Een van de interviews die in De Tien Geboden gebundeld zijn, had Arjan Visser met Jozef van den Berg. Dit interview werd voor het eerst gepubliceerd in Trouw op 7 februari 2004

Stel, een man heeft een vrouw leren kennen, maar nog nooit gezien. Ze schrijven elkaar. Op een keer laat zij weten: ‘Als je wilt dat ik jouw vrouw word, moet je iedere zaterdag bloemen voor mij kopen.’ Ze stelt haar eisen. Nou, denkt de man, die vrouw heeft veel noten op haar zang… Maar goed, hij laat het gebeuren en op een dag gaat hij naar het station om haar van de trein te halen. Hij ziet haar uitstappen en kan zijn ogen niet geloven. Zo’n lieve, mooie vrouw! En hij bedenkt ter plekke dat hij niet alleen op zaterdag, maar alle dagen bloemen voor haar zal kopen. Begrijp je? Het ‘moeten’ verdwijnt. Je kunt God niet liefhebben omdat het moet. Die liefde wil God bij ons opwekken. Niet omdat Hij dat nodig heeft om gelukkig te zijn, maar omdat Hij wil dat wij gelukkig zijn.”
 
,,Kijk, de mens is God kwijt. Hij is, na de val van Adam, in een geestelijke duisternis geraakt en God doet al het mogelijke om dat gevallen wezen weer met Hem in verbinding te brengen. En de weg die God gaat-vanaf Abraham, met het joodse volk, tot Zijn eigen menswording in Christus-is in feite niets anders dan één grote voorbereiding om uit te komen bij onze vrijwillige gehoorzaamheid, bij die overgave, bij die ontmoeting op het perron.
 
Je hebt gelijk: het wil niet echt vlotten met die ontmoeting. Dat komt doordat God ons niet alleen liefde, maar ook vrijheid schenkt. We zijn als woorden die zelf besluiten in welke regel, op welke pagina ze gaan staan. God is de Schrijver en toch verloedert het boek.
 
Ja, Hij schept in wezen iets wat hem tegenwerkt: de eigen wil. Er is een mooi verhaal over een priester die door een man op de proef wordt gesteld die hem, een beetje lacherig, vraagt: ‘Dus God kan een steen scheppen die Hij zelf niet kan optillen?’ Het is even stil. Wat een listige vraag, denkt de priester. En dan antwoordt hij: ‘Inderdaad, dat kan Hij. En die steen, dat bent u’.
 
De mens kiest voor zichzelf, je ziet het in de wereld gebeuren. De mens roept: ‘Ik, ik, ik!’ Hij denkt vrij te worden, maar in feite is hij de slaaf van zijn eigen hartstocht. God wil ons leren wat liefde is. Liefde is: je totaal wegschenken, zoals Christus ons heeft voorgedaan. Hij dwingt ons niet, Hij nodigt ons uit zijn voorbeeld op onze eigen plek, in het klein-en misschien steeds groter-na te leven.”
 
Bron: arjan-visser.nl

Jozef van den Berg (Beers, 1949) was poppenspeler, toneelschrijver en acteur tot hij in september 1989 zijn publiek vertelde dat God hem had gevraagd een voorstelling-over een zoektocht van een acteur naar de schrijver van het stuk-niet langer te spelen, maar te leven. In 1991 verliet hij vrouw en kinderen en trok, met zijn theaterkist, naar Neerrijnen. De eerste twee jaar woonde Van den Berg in het fietsenhok van het gemeentehuis. Toen hij daar moest vertrekken, stelden buurtgenoten een stukje van hun tuin beschikbaar. Daar woont hij nog altijd, in een hutje van twee bij anderhalve meter. Hij leeft van wat mensen hem brengen. Hij bidt, leest, schrijft en luistert ‘naar de zachte stem van God’.

De Tien Geboden

Het derde deel van de Philokalia begint met een tekst van Philotheos van de Sinaï over de waakzaamheid van het hart.

De ziel wordt door de geesten van de boosheid met muren en wallen omsloten en geboeid met de ketenen der duisternis. Het donker om haar heen belet haar te bidden zoals zij wil. Zij ligt in het verborgene geboeid, haar inwendige ogen kunnen niet zien. Wanneer zij nu een aanvang maakt met te bidden tot God en door het Jezusgebed nuchter te zijn, dan zal zij door het Jezusgebed van het donker verlost worden. Op een andere manier komt ze er niet vanaf.
 
Zo komt de ziel erachter dat er binnen in het hart een andere worsteling, een andere tegenstand en een andere oorlog bestaat, die van de geesten der boosheid in de gedachten, zoals trouwens de heilige Schriften getuigen. Zij zeggen immers: “Als een machtige geest u overweldigt, gun hem uw plaats niet.” De plaats van het verstand nu is zijn bevestiging in de deugd, dus de nuchterheid. Want men kan bevestigd zijn in de deugd, maar ook in de ondeugd. Er staat immers:”Gelukkig de man die niet naar de vergadering der goddelozen gaat en niet blijft staan op de weg er zondaars” (Psalm 1). En de Apostel zegt: “Houdt stand, uw lendenen omgord met waarheid.”(Ef. 6:14)
 
Bron: Monastieke Cahiers nr. 22, Bonheiden, vertaling: Christofoor Wagenaar

meer Philokalia

Ik word nogal eens bespot omdat ik alles – het christelijk geloof, psychologie en boeddhisme – door elkaar zou gooien. Laatst werd er tijdens een bijeenkomst, door radicaal conservatieven, met posters tegen mij geprotesteerd.
 
Ik zal niet beweren dat het mij niets doet, maar ik wélét dat ik heel christelijk ben, dat ik vanuit mijn geloof leef. Mensen die ervoor openstaan horen het, en zij die het niet willen horen, horen het niet. Ik heb geen last van bewijsdrift, ik zie het niet als mijn opdracht mijzelf bij zoveel mogelijk mensen populair te maken.
 
Dat mijn boeken zo succesvol zijn, verklaar ik uit het feit dat ik een heldere taal spreek, dat ik niet veroordeel maar mensen neem zoals ze zijn en dat ik hen vanuit het christelijk geloof probeer te helpen zin aan hun leven te geven.
 
Bron: De Tien Geboden [trouw.nl]

Een van de redenen waarom de boeken van Anselm Grün zoveel mensen bereiken, is waarschijnlijk dat hij een brug slaat tussen de zoekende ziel en de wijsheid die er in de Christelijke Traditie bewaard wordt. Hij spreekt zelden over het katholicisme, protestantisme of evangelicale beweging, maar als Benediktijner monnik weet hij zich verbonden met een monastieke traditie die teruggaat tot de woestijnvaders van de vierde eeuw. Het enige boekje dat ik van hem heb, gaat over de strijd van de oude monniken tegen de demonen. (Omgaan met de Boze, verschenen in de serie Monastieke Cahiers van de Abdij Bethlehem in Bonheiden) en het valt mij op dat hij de Jungiaanse psychologie hierin combineert met de psychologie avant la lettre van de woestijnvaders. Eigenlijk verkondigt Grün een soort spirituele psychologie en gebruikt net als in de New Age veelvuldig het woord ‘helen’. Daar is natuurlijk niets mis mee, maar vaak valt een beetje teveel nadruk op het zelf dokteren aan de ziel en raakt Christus wat op de achtergrond. Daarom zijn de protesten uit conservatief christelijke kringen ook wel begrijpelijk.

Ik wil niet beweren niet Anselm Grün van oosterse en westerse mystiek één potje kookt, maar vaak is hij te weinig kritisch over oosterse mystiek. Natuurlijk weet hij dat er tegenwoordig een grote behoefte is om mystieke tradities met elkaar te verbinden en dat oosterse mystiek erg populair is. Je daarover kritisch uitlaten, betekent waarschijnlijk ook een groot deel van je publiek verliezen en Grün wil nu juist zoveel mogelijk mensen bereiken. Ik vind het jammer dat hij zich niet volledig uitspreekt over de christelijke visie op het bestaan en Jezus bijna als een gnostische messias presenteert:

Hij spreekt hier helemaal niet over de menswording van God, dat Christus mens geworden is om ons weer terug te brengen bij God. Door de zonde zijn we gevallen en alleen door het Offer van Zijn Heilig Lichaam en Bloed kunnen we weer bij God terugkeren. Het zou kunnen dat hij meent dat de religieuze zoeker van de 21e eeuw deze visie niet verdraagt. Dat hij als Benediktijner monnik het gnosticisme aanhangt, lijkt mij in ieder geval sterk.

Wat is het eigenlijke doel: zoveel mogelijk mensen willen bereiken en helpen ‘zin aan hun leven te geven’ of zoveel mogelijk mensen bij God willen brengen?

Anselm Grün schreibt:

“Im Ausatmen können wir uns vorstellen, wie wir all die Gedanken, die immer wieder hochkommen, einfach abfließen lassen. Wenn wir das eine Zeitlang tun, werden wir innerlich ruhig. Dann können wir den Atem mit einem Wort verbinden. Wir können z.B. beim Einatmen still sagen: ‘Siehe’ und beim Ausatmen ‘Ich bin bei dir’… Ich muss mich bei dieser Meditation gar nicht konzentrieren.”

Hier aber befinden wir uns voll im Trend der New-Age-Mystik. Gott ist nicht mehr eine Person, dem der Mensch im Anruf gegenübersteht, sondern eine Art kosmische Energie, die einen durch Atemtechniken, die noch dazu die ideale Voraussetzung für Passivität sind, immer mehr erfüllen kann.

Bron: vigi-sectes.org/catholicisme/esoteriklehrer-fuer-evangelikale.html

anselm-gruen.de | vier-tuerme-verlag.de