In de jaren zeventig van de negentiende eeuw leefde de schilder Hans Makart als een halfgod aan de Ringstraße in Wenen. Ooit was hij daar, net als zijn latere landgenoot en bewonderaar Adolf Hitler op de kunstacademie afgewezen wegens onvoldoende talent. Maar via een omweg, de kunstacademie van München waar Carl Theodor von Piloty hem de fijne kneepjes van het historieschilderen had geleerd, wist hij Wenen als societyschilder te veroveren.

Dit jaar is Makart weer helemaal terug in Wenen. In juni ging op twee lokaties een grote tentoonstelling van start onder de titel Makart. Ein Künstler regiert die Stadt en de Österreichische Post gaf ter gelegenheid daarvan twee zegels uit met schilderijen van de Weense Malerfürst .

Aan de Ringstraße had Makart zijn atelier waar hij veel beroemdheden ontving. De Victoriaanse inrichting van zijn atelier was in Wenen zo’n sensatie dat het een heuse ‘Makart-mode’ ontketende. Makart die in 1868 met een schandaal doorbrak (namelijk expliciete schilderijen van een orgie) stierf in 1884 op 44-jarige leeftijd aan de gevolgen van syphillis.

Als junges Talent vom Kaiserhaus nach Wien berufen, machte Hans Makart rasch Karriere. Seine Gemälde waren beim aufstrebenden Bürgertum äußerst beliebt und galten bald als Gradmesser der gesellschaftlichen Anerkennung und Reputation. Makart verstand es, die neuen Möglichkeiten am Beginn des Industriezeitalters zur Popularisierung seines Werkes und seiner eigenen Ästhetik einzusetzen. Seine Sujets wurden zu Markenzeichen und Spiegelbildern seiner Zeit und sorgten sowohl national als auch unternational für großes Aufsehen. Die Anerkennung und Wertschätzung, die Makart zuteil wurde, sowie seine malerische Auffassung der Farbe, die auf Delacroix als Vorläufer verweist, legen einen Vergleich mit der internationalen Kunst seiner Zeit nahe.
 
Seine intensive malerische Auseinandersetzung mit den Opern Richard Wagners zeigt sein Gespür für die neuen künstlerischen Entwicklungen. Die Entwürfe des mit Richard Wagner befreundeten Gottfried Semper regten Makart zu eigenen Architekturfantasien an, die sein Interesse am Gesamtkunstwerk belegen. Hans Makart steht heute nicht nur für riesige Leinwände in effektvoll koloristischer Malerei, sondern auch für exzessiven Starkult und den Glanz einer ganzen Ära. Kaum ein anderer österreichischer Künstler konnte im 19. Jahrhundert eine derart herausgehobene Stellung erlangen wie der „Malerfürst“. Über die Malerei hinaus nahm Makart jedoch als universeller „Designer“ der Ringstraßenzeit auch maßgeblichen Einfluss auf Theater, Wohnkultur und Kleidungsstil; in den 1870er-Jahren löste er in Wien eine regelrechte „Makart-Mode“ aus.
 
Bron: austria-lexikon.at

Der Name Hans Makart steht heute nicht nur für riesige Leinwände in effektvoll koloristischer Malerei, sondern auch für exzessiven Starkult und den Glanz einer ganzen Epoche – die Makart-Zeit. Kaum ein österreichischer Künstler konnte im 19. Jahrhundert eine derart herausgehobene Stellung erlangen wie der “Malerfürst“. Dem Phänomen Makart widmen sich zeitgleich ab 9. Juni zwei große Ausstellungen in Wien: Dazu konnte es durch die Kooperation von Wien Museum und Belvedere kommen. Das Wien Museum zeigt im Künstlerhaus “Makart. Ein Künstler regiert die Stadt.
Bron: Ein Künstler regiert die Stadt [ wienmuseum.at ]

Hans Makart [ de.wikipedia.org ]

Nadat Napoleon tijdens de Vrede van Preßburg Beieren tot koninkrijk had verheven, werd Maximiliaan I op 1 januari 1806 de eerste koning. In het Koninkrijk Beieren zouden de kunsten tot grote bloei komen en de hoofdstad München zou als kunstcentrum Dresden of Berlijn gaan overtreffen. Maximiliaan‘s zoon, kroonprins Ludwig (de grootvader van sprookjeskoning Ludwig II) werd de beschermheer van talloze kunstenaars en verkeerde als primus inter pares onder hen. De Duitse schilder Franz Ludwig Catel beeldde kroonprins Ludwig af tijdens een bezoek aan de Duitstalige kunstenaarsgemeenschap in Rome. Hij drinkt samen met de kunstenaars een glas wijn in een Spaans wijnhuis op de Aventijn. Tussen hen de Nazareners Julius Schnorr von Carolsfeld en Philipp Veit. De Deutschrömer voelden zich in Rome helemaal thuis, maar bleven voor de romeinen ‘artisti tedeschi’.

Het spontane tafereel ziet er uit als snapshot maar schijn bedriegt. Kroonprins Ludwig had het geconstrueerde plaatje nodig voor zijn ‘facebook‘ en wilde de wereld laten zien wat voor een leuk leven hij wel niet had en hoe ontspannen en ongedwongen hij als opdrachtgever met zijn kunstenaars omging. Voor de kunstenaars, die ook wel beter wisten, was de keuze tussen een vals plaatje en armoede leiden in de Eeuwige Stad, niet zo moeilijk.

Drie weken geleden bepaalden de Alpen ons uitzicht. We probeerden ons te verplaatsen in de traditionele bergbewoners met in gedachten de film Schlafes Bruder naar de roman van de Oostenrijkse schrijver Robert Schneider. Het verhaal speelt zich af aan het begin van de negentiende eeuw in een geïsoleerd bergdorpje in Montafon.

Als je zoals ik uit Nederland komt, of zoals Michaela uit Niedersachsen en je de vlakke ruimte sinds je geboorte aan alle kanten om je heen hebt gevoeld, is het een beklemmende gedachte een leven lang in een bergdal te wonen. Natuurlijk bepaalt de natuurlijke biotoop, waarvan het landschap het gezicht is, over vele generaties het karakter van een volk. Maar het is dwaas om een open landschap te koppelen aan ruimdenkendheid. Net zo dwaas is het om bekrompenheid te koppelen aan een gesloten landschap. Toch is dat laatste na het lezen of zien van Schlafes Bruder verleidelijk. De bergbewoners die hun hele leven in een bergdal zitten opgesloten, blinken niet bepaald uit door een ruime blik op de wereld. Terwijl in de rest van Europa de Verlichting al in volle gang is, leven zij rond 1800 nog met natuurgeesten die bezweerd moeten worden en bestaat hun godsdienst uit een mix van bekrompen katholicisme en oeroud bijgeloof.

Tegelijkertijd geeft het hooggebergte hen iets unieks, namelijk de ervaring van de grootsheid van de natuur en de nietigheid van de mens. De Duitse theoloog Rudolf Otto heeft deze ervaring in zijn beroemde boek Das Heilige het Mysterium tremendum ac fascinans genoemd. En de Duitse romantische landschapsschilder Caspar David Friedrich geldt als een van de voornaamste schilders die de overweldiging door de natuur heeft gevisualiseerd.

In deze serie liet ik al verschillende Duitse en Oostenrijkse romantische landschapsschilders zien uit de eerste helft van de negentiende eeuw. Maar de achttiende eeuwse Zwitserse schilder Caspar Wolf (1735–1783) is nog niet aan bod geweest. Wolf was onder de indruk geraakt van het gedicht Die Alpen van Albrecht von Haller (1708–1777) en schilderde vanaf 1773 tot aan zijn dood in 1783 gletsjers, watervallen, rotsen en ravijnen dat het een lust was.

meer Friedrich & Co