Deze maand is het 72 jaar geleden dat de eerste echte film noir in de Amerikaanse bioscopen draaide. The Maltese Falcon betekende niet alleen de doorbraak van dit filmgenre maar ook de doorbraak van Humphrey Bogart. In zijn eerste rol als private detective speelt hij geen Philipp Marlowe maar Sam Spade. Deze laatste was de schepping van Dashiell Hammett (1894-1961) die Raymond Chandler (1888-1959) inspireerde tot het schrijven van zijn eerste detective The Big Sleep (1939) waarin hij Philippe Marlowe introduceerde. The Maltese Falcon van Hammett was in 1930 verschenen en al in 1931 verfilmd. Beide detectives zijn wereldberoemde klassiekers geworden en blinken uit in stijl. De klassieke film noir heeft een eenvoudige formule: een privédetective komt door een femme fatale in een web van intriges terecht en moet zich daaruit zien te redden; meestal zit de politie daarbij op zijn nek.

The Maltese Falcon is het prototype van de film noir. Alles zit erin: de hard boiled detective (Bogart), de femme fatale (Astor), onverwachte plotwendingen, scherpe dialogen, humor, geweldige fotografie en een Mac Guffin, een element in een verhaal dat de plot in gang zet en grotendeels stuurt, maar verder nauwelijks in beeld komt. Pas tegen het einde van de film krijgen we het te zien, een potsierlijk beeldje van een vogel. In het spel van kat en muis tussen de femme fatale en de privé detective is de gehaaide Sam Spade zijn tegenspeelster toch te slim af. Zijn ondergang wordt het niet. Maar er volgde na The Maltese Falcon tientallen film noirs, die de man wel noodlottig werden, zoals Double Indemnity (1944), The Postman always rings twice (1946) en Sunset Boulevard (1950).

The Maltese Falcon [ en.wikipedia.org ]

Een leuk aspect van postzegels is dat het kleine vensters zijn op het collectieve geheugen van een land. Als je Duitse postzegels verzamelt, dan merk je dat de nationale geschiedenis niet alleen in de onderwerpen op de postzegels naar voren komt, maar ook in de grote diversiteit. Voor ons is het sinds 1867 vanzelfsprekend dat er “Nederland” op de postzegel staat, maar op Duitse postzegels vinden we sinds 1851 vele namen: Baden, Bayern, Berlin, Danzig, Deutsches Reich, DDR, Deutsche Bundespost en Saarland, om er maar een paar te noemen. Pas sinds 1995 staat er Deutschland op Duitse postzegels. De Duitse geschiedenis wordt soms ook zichtbaar in de waardeaanduiding. Bijvoorbeeld tijdens de hyperinflatie in het najaar van 1923. De postzegels zijn bijna te smal voor de lange rij nullen.

Herdenkingszegels maken vaak duidelijk wat voor een land belangrijk is om zich te herinneren. Dit jaar is het bijvoorbeeld 300 jaar geleden dat in Utrecht een vredesverdrag werd getekend tussen Lodewijk XIV van Frankrijk, Filips V van Spanje, Anna van Groot-Brittannië, Johan V van Portugal, Victor Amadeus II van Savoye en de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. Met deze vrede werd de Spaanse Successieoorlog beëindigd.Voor de voorloper van Nederland, de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden, was het deze vrede tamelijk vernederend. Er waren gigantische oorlogsschulden, Nederland had Engeland geholpen bij het veroveren van Gibraltar op Spanje, maar uiteindelijk kreeg het voor al die inspanningen weinig terug. De Franse gezant van Lodewijk XIV merkte fijntjes op “Nous traiterons sur vous, chez vous, sans vous”, (we onderhandelen over u, bij u, zonder u). Niet iets om uitvoerig bij stil te staan. Toch wordt de Vrede van Utrecht in de stad Utrecht dit jaar uitgebreid gevierd en wordt er internationaal aandacht voor gevraagd. Komt dit omdat Utrecht zich kandidaat had gesteld voor European Capital of Culture 2018?

Aan Duitsland gaat de Vrede van Utrecht (1713) in ieder geval geheel voorbij. De godsdienstvrede van Münster die in 1648 een einde maakte aan de Dertigjarige Oorlog is voor onze oosterburen veel belangrijker. Dat er nog geen echte godsdienstvrede kwam, was vooral te wijten aan Lodewijk XIV die vanaf 1667 Lebensraum zocht voor zijn land. In 1713 kwam er eindelijk vrede tussen Frankrijk, Engeland, Spanje en de Republiek.

Bij de Vrede van Hubertusburg (1763) wordt dit jaar in Duitsland wéll stilgestaan. De meeste Nederlanders zullen hier wel nooit van gehoord hebben. Deze vrede maakte een einde aan een oorlog die door veel historici als de “Eerste Wereldoorlog” wordt gezien, omdat deze uitgevochten werd in Europa, Amerika en Azië. De Zevenjarige Oorlog (1756-1763) was enerzijds een conflict tussen Engeland en Frankrijk die door hun handelsbelangen (Canada, India en Phillipijnen) in de koloniën op elkaar waren gebotst. Anderzijds was het een Europese oorlog die werd uitgevochten tussen Pruisen en haar bondgenoten (Hannover en Brunswijk) tegenover Oostenrijk, Saksen, Rusland en Zweden. De Republiek was niet direct in het conflict betrokken.

Na zeven jaar strijd werden tenslotte twee vredesverdragen getekend. De eerste was de Vrede van Parijs op 10 februari 1763 tussen Frankrijk en Engeland. Vijf dagen later werd in Saksen de Vrede van Hubertusburg getekend tussen Oostenrijk, Saksen en Pruisen.

Kort samengevat zou de Vrede van Parijs een einde maken aan de koloniale macht van Frankrijk in Amerika en de Vrede van Hubertusburg zette voorgoed Pruisen op de kaart als Europese grootmacht.

250 Jahre Frieden von Hubertusburg [ philatelie.deutschepost.de ]

Athene aan de Isar [ 1 ] | Athene aan de Isar [ 2 ]