Vijfentwintig jaar alleen maar je eigen kop schilderen, Philip Akkerman heeft bewezen dat zoiets mogelijk is. Je houdt dat natuurlijk alleen maar vol als je boven je onderwerp weet uit te stijgen. Saai is zijn werk beslist niet. Stilistisch en coloristisch trekt hij telkens weer nieuwe registers open en hij maakt je deelgenoot van zijn eigen verbazing op deze ontdekkingsreis van het oog.

Door zijn nimmer aflatende toewijding aan één en hetzelfde onderwerp, zijn eigen beeltenis, neemt Philip Akkerman al jarenlang een unieke positie in de kunstwereld in. Zijn zelfportretten zijn inmiddels beroemd over de hele wereld: hij heeft er tot nu toe zo„n 2400 geschilderd, in een grote variëteit aan stijlen en technieken. Van flamboyant en expressief tot serieus en ingetogen, van realistisch-figuratief tot totaal abstract. Akkermans oeuvre laat zich beschouwen als een zinderende reis langs alle uithoeken van de schilderkunst, binnen de lijnen van één en hetzelfde gezicht. De tentoonstelling in De Hallen kent een zeer bijzonder uitgangspunt. Alle zelfportretten die sinds het verschijnen van Akkermans oeuvrecatalogus 2314 zijn gemaakt, worden chronologisch en zonder selectie getoond.
 
Nooit eerder kreeg het publiek zo„n openhartig kijkje in de keuken bij de kunstenaar: de ontwikkelingen in het schilderkunstig onderzoek zijn hier stapje voor stapje, van schilderij tot schilderij waarneembaar. Zo zien we hoe de keuze voor een bepaalde stijl en techniek langzaam tot technische perfectie wordt gevoerd, alvorens Akkerman zich door momenten van crisis en twijfel genoodzaakt ziet van koers te veranderen – soms voorzichtig, dan weer radicaal. Balancerend tussen overtuiging en onzekerheid, beperking en totale vrijheid, laat Philip Akkerman zien hoe avontuurlijk het zelfportret kan zijn.
 
Bron: dehallen.com

vertrouwen in ‘eigen’ kunnen
Een tekening of plan geeft houvast, maar werkt voor mij als schilder vaak verstikkend. Ik heb dan de neiging om de tekening met verf in te kleuren en dat is voor mij geen schilderen. Ik geloof dat ik een a la prima schilder ben, dat ik de voorstelling rechtstreeks wil schilderen, alles in één keer. Je hebt dan een groot vertrouwen nodig omdat je niet kunt steunen op een tekening of onderschildering. Het enige dat ik dan heb, is vertrouwen: het vertrouwen dat ik het kan. Als je daar aan gaat twijfelen kun je niet meer schilderen.

de pijnlijke bevalling
Wanneer ik bepaalde dingen geleerd heb, kneepjes in de vingers heb, wil ik weer verder. Ik wil niet steeds dezelfde kunstjes herhalen, ook al ontkom ik daar niet altijd aan. Ik wil verder doordringen in het zichtbare, verder doordringen in de verf. Daarom heb ik naast een zekere voldoening bijna altijd een gevoel van pijn als iets helemaal af is. Het is een soort begrafenis van het creatieve proces. Het leven wil (her)scheppen en keert zich af van de stolsels van dat proces.

vernieuwing
Ik ben huiverig voor routine. Hoewel het een bijzonder prettige zekerheid biedt en continuïteit garandeert kan het voor de creativiteit de doodsteek zijn. Het oog wil verder doordringen, wil voorbij het aangeleerde, voorbij het bekende. De geest zoekt steeds het nieuwe en verlangt er naar om zélf steeds nieuw te worden.

alle overpeinzingen [2006] | oude overpeinzingen [1996]

wanneer is het af?
In de moderne kunst is het schilderij problematisch geworden. Wanneer is een schilderij af? Dat speelde natuurlijk ook in de 17e eeuw al een rol. ‘Een schilderij is af wanneer een schilder zijn doel bereikt heeft.’ Deze uitspraak wordt aan Rembrandt toegeschreven. Het is een opmerkelijke uitspraak voor die tijd, want het doel werd toen eigenlijk altijd bepaald door de verwachtingen van de opdrachtgever. In het vierde kwart van de 17e eeuw voldeed Rembrandts werkwijze niet meer aan de Franse stijl die in de mode was gekomen. Een schilderij moest glad geschilderd zijn en de penseelstreken mochten niet zichtbaar zijn. Dan was het af. Expressieve middelen als krassen met de achterkant van het penseel of wegschrapen met het paletmes waren taboe geworden. Een schilderij moest er netjes uitzien met de poezelige uitstraling van een pastel.

waar heb ik controle over?
Een schilderij is af wanneer het af is, zo spreekt de zenmeester. Dit is ontzettend simpel en tegelijkertijd problematisch. De vraag wanneer iets af is, kan ik ook anders stellen: waar heb ik controle over? Als je alles gedetaileerd en vaardig kunt schilderen, zoals echte fijnschilders dat kunnen, beheers je dan wel het materiaal?

beheersing en overgave, leven en kunst
Schilderkunst ligt voor mij altijd op de grens tussen beheersing en overgave. Het gaat over beheersing omdat kunst over kunde en vaardigheid gaat. Het gaat over overgave omdat kunst het leven wil volgen.

alle overpeinzingen [2006] | oude overpeinzingen [1996]