Vorig jaar kocht ik tijdens de vakantie in Augsburg het boek Deutsche Malerei des 19. Jahrhunderts (1990) van Hans Joachim Neidhardt. Afgelopen maandag voegde ik daar in Heidelberg een ander boek over Duitse schilderkunst uit de negentiende eeuw aan toe. Deutsche Malerei im 19. Jahrhundert (2005) van Hubert Locher. Een vergelijking dringt zich op. Neidhardt‘s boek uit 1990 is omvattender en bevat 84 minibiografieën van Duitse en Oostenrijkse schilders. Locher beperkt zich tot 45 schilders en schrijft op het eerste gezicht essayistischer dan Neidhardt. In plaats van met minibiografieën besluit hij met twaalf lange bladzijden met voetnoten en een uitgebreide literatuurlijst.

Zoals in de meeste handboeken wordt in grote lijnen de canon van de negentiende eeuw gevolgd. Dit betekent dat het verhaal van de negentiende eeuwse Duitse schilderkunst met de Nazarener begint. Direct daarop volgt de romantische landschapsschilderkunst van Caspar David Friedrich. Carl Spitzweg en Wilhelm Busch verschijnen traditioneel zij aan zij met hun Biedermeierhumor, terwijl de Düsseldorf Schule, de Deutschrömer (Feuerbach, Böcklin, Von Marées) en de laat-romantische dromerijen van Ludwig Richter en Moritz von Schwind elk een apart hoofdstuk krijgen. Het realisme en het oeuvre van Adolf Menzel zijn groot genoeg om een heel hoofdstuk te vullen. Het is jammer dat Locher enkele schilders weglaat die beslist in dit boek genoemd hadden moeten worden: Carl Blechen, Georg Friedrich Kersting en de Oostenrijkse schilder Friedrich von Amerling.

Nu de zomerwende achter ons ligt en de dagen weer gaan korten, maakte ik een paar portretstudies bij kaarslicht. Het gouden, ‘zeventiende eeuwse’ licht ontstaat door een dun laagje rauwe sienna op de onderliggende withogingen. In plaats van tempera gebruikte ik acrylverf voor de onderschildering. Hierna wordt er met olieverf ‘gediept’ en ‘gehoogd’ om het portret meer reliëf te geven.

Begonnen aan drie kopieën van Griekse landschappen die Carl Rottmann vanaf 1835 in opdracht van koning Ludwig I van Beieren schilderde. Voordat Rottmann aan zijn magnum opus begon, maakte hij op kosten van de Beierse koning een studiereis door Griekenland. Samen met de architect Ludwig Lange verbleef hij achtereenvolgens in Nauplia, Korinthe en Athene. Vanuit Nauplia bezocht hij Tiryns, Mycene en Nemea. Vanuit Athene reisde hij naar Sparta, Thebe en Chalkis en naar de eilanden Delos en Naxos.

Zoals ik dit voorjaar al eerder schreef, was Rottmann een vertegenwoordiger van het realisme in de landschapsschilderkunst. Maar je zou hem ook onder de late Romantiek kunnen plaatsen, want zoals de meeste romantici hield hij van het ‘heroïsche’ landschap. Toen Caspar David Friedrich en Carl Blechen in 1840 beiden waren gestorven, was Carl Rottmann de belangrijkste Duitse landschapsschilder geworden. Persoonlijk vind ik Rottmann eerder een realist dan een romanticus. Over zijn werk ligt eenzelfde koele objectiviteit die je tegenkomt op geschilderde educatieve wandplaten. Ik associeer zijn landschappen daarom eerder met archeologie of volkenkunde dan met dichtkunst of mythologie.

volg de meester [ 1-19 ] | van oude meesters en dingen die niet voorbijgaan