Categorie archief: taal en poëzie

Heidegger’s Heimat [ 1 ]

Komende zomer hopen we Heidegger‘s berghut te bezoeken
Bauen Wohnen Denken (1951)

Martin HeideggerVolgens Hannah Arendt trok er door het denken van haar leermeester Martin Heidegger een storm. “Hij komt uit het oeroude en wat hij achterlaat, is iets volmaakts, dat zoals al het volmaakte terugvalt aan het oeroude.”

Eigenlijk is het niet verwonderlijk dat Heidegger kort na de Tweede Wereldoorlog een fenomenologie van de architectuur heeft proberen te ontwikkelen. In het woord architectuur zit het Griekse woord archè dat we ook tegenkomen in de eerste woorden van het Johannesevangelie: εν αρχη ην ο λογος (in den Beginne was het Woord).

In 1951 houdt Heidegger in Darmstadt de voordracht Bauen Wohnen Denken voor de Deutsche Werkbund over de betekenis van architectuur voor de mens. Na de verwoestende oorlog lagen de Duitse steden in puin en leek het geïndustrialiseerde Duitsland teruggekeerd naar zijn agrarische wortels. Van een Wirtschaftswunder was in 1951 nog geen sprake. In de voordracht Bauen Wohnen Denken trekt Heidegger een parallel met de drieslag Arbeitsdienst, Wehrdienst, Wissensdienst uit zijn beruchte Rektoratsrede (1933) Die Selbstbehauptung der deutschen Universität. Bauen Wohnen Denken was daar een naoorlogse hertaling van en vestigde de aandacht op de actualiteit van het menselijk dasein in 1951: de woningnood. De Lebensraum van het Derde Rijk was geïmplodeerd. Miljoenen Duitsers hadden geen dak meer boven hun hoofd. De Trümmergeneration was teruggeworpen in het oorspronkelijke dasein, onder de naakte sterrenhemel. Voor de existentiële fenomenoloog Heidegger is de oergrond tevens ‘oerplafond’. Het is tenslotte de taal die ons een dak boven het hoofd geeft, en grond onder de voeten. ‘In den beginne was het Woord’, zegt de Evangelist. ‘Die Sprache ist das Haus des Seins’, zegt Martin Heidegger.

Heidegger's blokhut
Heidegger’s blokhut bij Todtnauberg
Das Wohnen ist die Weise, wie
die Sterblichen auf der Erde sind.

Martin Heidegger

Der Aufsatz “Bauen Wohnen Denken” wurde nach dem Zweiten Weltkrieg verfaßt und vor dem Deutschen Werkbund vorgetragen. Heidegger reflektiert über Worte, die unterschiedlich klingen, möglicherweise ein und daselbe bedeuten können, auf jeden Fall aber zu einer Gleichsetzung gebracht werden konnten. Daß dies Sinn macht, läßt sich dem Text entnehmen, der sehr einfach strukturiert ist und systematisch aufgebaut wurde. Sprache sei die Herrin des Menschen, auch wenn wir uns noch so gut ihrer bedienen können.
 
Ik kan wonenHeidegger will das Wesen vom Wohnen und Bauen durchmessen. Als er den Worten nachgeht, stößt er auf überraschende Zusammenhänge.
 
“Bauen ist eigentlich Wohnen.”
 
“Das Wohnen ist die Weise, wie die Sterblichen auf der Erde sind.”
 
“Das Bauen als Wohnen entfaltet sich zum Bauen, das pflegt, nämlich das Wachstum, – und zum Bauen, das Bauten errichtet.”
 
Bron: de.nntp2http.com

Martin Heidegger [ de.wikipedia.org ]

oud nieuws voor kluizenaars

Zeitung für Einsiedler uit Heidelberg (1808)

De Zeitung für Einsiedler werd tussen april en augustus 1808 door Achim von Arnim uitgegeven en behoorde tot de Heidelberger Romantik. Clemens Brentano en Joseph Görres zaten in de redactie. De Heidelberger Universiteit heeft de originele uitgaven gedigitaliseerd en op haar website voor alle kluizenaars ter wereld mét internetverbinding toegankelijk gemaakt. Aangezien kluizenaars al met één been in de eeuwigheid staan, is het niet zo erg dat de krant van vandaag 202 jaar oud is.

Zeitung für Einsiedler
Zeitung für Einsiedler 31 mei 1808

Zeitung für Einsiedler [ de.wikipedia.org ] | diglit.ub.uni-heidelberg.de

Amerikaanse Burgeroorlog [ 5 ]

Abraham Lincoln’s Gettysburg Adress op 19 november 1863
vandaag is het 145 jaar geleden dat Abraham Lincoln werd vermoord

De korte en simpele toespraak die Abraham Lincoln op 16 november 1863 in Gettysburg hield, is in de Verenigde Staten een canonieke tekst die al door generaties Amerikaanse schoolkinderen uit het hoofd is geleerd. Lincolns woorden zijn vereeuwigd op het Lincoln Memorial in Washington. Ook op het Lincoln Monument in Gettysburg staat de volledige tekst van zijn toespraak.

Gettysburg Adress Monument
het Lincoln Adress Monument door Henry Kirke Bush-Brown bij het Gettysburg Battlefield, opgericht in 1912
Gettysburg Adress
Lincoln’s Gettysburg adress
in de New York Times van 20 november 1863
Zevenentachtig jaar geleden brachten onze voorvaders op dit continent een nieuwe natie voort, ontstaan in vrijheid en gewijd aan het beginsel dat alle mensen als gelijken zijn geschapen.
 
Nu zijn we verwikkeld in een grote burgeroorlog, die beproeft of die natie, of elke natie zo ontstaan en gewijd, zich lang kan voortzetten. We zijn bijeen op een groot slagveld van die oorlog. We zijn gekomen om een gedeelte van dat veld te wijden als laatste rustplaats voor hen die hier hun levens gaven opdat die natie mocht leven. Het is, al met al, gepast en juist dat we dit doen moeten.
 
Maar, in ruimer zin, kunnen we deze grond niet opdragen, wijden of heiligen. De dappere, al dan niet gesneuvelde mannen die hier streden hebben het gewijd, ver boven onze armzalige macht daaraan toe of af te doen.
 
Het zal de wereld amper opvallen, laat staan lang bijblijven wat wij hier zeggen, maar nooit zal ze vergeten wat zij hier deden. Veeleer is het aan ons, de navertellers, om hier te zijn gewijd aan het onvoltooide werk, hetwelk zij die hier vochten, tot dusver zo nobel hebben bevorderd. Veeleer is het aan ons om hier te zijn gewijd aan de grote voor ons overgebleven taak: dat we ons om deze geëerde doden des te nauwer mogen verbinden met de zaak aan welke zij voorgoed zijn gebonden; dat we hier plechtig beloven dat deze doden niet tevergeefs zullen zijn gestorven; dat deze natie, onder God, in nieuwe vrijheid zal herleven; en dat staatsbestuur van een volk, door een volk, voor een volk, niet van de aarde zal verdwijnen.
begrafenis van Lincoln
Amerika neemt afscheid van zijn geliefde president (gravure uit: Harper’s Weekly)

Gettysburg Adress [ en.wikipedia.org ]