De laatste keer dat ik de Servische skite van de heilige Spiridon bezocht, kreeg ik van Johannes Sigel een Duitse vertaling van Молитве на језеру van de Servische heilige Nikolaj Velimirović (1880-1956). Zijn leerling, de beroemde theoloog Justin Popović vergeleek deze honderd hymnen met de Psalmen van David. In Serviëwordt Nikolaj Velimirović al lang als een heilige beschouwd, maar in 2003 werd hij door de patriarch van Konstantinopel pas heilig verklaard. De Servische Kerk viert zijn naamdag op 18 maart en 3 mei. Vanwege zijn dichterlijke gave en welsprekendheid wordt hij vaak “de Servische Chrisostomus” (=gouden mond) genoemd. De heilige Nikolaj heeft enorm veel geschreven. Zijn hoofdwerk is zonder twijfel De proloog van Ohrid (Охридски пролог) uit 1926-28, een boek van meer dan duizend bladzijden.

Nikolaj Velimirović wurde 1880 in dem kleinen serbischen Dorf Lelić bei Valjevo geboren. Er wuchs in einer frommen Familie auf. Schon früh wirkte Velimirović im Kirchenleben mit und beschloss angeblich mit 11 Jahren, Mönch zu werden. Er besuchte die Priesterschule in Belgrad, wo er schon damals wegen seiner Redekunst bemerkt wurde. Bis 1908 studierte er an der altkatholischen Fakultät der Universität Bern, wo er die Doktorwürde in Philosophie erlangte. Danach studierte Velimirović in Oxford und erwarb ein weiteres Doktorat. In England entwickelte er eine tiefe Freundschaft zur anglikanischen Kirche, die er später pflegen sollte. So war Velimirović auch der erste Nichtanglikaner, der in der Saint Paul’s Cathedral predigte. 1909 kehrte er nach Belgrad zurück und wurde Mönch.
Bron: de.wikipedia.org

Молитве на језеру [ rastko.org.rs ]

Vandaag is het de naamdag van Saint Germain van Auxerre (378-448), niet te verwarren met Saint Germain van Parijs, die een eeuw later leefde. Saint Germain stierf in 448 in Ravenna waar hij op bezoek was bij keizer Valentinianus III om te pleiten voor ordeherstel en vrede in Armorica. Tijdens dit bezoek heeft hij ook de keizerin-moeder, Galla Placidia (388-450) ontmoet. Deze stierf twee jaar na hem in 450. Toen we een maand geleden in Ravenna waren, bezochten we haar kleine mausoleum dat ze in 425 had laten bouwen.

Saint Germain zou dit mausoleum in 448 dus ook gezien kunnen hebben. Na zijn dood werd zijn stoffelijk overschot vanuit Ravenna overgebracht naar Auxerre waarvan hij bisschop was geweest. Koningin Clothilde (480-545) liet boven zijn graf een kerk bouwen.

Saint Germain van Auxerre [ nl.wikipedia.org ]

Drie weken geleden bezochten we in Ravenna verschillende vroeg-christelijke kerken uit de vijfde en zesde eeuw. Achteraf zie je op de foto’s soms meer dan tijdens het bezoek. Zo vielen mij pas later bepaalde verschillen en overeenkomsten op bij het mozaïek in het baptisterium van de arianen en van de orthodoxen. In de vierde eeuw had Arius de orthodox christelijke leerstelling verworpen dat Christus volledig God en volledig mens is. In het zogenaamde arianisme worden Christus en de Heilige Geest gezien als scheppingen van God en daarmee wordt afstand gedaan van de leer van de Heilige Drie-eenheid die leert dat Vader, Zoon en heilige Geest een volmaakt Eenheid vormen, éénwezenlijk en ondeelbaar.

In Ravenna hadden de arianen een eigen doopkapel, het zogenaamde baptisterium. In het interieur is een plafondmozaïek bewaard gebleven. Ook de orthodoxen hadden een eigen baptisterium en ook daar is een plafondmozaïek. Beide mozaïeken hebben dezelfde centrale voorstelling van de doop van Christus door Johannes de Doper in de Jordaan. Op de foto’s zag ik een paar verschillen (zie boven). De Christusfiguur bij de arianen is baardloos. Dat is in overeenstemming met de toenmalige iconografie. Christus werd in de vijfde en zesde eeuw meestal zonder baard afgebeeld.

De Christusfiguur in het baptisterium van de orthodoxen heeft wel een baard, maar dat is een toevoeging uit de negentiende eeuw. Een deel van het mozaïek was verloren gegaan en in de negentiende eeuw heeft men het gelaat van Johannes de Doper en Christus en de duif toegevoegd.

En opmerkelijke overeenkomst is de figuur naast Christus in het water. In het ariaanse mozaïek heeft deze twee kreeftenscharen op zijn hoofd. Het blijkt een riviergod te zijn, een overblijfsel uit de Romeinse mythologie. In het andere mozaïek is er ook zo’n figuur, die de personificatie van de Jordaan voorstelt. Deze reikt een groen badlaken (?!) aan.