Dinsdag kwam ik op een donker plekje in huis een deel van een studie tegen over Dionysos (1931-1969) van de Hongaarse filoloog en mytholoog Károly Kerényi. Deze heb ik in 1985 gelezen toen ik mij op de kunstacademie bezig hield met het dionysische in de kunst. Tot mijn verrassing zat er een jeugdwerk in van vriend en studiegenoot René. Het Griekse restaurant Dionysos in Nijmegen bestaat overigens nog altijd.

Károly Kerényi saw the theory of religion as a human and humanistic topic which coined his reputation as humanist further. So for him every view of mythology had to be a view of man – and hence theology always had to be at the same time anthropology. In this humanist spirit Kerényi defined himself as philological-historical as well as psychological scholar. In later years Kerényi evolved his psychological interpretation further and replaced the concept of archetypes with one that he labeled „Urbild„. This became particularly clear in some of his most important publications: Prometheus as well as especially in Dionysos, likely Kerényi’s most crucial work, which he had started as idea in 1931 and finished writing in 1969. Kerényi hence looked at the appearances in Greek religion not as curiosities, but as expressions of real human experience.
 
Bron: en.wikipedia.org

Pascal‘s beroemde uitspraak ‘Le coeur a ses raisons que la Raison ne connaît pas’
(Het hart heeft zijn redenen die de rede niet kent.) wordt vaak aangehaald om de intuïtie boven het verstand te plaatsen. Het hart spreekt een eigen taal die voor het verstand soms onbegrijpelijk is. ‘Cor ad cor loquitur’ zou de negentiende eeuwse Engelse theoloog en kardinaal John Henry Newman Pascal aanvullen. In 1845 was er in de Engelse pers een golf van verontwaardiging ontstaan over het feit dat de bekende publicist John Henry Newman het hart had gehad om de Anglicaanse Kerk te verlaten voor de Rooms-katholieke Kerk. In zijn autobiografische boek Apologia pro sua vita verdedigt Newman zijn overstap naar de Kerk van Rome. Het hart spreekt tot het hart…

Oog in oog met John Henry Newman [ charlesvanleeuwen.nl ]

Martin Heidegger is een van de weinige grote filosofen van de twintigste eeuw die zich zijn hele leven heeft opengesteld voor de religieuze dimensie van het bestaan. Hoewel hij rond zijn dertigste, kort na de Eerste Wereldoorlog, afstand had gedaan van het katholieke geloof, was hij er wel door gevormd. Niet alleen als kind maar ook als student en jonge filosoof. Een typisch Heideggeriaans begrip als Seinsvergessenheit is te herleiden tot zijn eerste teksten die hij tussen 1910 en 1912 schreef voor het katholieke maandblad Der Akademiker. Hierin verdedigde hij de traditie tegenover de oprukkende moderniteit. Een van deze stukken gaat over de Deense schrijver en essayist Johannes Jørgensen en is getiteld Per mortem ad vitam (‘van de dood naar het leven’). Het geloof is voor de jonge filosoof in deze jaren nog een veilige haven en een plek van (oorspronkelijk) leven. In tegenstelling tot de geestelijke stromingen van de moderniteit (zoals het Darwinisme) die de mens ‘metafysisch dakloos’ maken. Ook als Heidegger zélf ‘metafysisch dakloos’ is geworden, blijft hij zoeken naar ‘oergeborgenheid’ en ziet hij de moderniteit als een voortdurende bedreiging van het oorspronkelijke zijn.

Martin Heidegger bibliografie