De 17e eeuwse Hollandse schilderkunst is uniek in haar realisme. Terwijl men overal elders in Europa de werkelijkheid op het schilderslinnen idealiseerde, probeerden de schilders in de Republiek met een objectieve blik te kijken. Je zou kunnen zeggen dat ze wilden registreren zoals een camera registeert, met een inventariserende blik, trouw aan het detail. Het beroemdste bosje apserges uit de kunstgeschiedenis is daar een schoolvoorbeeld van. Het is geschilderd door Adriaen Coorte, een man waarvan we (bijna) niets weten.

Wat dat betreft lijkt hij wel op Johannes Vermeer, die een veel bekendere naam heeft gekregen, maar van wie we relatief gezien misschien nog minder weten. Schilders die niet met hun ego bezig waren maar met hun onderwerp. Svetlana Alpers heeft een mooi boek geschreven over de 17e eeuwse Hollandse obsessie voor objectiviteit: The Art of Describing. In onze tijd ,waarin alles lijkt te draaien om celebrity, laten kunstenaars als Coorte zien waar het in de kunst werkelijk om gaat: aandacht. Ze cijferen zichzelf weg voor hun onderwerp, maar slagen er toch niet helemaal in om zelf anoniem te blijven. Hun naam leeft voort, zonder gezicht. Coorte leeft in een bosje asperges.

Jos van Riswick schildert net als Adriaen Coorte eenvoudige stillevens. Vaak zo eenvoudig dat je nauwelijks nog van een compositie kunt spreken, want vaak is er alleen maar één voorwerp te zien. De aandacht is zo volledig gericht op het voorwerp.
postcardfromholland.com

mauritshuis.nl

In de symbolistische schilderkunst was Shakespeare’s personage Ophelia enorm populair. Of beter gezegd, het moment suprême van haar verdrinking in ondiep water was een geliefd onderwerp om uit te beelden. Op de tentoonstelling Schilders van de Ziel over het symbolisme in Frankrijk, die we onlangs bezochten, konden we dus niet om haar heen. Maar we komen haar de laatste tijd vaker tegen. Zo vaak dat het opvallend is geworden.

En vanmorgen gebeurde het dus weer: ditmaal was het weer haar allerbekendste afbeelding, die van John Everett Millais. Wat blijkt nu? Ophelia’s ‘icoon’ hangt de komende drie maanden in Amsterdam, om precies te zijn in het Van Gogh Museum. Ik voel me uitgenodigd door haar.

Me, Ophelia
Tegelijk met de tentoonstelling wordt er een kleine presentatie ingericht met foto’s van onder anderen Rineke Dijkstra, Hellen van Meene en Inez van Lamsweerde & Vinoodh Matadin. In deze hedendaagse fotografie, die opmerkelijke parallellen vertoont met het oeuvre van Millais, klinkt nog steeds de invloed door van onder meer de fameuze Ophelia.

Ophelia is een personage uit het toneelstuk The Tragedy of Hamlet, Prince of Denmark van Shakepeare. Ze is de dochter van Polonius en dus de zuster van Laërtes. Wanneer Hamlet Polonius doodsteekt, begint haar gekte vorm te krijgen. Ze kan het verdiet niet aan en drijft de bewoners van Elsinore tot wanhoop met onbegrijpelijke liedjes. Later verdrinkt ze onder mysterieuze omstandigheden in een ondiepe beek. Als Laërtes uit Frankrijk terugkeert en de dood van zijn vader en zuster verneemt, kan hij weinig anders doen dan Hamlet uitdagen tot een duel. (Bron: nl.wikipedia.org)

meer afbeeldingen van Ophelia

het vlees is verf geworden | Lucian Freud [gemeentemuseum.nl ]