De slag werd gestreden bij het dorp Borodino, ten westen van Moskou. Napoleon stond met zijn Grande Armée tegenover de Russen van tsaar Alexander I onder generaal Michail Koetoezov. Koetoezov werd na vele onbesliste confrontaties tussen beide legers en na vele terugtrekkende troepenbewegingen gedwongen tot een slag in open veld bij Borodino. De slag eindigde in tactische zin onbeslist, maar de Russen trokken wel terug. Napoleons bevelen tijdens en na de slag duiden er ook op dat ook hij zich voor een pyrrusoverwinning wilde behoeden. Op de dag van de slag had hij last van koorts en tijdens de slag zat hij op een voor zijn doen ver naar achteren geschoven commandopost. Ook kwam hij op de proppen met een bijzonder simplistisch gevechtsplan. De Franse Grande Armée was haar invasie van Rusland begonnen in juni 1812.
 
Tsaar Alexander kondigde een Patriottische Vaderlandse Oorlog af. De Russische troepen, die zich aanvankelijk bij de Pools-Russische grens hadden verzameld, trokken zich terug zonder een noemenswaardige slag te leveren, maar met het doel de Franse aanvoerlijnen onhoudbaar te maken. Hoewel deze tactiek van de verschroeide aarde redelijk succesvol was, werd zij naarmate de Fransen verder in Rusland kwamen steeds minder geaccepteerd door de Russische bevolking en door Tsaar Alexander I. Een en ander leidde ertoe dat de opperbevelhebber van de Russen, generaal Barclay de Tolly, werd vervangen door Mikhail Koetoezov, een teruggeroepen veteraan van vroegere Turkse oorlogen en geliefd bij de Moskouse adel. Maar ook hij durfde het niet meteen aan om de Fransen in een reguliere veldslag te confronteren, en pas op 125 kilometer ten westen van Moskou vond hij ‘geschikt terrein’ om slag te leveren. Hij wierp hier verdedigingswerken op, aan de rechterflank van het slagveld een grote artillerieredoute, de Rajevski-redoute onder bevel van Barclay, en aan de linkerflank drie pijlvormige wallen, de Bagration-flèches, onder bevel van Pjotr Bagration.
 
Bron: nl.wikipedia.org

Battle of Borodino [ serieamania.net ]
Order of Battle of Borodino [ napolun.com ]

Het is onmogelijk niet onder de indruk te zijn van het leven van de heilige Elisabeth groothertogin van Rusland. Vandaag is het 94 jaar geleden dat ze door de bolsjewieken in Alapajewsk werd vermoord en voor de eeuwigheid geboren werd. De dag daarvoor was de tsaar en zijn familie omgebracht waaronder tsarina Alexandra, de zuster van Elisabeth. Haar relieken én die van haar medezuster, de heilige Varvara, bevinden zich sinds 1921 in het klooster van Maria Magdalena in Gethsemané op de olijfberg in Jeruzalem.

De heilige Elisabeth was een dochter van groothertog Ludwig IV en prinses Alice en daarmee een kleindochter van koningin Victoria van Engeland. Haar moeder was de lievelingsdochter van koningin Victoria en met hen deelde Elisabeth haar serieuze karakter en sterke geloof. Haar jongste broer Ernst Ludwig volgde in 1892 zijn vader op als groothertog van Hessen-Darmstadt.

Op de Mathildenhöhe had hij in opdracht van zijn schoonbroer, tsaar Nicolaas II van Rusland, een Russische kapel laten bouwen waar diensten werden gehouden wanneer zijn schoonfamilie uit Rusland op bezoek was. Elisabeth en haar man Serge Alexandrovitch konden zo ook de goddelijke Liturgie in het Kerkslavisch vieren wanneer ze op familiebezoek in Duitsland waren.

Elisabeth von Hessen-Darmstadt [ nl.wikipedia.org ]

In 1965 verfilmde de Engelse filmregisseur David Lean de beroemde roman van Boris Pasternak. Al eerder had hij met The Bridge over the River Kwai (1957) en met Lawrence of Arabia (1962) twee grote epische filmdrama’s op zijn naam gezet. Met Dr. Zhivago zou hij zijn genie als filmmaker nogmaals bewijzen. Lean‘s epische drama’s passen nog helemaal in de traditie van Gone with the wind en de drama’s van Cecil B. DeMille. Dr. Zhivago was een van de laatste films in deze traditie die door de opkomst van het snelle en gewelddadige ‘nieuwe Hollywood’ ouderwets was geworden.

Films van meer dan drie uur zijn voor ons een te lange zit geworden. Bovendien passen kamerbrede muziek en zware symboliek niet meer echt in deze tijd. Toch worden bovengenoemde films van David Lean nog altijd erkend als tijdloze meesterwerken. Vanaf het begin was dat al zo. The Bridge over the River Kwai kreeg in 1957 de oscar voor de beste film, Lawrence of Arabia volgde vijf jaar later en ook Dr. Zhivago had deze oscar in 1965 eigenlijk verdiend, maar The Sound of Music ging er mee vandoor. Bij elkaar wonnen deze drie films van David Lean in 1957, 1962 en 1965 negentien oscars.

De zware symboliek die David Lean graag gebruikt, leent zich uitstekend voor Russisch drama. In een van de eerste scenes in Dr. Zhivago wordt de moeder van de kleine Joeri Zhivago begraven. Het is een prachtige visualisering van de eerste zin uit Pasternak‘s roman: “Zij liepen en liepen maar door en zongen Vjetsnaja Pamjat (Eeuwige Gedachtenis), en steeds als zij ophielden leek het, alsof hun benen, de paarden, de windvlagen op hun eigen ritme doorgingen met zingen.” De scene begint met een lang panoramashot van een verlaten landschap met op de voorgrond een karakteristiek Russisch-orthodox kruis. Vanuit de verte nadert langzaam een begrafenisstoet. Dan zien we de kleine Joeri en volgen detailopnamen van de stoet. Een begrafenis in de ijzige kou met het langzame en gedragen liturgische gezang heeft in zichzelf een diepe symboliek en David Lean neemt echt de tijd om ons daar naar te laten kijken.

Regisseur Michael Cimino filmde overigens met eenzelfde geduldige camera een Russisch-orthodoxe bruiloft in The Deer Hunter. Je hoort vaak dat die scene veel te lang duurt, maar juist deze trage bruiloftsscene is heel betekenisvol in het drieluik (hemel, hel en louteringsberg) dat het verhaal omlijst.

Russische drama [ 1 ] | Russische drama [ 2 ] | Russische drama [ 3 ]