Categorie archief: wetenschap

100 jaar geleden [ 3 ]

Op schrikkeldag 1908 maakte Kamerlingh Onnes helium vloeibaar
Kamerlingh Onnes postzegelKamerlingh Onnes richtte zijn onderzoek op het aantonen of ontkrachten van de beweringen van Johannes van der Waals, die stelde dat ieder gas vloeibaar kon worden gemaakt, maar slechts onder de kritieke temperatuur. Boven die kritieke temperatuur kan het gas, ongeacht de druk, niet vloeibaar worden. Hiertoe wilde hij vloeibare waterstof proberen te maken, het simpelste gas toen bekend (Helium was nog niet ontdekt). Hij moest daarvoor eerst zorgen voor vloeibare zuurstof, waarmee hij vervolgens kon werken aan vloeibare waterstof. Om hier te komen moest hij vele technische problemen overwinnen (verontreinigingen door pompen, olie enz).
 
In 1908 slaagde Kamerlingh Onnes er als eerste in om helium vloeibaar te maken. Met dit doel voor ogen had hij in 1904 een speciaal cryogeen lab opgericht, dat nog geruime tijd als ‘het koudste plekje ter wereld’ gold. Gebruikmakend van het Joule-Thompsoneffect lukte het hem om een temperatuur van minder dan één graad boven het absolute minimum te bereiken (0,9 K). Op dat moment was de opstelling in zijn lab de koudste plaats op aarde. Tot 1923 zou Leiden de enige plaats ter wereld zijn waar de temperatuur van vloeibare helium kon worden bereikt, en was dan ook populair onder buitenlandse wetenschappers die daar hun theorieën wilden testen om te zien of deze bij lage temperaturen nog steeds golden.
 
Bron: nl.wikipedia.org
Ehrenfest, Lorentz, Bohr,Kamerlingh Onnes
Ehrenfest, Lorentz, Bohr en Kamerlingh Onnes in 1919 in het cryogeen lab, ‘het koudste plekje ter wereld’

Helium werd in 1868 door de Fransman Pierre Janssen en de Engelsman Norman Lockyer onafhankelijk van elkaar ontdekt. Beiden bestudeerden het licht van de zon tijdens een zonsverduistering die in dat jaar plaatsvond, en zagen met een spectroscoop een emissielijn van een tot dan toe onbekend element. Eduard Frankland bevestigde de waarnemingen van Janssen en was degene die voorstelde om het element naar de zon te vernoemen. Hij stelde het achtervoegsel -ium voor, omdat hij verwachtte dat het element een metaal zou zijn. Toen het element in 1895 door Sir William Ramsay uit cleviet werd gewonnen bleek het geen metaal te zijn, maar de naam werd niet aangepast. De Zweedse chemici Nils Langlet en Per Theodor Cleve voerden onafhankelijk van Ramsay ongeveer gelijktijdig hetzelfde experiment uit.

In het jaar 1907 toonden Ernest Rutherford en Thomas Royds aan dat alfadeeltjes niets anders waren dan heliumkernen. In 1908 lukte het de Nederlandse natuurkundige Heike Kamerlingh Onnes als eerste om helium vloeibaar te maken door het gas tot 0,9 K af te koelen. Hij werd hiervoor met een Nobelprijs onderscheiden. Zijn leerling Willem Hendrik Keesom, die hem inmiddels als directeur van het laboratorium was opgevolgd, lukte het in 1926 als eerste helium onder hoge druk in vaste vorm om te zetten. Helium is genoemd naar de zon (Grieks helios), omdat het element daar het eerst ontdekt werd. ( Bron: nl.wikipedia.org)

alles is ‘streaming’

filosoof en natuurkundige met elkaar in gesprek over pre-socraten
in serie webvideo’s Denker des Abendlandes

Mijn broer stuurde mij deze link naar deze website waar je een serie van acht webvideo’s kunt bekijken met gesprekken over de pre-socratische filosofen.

Denker des Abendlandes
Harald Lesch und Wilhelm Vossenkuhl
met elkaar in gesprek

webvideo’s over pre-socraten
1. over filosofie
2. over wijsheid
3. Miletische natuurfilosofie
4. Pythagoras
5. Heraclitos en Parmenides
6. Empedocles en Philolaos
7. Leucippus en Demokritos
8. Anagaxoras en Diogenes

Demokritos
de vader van de atoomleer Demokritos
op een Griekse postzegel
Thales van MileteThales van Milete (ca. 624 v.Chr. – 545 v.Chr.)
was een der eerste presocratische filosofen. Hij kwam uit Milete (in het huidige Turkije). De oude Grieken zagen hem als een van de Zeven Wijzen. Er wordt gezegd dat hij in staat was een zonsverduistering te voorspellen; waarschijnlijk die van 585 voor Christus. Mogelijk heeft hij zijn kennis over sterrenkunde opgedaan tijdens een reis naar Babylon. Anderen zeggen dat hem deze macht werd toegedicht omdat hij nu eenmaal de geleerde was, en geleerden dit moesten kunnen voorspellen. Hoewel er in de oude culturen ook lieden waren die kosmische verschijnselen konden voorspellen en allerlei theorieën hadden over het universum, waren dit geen filosofen. Want Thales had twee uitgangspunten:
1 – Conclusies omtrent het universum mag men louter en alleen baseren op het universum zelf (dus niet op goden).
2 – Opvattingen moeten gestaafd worden aan de hand van argumenten.

Dit zijn uitgangspunten die de filosofie doen verschillen van andere disciplines, uitgangspunten die overigens nog steeds gelden.
 
Bron: nl.wikipedia.org

Denker des Abendlandes

vette neurologische beloning

Hoe te beminnen? Filosofen over seks door Machteld Allen

Stephan Sanders begint zijn bespreking van het boek Hoe te beminnen? Filosofen over seks van Machteld Allen met de stelling dat filosofen seks altijd vrouwelijk benaderen. Mannen zouden het in zijn visie vooral graag doen, vrouwen én filosofen zouden er vooral graag over praten. Seks en bespiegelen over seks zijn natuurlijk niet zo seksegebonden als Sanders het stelt. En ze zijn al helemaal niet omgekeerd evenredig aan elkaar, zoals vaak verondersteld wordt. Gaat het tenslotte niet om de ervaring van complementatie en dus ervaring van eenheid? Waarom zouden seks en filosoferen over seks geen eenheid kunnen vormen als we met beide klaar kunnen komen?

„Praten activeert de pleziercentra in het meisjesbrein. We hebben het niet over een klein beetje plezier. Dit is enorm; een enorme dopamine- en oxytocine-rush, wat de grootste, vetste neurologische beloning is die je kunt krijgen buiten een orgasme.„
een enorme dopamine- en oxytocine-rush, wat de grootste, vetste neurologische beloning is die je kunt krijgen buiten een orgasme.

Louann Brizendine (Amerikaans neurobiologe)

Machteld AllenSeks is, volgens een wetenschappelijke definitie, een daad waarbij een plezierig, gestaag accumulerend gevoel optreedt in de voortplantingsorganen, totdat het punt van „bevrijding„ optreedt. Maar als je seks zo wetenschappelijk omschrijft blijft er weinig van over en hoeven we er niet zoveel over te praten en te denken. In de wetenschap is dan ook het verlangen zoekgeraakt, dus precies datgene wat seks voor mensen zo interessant maakt. Aan essentiële vragen over seks gaat de wetenschap voorbij. Wat is bijvoorbeeld het „doel„ van seks? En wat is „goede„ seks? Dit zijn vragen die thuishoren in de filosofie. Pas sinds enkele decennia bestaat „filosofie van de seksualiteit„ als aparte tak van de wijsbegeerte.
 
Bron: nobelprijsvoordeliteratuur.nl

Filosofenseks [Stephan Sanders in Vrij Nederland]
Filosofen en seks; waar is de liefde gebleven? [ trouw.nl ]