Categorie archief: taal en poëzie

Heidegger’s Heimat [ 12 ]

Heidegger als dichter: Abendgang auf der Reichenau 1916

Niet alleen de brieven die Martin Heidegger aan zijn geliefde Hannah Arendt schreef, zijn gebundeld. Ook de brieven aan zijn vrouw Elfride zijn in boekvorm verschenen en zelfs in het Nederlands vertaald onder de titel Mijn lieve zieltje (2007). Omdat ik in juni met ‘mijn lieve zieltje’ nog een avondwandeling op Reichenau heb gemaakt, las ik het gedicht Abendgang auf der Reichenau dat Heidegger op 12 augustus 1916 schreef toen hij zich met Elfride op het kloostereiland in de Bodensee had verloofd.

HeideggerAbendgang auf der Reichenau
 
Seewärts fließt ein silbern Leuchten
zu fernen dunklen Ufern fort,
und in die sommermüden, abendfeuchten
Gärten sinkt wie ein verhalten Liebeswort
die Nacht.
Und zwischen mondweißen Giebeln
verfängt sich noch ein letzter Vogelruf
vom alten Turmdach her –
und was der lichte Sommertag mir schuf
ruht früchteschwer –
aus Ewigkeiten
eine sinnentrückte Fracht –
mir in der grauen Wüste
einer großen Einfalt.
 
12. August 1916
Heidegger
het originele handschrift
Sant Georg
Michaela maakte tijdens onze avondwandeling op Reichenau deze foto van het 1100 jaar oude Sankt Georg kerkje

Mijn lieve zieltje [ Brieven aan zijn vrouw Elfride 1915 - 1970 ]

Heidegger’s Heimat [ 4 ]

Komende zomer hopen we Heidegger‘s berghut te bezoeken
aan het lezen in Heidegger en zijn tijd van Rüdiger Safranski

Martin HeideggerIn de voetsporen van Martin Heidegger betekent soms ook in de voetsporen van Friedrich Hölderlin. Op weg naar Heidegger‘s berghut in Todtnauberg willen we eerst een bezoek brengen aan Tübingen waar Hölderlin samen met Schelling en Hegel aan de Tübinger Stift theologie heeft gestudeerd. In 1807 werd de hypochondrische dichter krankzinnig verklaard. De Tübinger timmerman Ernst Zimmer had nog ein Zimmer frei in zijn woontoren. Hölderlin zou er 37 jaar lang, tot aan zijn dood in 1843, blijven wonen. Tegenwoordig is er een klein museum ingericht.

We hebben de natuur aan ons onderworpen, de telescoop dringt door tot in de verste uithoeken van het heelal, en daarbij gaan we „overhaast voorbij„ aan de „feestelijke opgang„ van de verschijnende wereld.

Hölderlin over die Götternacht

Wij ‘hedendaagse mensen’, zegt Hölderlin, zijn weliswaar ‘mensen met veel ervaring’, namelijk in de zin van wetenschappelijke kennis, maar we hebben daarbij het vermogen verloren de dingen, de natuur en de menselijke relaties in hun volheid en levendigheid waar te nemen. We hebben het ‘goddelijke’ verloren, wat betekent dat de ‘geest’ uit de wereld is geweken. We hebben de natuur aan ons onderworpen, de telescoop dringt door tot in de verste uithoeken van het heelal, en daarbij gaan we ‘overhaast voorbij’ aan de ‘feestelijke opgang’ van de verschijnende wereld. Van de ‘liefdesbanden’ tussen natuur en mens hebben we ‘strikken gemaakt’, we hebben ‘gespot’ met de grenzen van het menselijke en natuurlijke. We zijn een ‘sluw geslacht’ geworden dat er zelfs nog trots op is de dingen ‘naakt’ te kunnen zien. En zo ‘zien’ we de aarde niet meer, ‘horen’ het lied van de vogels niet meer en de taal tussen de mensen is ‘verdord’. Dat alles betekent bij Hölderlin ‘godennacht’.
 
uit: Rüdiger Safranski, Heidegger en zijn Tijd, blz. 354-55.
Uitgeverij Olympus/Contact, derde druk 2002 (vertaling: Mark Wildschut)


Hölderlin Turm Tübingen [ hoelderlin-gesellschaft.de ]

balkonscene

Zondag gezien op Een: Franco Zeffirelli’s Romeo and Juliet (1968)

balkon Romeo en JuliaIn onze beeldvorming staan kelderboxen en breezers tegenwoordig voor de verwoestende geilheid van bepaalde groepen teenagers. Zo staat het kleine balkon met de klimop ernaast voor hoofse tederheid. Het balkon waar de twee pubers Romeo en Julia zich voor het eerst met elkaar verstrengelden, bevindt zich nog altijd in Verona. Franco Zeffirelli maakte in 1968 een magnifieke verfilming die oscars won voor de beste cinematografie en kostuums. De pracht en praal uit de Renaissance is een lust voor het oog, alsof schilderijen van Benozzi Gozolli tot leven zijn gekomen. De Shakespeariaanse taal staat weliswaar ver van ons af maar combineert verrassend goed met het naturelle spel van het verliefde paartje.

For never was a story of more woe Than this of Juliet and her Romeo

Romeo and Juliet [ imdb.com ]