt beide in beeld: de veranderingen in de traditionele, kerkelijke religie en de populariteit van nieuwe spirituele waarden.
 
Bron: scp.nl

Bijna helft jonge christenen is ‘neofundamentalist’ [ trouw.nl ]

de ernstige boodschap van Rogier

gelezen: How I found God and peace with my atheist brother
Peter Hitchens traces his journey back to Christianity

“Kunst zet het rad van de tijd stil”, meende de Duitse filosoof Arthur Schopenhauer. Hij was niet de enige Duitse filosoof die in zijn kritiek op de Verlichting vond dat de mens door de kunst, en niet door de wetenschap, toegang vond tot de essentie van het bestaan. Zijn tijdgenoot Friedrich von Schelling schrijft “daß die Kunst das einzige wahre und ewige Organon zugleich und Dokument der Philosophie sei”. Kunst als “het enige ware en eeuwige organon van de filosofie” is een typisch romantische gedachte. Voor de meeste romantici vielen “de religie van de kunst” en “de kunst van de religie” samen.

Veel romantici, laat-romantici en post-romantici bekeerden zich op latere leeftijd tot het katholicisme. Een kracht van het katholicisme, maar ook van de Orthodoxe Kerk, is de rijke beeldende traditie. Anders dan in het protestantisme komt het geloof niet alleen door het Woord maar gaat het door alle zintuigen heen.

Zelfs godloochenaars kunnen zo door een kunstwerk getroffen worden, dat ze door die ervaring de weg naar God vinden. Het overkwam de broer van de bekende Engelse atheïst Christopher Hitchens (1949-2011) toen hij in Frankrijk voor het laatste oordeel van Rogier van der Weyden (1400-1466) stond. In een lang artikel in de Daily Mail schrijft Peter Hitchens hoe hij zich verzoende met zijn broer Christopher en vertelt hij ook iets over zijn confrontatie met het veelluik van Rogier van der Weyden.

rogier van der weyden
Rogier van der Weyden
het laatste oordeel (1443-1452)
detail van de opstanding der doden
No doubt I should be ashamed to confess that fear played a part in my return to religion, specifically a painting: Rogier van der Weyden‘s 15th Century Last Judgement, which I saw in Burgundy while on holiday.
 
I had scoffed at its mention in the guidebook, but now I gaped, my mouth actually hanging open, at the naked figures fleeing towards the pit of Hell.
 
These people did not appear remote or from the ancient past; they were my own generation. Because they were naked, they were not imprisoned in their own age by time-bound fashions.
 
On the contrary, their hair and the set of their faces were entirely in the style of my own time. They were me, and people I knew.
 
Bron: dailymail.co.uk
rogier van der weyden
Rogier van der Weyden
het laatste oordeel (1443-1452)
detail van de verdoemden
Ik had absoluut geen twijfel dat ik onder de verdoemden was, als er verdoemden zouden zijn. En waarom zouden ze er niet zijn? Hoe kon ik dat weten?

Peter Hitchens

hitchens_bookHere, for the first time, in his new book The Rage Against God, Peter Hitchens, brother of prominent atheist Christopher Hitchens, chronicles his personal journey through disbelief into a committed Christian faith. With unflinching openness and intellectual honesty, Hitchens describes the personal loss and philosophical curiosity that led him to burn his Bible at prep school and embrace atheism in its place. From there, he traces his experience as a journalist in Soviet Moscow, and the critical observations that left him with more questions than answers, and more despair than hope for how to live a meaningful life. With first-hand insight into the blurring of the line between politics and the Church, Hitchens reveals the reasons why an honest assessment of Atheism cannot sustain disbelief in God. In the process, he provides hope for all believers who, in the words of T. S. Eliot, may discover the end of all our exploring will be to arrive where we started and know the place for the first time.
 
Bron: goodreads.com