Peredvizhniki – Russisch Realisme rond Repin 1870-1900 is de laatste tentoonstelling die ik dit jaar bezocht. Verschillende schilderijen van Repin en andere Russische schilders van de Peredvizhniki kende ik al uit Sint Petersburg maar er was ook veel nieuw werk. Een schitterende tentoonstelling en bovendien prachtig ingericht. Omdat er op deze tentoonstelling enorme doeken hangen, is er veel ruimte voor de bezoekers overgelaten.

Vasily Veresjtsjagin
Door zijn status als militair, ging Veresjtsjagin mee op verschillende veldtochten. Van 1867 tot 1884 kwam hij onder meer in Turkestan, de Himalaya, India en Tibet (1873) en nog een keer India (1884). In het bijzonder nam Veresjtsjagin deel aan de Russisch-Turkse Oorlog, waaronder het beleg van Pleven, waar zijn broer omkwam. Hijzelf raakte levensgevaarlijk gewond bij de oversteek van de Donau bij Roese. Na de oorlog vestigde Veresjtsjagin zich in München. Daar produceerde hij zijn schilderijen in een zodanig tempo dat hij ervan werd beschuldigd assistenten te hebben. Zijn onderwerpen, een poging om vrede te bereiken door de verschrikkingen van oorlog te tonen, trokken een sensatiebelust publiek, dat normaal gesproken nooit in kunst was geïnteresseerd. Bron: nl.wikipedia.org

peredvizhniki [ drentsmuseum.nl ]

Eindelijk! De Lairesse is waarschijnlijk de eerste overzichtstentoonstelling van deze schilder uit het laatste kwart van de zeventiende eeuw. De Lairesse is al zeker tweehonderd jaar door de kunstkritiek in de hoek gedrukt. De Romantiek koos definitief voor het rauwe realisme van Rembrandt en wees de gladde en geïdealiseerde stijl van De Lairesse af. Bovendien omarmde het nationalisme in de negentiende eeuw Rembrandt als de schilder die de vaderlandse identiteit vertegenwoordigt. De Lairesse vond men veel te on-Hollands.

Aan het einde van Rembrandt‘s leven was dat wel anders. De Lairesse was in 1665 vanuit Luik gevlucht vanwege een verbroken trouwbelofte. Eerst was hij naar Utrecht gegaan, maar al snel vertrok hij definitief naar Amsterdam. In die dagen was dat het centrum van de wereld en werkte als een magneet op schilders. Het talent van de jonge Waal werd al snel onderkend en in 1667 brak hij door met een allegorie op de Vrede van Breda. Vanaf dat moment was hij de meest gevraagde schilder van de stad. Hij vervaardigde vooral historieschilderijen en decoratiestukken. De oude meester aan de Rozengracht was al lang niet meer zo beroemd als in de jaren dertig. De tijd had hem ingehaald en de gelikte Franse stijl was nu in de mode. De ooit zo sober protestantse Amsterdamse burgerij wilde nu haar rijkdommen aan de wereld laten zien en De Lairesse was daar de juiste man voor. Hij was een meester in kleurrijke en weelderige schilderijen.

Een schilderij op de tentoonstelling, “Gaius Cilnius Maecenas ondersteunt de kunsten”, is qua thematiek nog altijd actueel. Het is een allegorie waarbij de kunsten wordt voorgesteld als een vrouw die onfortuinlijk op straat terecht gekomen is. In het laatste kwart van de zeventiende eeuw was de handel in de Republiek sterk achteruit gegaan. Daardoor kwamen er voor kunstenaars ook minder opdrachten en kunstenaars verarmden. Mecenaten konden de kunst weer oprichten. De legendarische figuur uit de Oudheid, Gaius Cilnius Maecenas, verzinnebeeldt hier de mecenaten.

Eindelijk! De Lairesse