Categorie archief: schilderkunst

tableau vivants op het witte doek [1]

Rembrandt fecit 1669 van Jos Stelling ( 1977)
9 t/m 14 mrt 21:45, 15 mrt 22:30 Filmmuseum Vondelpark

In het kader van het Rembrandtjaar draait het filmmuseum een aantal Rembrandtfilms. Omdat ook Caravaggio als inspirator in de belangstelling staat (in de tentoonstelling Rembrandt-Caravaggio in het VanGogh Museum) wordt ook de film Caravaggio van Derek Jarman getoond. Twintig jaar geleden zag ik deze in het filmhuis in Arnhem en kan mij ervan herinneren dat het een echte schilderijenfilm was. Je moet er van houden.

Rembrandt
still uit de film Rembrandt fecit 1669
van Jos Stelling, 1977
De titel duidt op het uitgangspunt van de film: Rembrandts laatste zelfportret (Rembrandt heeft het gemaakt in 1669). Stellings eerbetoon volgt het leven van de kunstenaar van jaar tot jaar. Sommige van zijn beroemdste schilderijen – o.a. ‘De Anatomische Les’ en ‘De Nachtwacht’ – worden nagespeeld. De nadruk ligt op de leefwereld van de schilder en op ‘het kijken’. ‘(…) een puntgaaf historisch drama dat naadloos aansluit bij films van grote cineasten als Straub en Duras. Stelling kijkt met verbluffend mooie ensceneringen naar de kijkende Rembrandt om de toeschouwer van de film opnieuw te leren kijken.’ (uit de Speelfilmencyclopedie). Stil spel, spaarzame dialogen en oog voor detail kenmerken deze Nederlandse productie, die destijds door de Nederlandse filmpers werd neergesabeld en in het buitenland met ontzag werd ontvangen. Het Filmmuseum heeft de film recent geconserveerd en vertoont een nieuwe kopie.
 
Bron: filmmuseum.nl
Caravaggio
still uit de film Caravaggio
van Derek Jarman, 1986
Caravaggio van Derek Jarman (1986)
16 t/m 22 mrt 21:45 Filmmuseum Vondelpark
Met Caravaggio, een eigenzinnige, homo-erotische biografie van de renaissanceschilder Caravaggio (1573-1610), leverde de Britse cineast Derek Jarman waarschijnlijk zijn meest toegankelijke film af. Jarmans Caravaggio vormde een frontale aanval op de klassieke reconstructies die Hollywood pleegt te maken. In flashbacks toont hij de tumultueuze driehoeksverhouding tussen de schilder Caravaggio (Nigel Terry), zijn favoriete model Ranuccio (Sean Bean) en diens minnares Lena (Tilda Swindon). Jarman verbeeldt Caravaggio’s bekendste werken in gestileerde tableaux vivants. Nieuwe kopie.
 
Bron: filmmuseum.nl

gedoodverfde suzanna

Vanmiddag weer bezig geweest met het kopieren van het schilderij Suzanna en de ouderlingen van Rembrandt. Het schilderij hangt in Berlijn. De doodverving staat nu te drogen. Ik heb deze gemaakt op een donkere grond (omber) met oker en Van Dyckbruin (Kasselse aarde). Het sluierende effect van het oker op de donkere grond geeft een ruimtelijk optisch grijs, vooral in het incarnaat van Suzanna.

Suzanna en de ouderlingen
Suzanna en de ouderlingen, 1647
Gemäldegalerie Berlijn

Een eerder werk uit 1636 met hetzelfde thema is te zien in het Mauritshuis

Suzanna
Badende Suzanna, 1636
Mauritshuis, Den Haag

Op het web is er van alles over schildertechnieken te vinden. Wanneer je bijvoorbeeld “rembrandt painting technique” intypt, spuugt Google 587.000 pagina’s uit. Bijna bovenaan staat een pagina uit de fantastische site essentialvermeer.20m.com waar je een studie kunt vinden over de techniek van Vermeer, die de verschillende fasen van een schilderij volgt: drager en grondering, tekening, onderschildering, eigenlijke schildering en glacering.

Ook wordt er op essentialvermeer.20m.com aandacht aan de technieken van andere 17e eeuwse meesters, waarbij regelmatig verwezen wordt naar de klassieker Rembrandt, The Painter at Work van Ernst van de Weetering. De site heeft ook een bookshop waar je veel boeken kunt vinden (en kopen uiteraard) over Van Dyck, Rembrandt, Vermeer en andere oude meesters uit de Hollandse 17e eeuw.

VermeerThrough modern scientific analysis, many of the materials used by the old masters can be identified with certainty. Understanding painting technique, however, is another matter. Modern methods of observation such as x-ray and the recently invented infrared radiography, have revealed hitherto hidden aspects of the masters’ paintings but these investigative methods must be used in conjunction with contemporary painters’ manuals, direct observation and the comprehension of artists’ expressive aims in order to form a reasonable overall picture of the artists’ procedures.
 
The principle difference in Dutch seventeenth-century and modern painting technique is that antique painters broke down the working procedure in a series of distinct passages executed in a predefined order. The principle difference between materials is that antique painters generally hand-made their own pigments which were very few when compared to the industrially pre-prepared paints available today. Modern paints have an almost uniform consistency while hand-made paints have entirely different drying brushing and covering characteristics from one another, which, however, painters had not only overcome but had learned to use to their advantage.

Tenslotte vond ik deze nog: Jonathan Janson heeft een uitgebreide website die je precies vertelt hoe je zelf een schilderij kunt maken in de stijl van Vermeer.

menselijkheid en intimiteit

Het mooiste schilderij van Nederland

Dagblad Trouw heeft vandaag de verkiezing van het mooiste schilderij van Nederland gestart. Iedereen kan de komende weken een schilderij nomineren.
In een interview met de vertrekkend directeur van het Van Gogh Museum John Leighton wordt hem de vraag gesteld wat hij het kenmerk van de Nederlandse schilders vindt.

Hoewel Leighton de Nederlandse kunst goed kent, vindt hij het niet gemakkelijk om een gedeeld kenmerk van Nederlandse schilders te noemen. ,,Je hebt natuurlijk het Hollandse licht, de Hollandse luchten, het Hollandse landschap. Maar dat zijn van die algemeenheden. Ik vind daarin eerder de verschillen opvallen dan de overeenkomsten. Bij al die onderwerpen kom je zowel een abstracte, gedisciplineerde manier van werken tegen als het vrije, woeste schilderen. Ik kijk als museumdirecteur trouwens liever terug op individuele schilderijen dan op stromingen en naties. Het zijn tenslotte de schilderijen waar je wat mee hebt.“
Rembrandt
Zelfportret Rembrandt, 1628
olieverf op paneel, 22,6 x 18,7 cm
Bijvoorbeeld met het zelfportret dat Rembrandt maakte op zijn tweeëntwintigste. ,,Het is absoluut een van mijn favorieten. De allermooiste of allerbeste is het misschien niet. Andere Rembrandts, zoals De Joodse Bruid of De Staalmeesters, hebben meer kracht. Maar dit zelfportret kun je moeilijk van je netvlies af krijgen. Rembrandt was pas negentien toen hij het schilderde. Hij speelt hier heel zelfverzekerd met jeugd en pretentie. Het haar – ik denk ogenblikkelijk aan het haar bij dit schilderij – is gewoon met de achterkant van het penseel gedaan. Zo simpel, maar het werkt. En dan dat stukje licht bij de nek. Dat dreigt af te leiden van het gezicht, maar doet het net niet. De ogen kijken je vanuit het donker aan. Meestal heeft een portret een duidelijke focus op de ogen. Vaak brengt een schilder er een lichtje in aan om ze tot leven te brengen. Maar Rembrandt doet het omgekeerde. En toch bránden die ogen.“
 
Mooi van kleur en compositie en toch bescheiden. Leighton: ,,Dit onderscheidt Nederlandse kunst van Franse of Italiaanse: het direct menselijke en het intieme karakter. Hier voel je geen barrière tussen kunst en toeschouwer. Ja, als je een rode draad door de Nederlandse kunst moet aanwijzen is het dit: de menselijkheid en intimiteit.“

Naast het interview met John Leighton is er ook een artikel van Cees Straus over het 17e eeuwse Hollandse interieurstuk: Het boerenbestaan als ideaal