De Duitse graficus en postzegelontwerper Heinz Schillinger (1929-2008) behoort net als zijn collega’s Otto Rohse, R.D.E.Oxenaar, Louis Jäger en Georg Malin tot de generatie die tussen 1925 en 1930 geboren is en vooral in de jaren zestig en zeventig actief waren in een speelse modernistische stijl. Net als Rohse ontwierp Schillinger een serie langlopende frankeerzegels (1977-1987) met kastelen en burchten en een aantal zegels met Duitse steden (1969-1977). Iedereen die Duitse postzegels verzamelt of verzameld heeft, kent ze.

Schillinger‘s stijl lijkt op die van Rohse, maar is minder lyrisch. De lijnen hebben allemaal dezelfde dikte en de composities zijn voller. De grafische verbeelding van de stad Aken is een van de dertien ontwerpen die hij maakte voor postzegels met Duitse steden die tussen 1969 en 1973 verschenen. In 1977 verschenen nog twee Europazegels van zijn hand.

post uit Duitsland [ 1 ] | post uit Liechtenstein [ 1 ] | post uit Liechtenstein [ 2 ]

In het begin van de jaren zeventig waren Duitsland, Italië, Liechtenstein en Zwitserland mijn favoriete postzegellanden buiten Nederland. Zwitserland is in deze reeks nog niet aan bod gekomen. Als klein land heeft Zwitserland net als Nederland grote namen voortgebracht in de typografie en het grafische ontwerp. De postzegel als het visitekaartje van een land weerspiegelt dit.

Een van de eerste series uit Zwitserland die ik (bijna) compleet kreeg, is bovenstaande serie uit 1947. Helaas heb ik nog niet kunnen achterhalen wie deze zegels ontworpen heeft. Het zijn strakke gravures die mij qua thema (imponerende spoorwegen, bergwerken, kabelbanen en stuwdammen) en stijl aan Zwitserse reisaffiches uit de dertiger jaren doen denken.

Ook bovenstaande serie frankeerzegels uit 1973 is mij nog steeds lief. Toen we in de eerste helft van de jaren zeventig ieder jaar met vakantie naar Zwitserland gingen, plakten we de 50 cent op een “kale” ansichtkaart. Voor oma kwam er een verhaaltje bij en moest er 70 cent opgeplakt worden. De stijl van Hans Hartmann herinnert mij aan de schilderijen van Daniele Buzzi (1890-1974) op posters van het Zwitserse verkeersbureau in Tessin in de jaren vijftig.

In deze serie is HELVETIA heel toepasselijk in het lettertype Helvetica gezet. Bij kapitalen heb je Fingerspitzengefühl nodig om de Helvetica en de Akzidenz Grotesk uit elkaar te houden. Aan de brede E herkennen we de HELVETICA.

swiss rural landscape [ wellcentred.wordpress.com ]

Met miljoenen anderen ben ik opgegroeid met de grafische ontwerpen van R.D.E.Oxenaar (*1929). De serie bankbiljetten die hij tussen 1966 en 1985 ontwierp, zijn het bekendst. Maar Oxenaar ontwierp ook ander waardepapier.

Als postzegelverzamelaar raakte ik al vroeg bekend met zijn grafische ontwerpen voor postzegels. Zo kan ik mij nog heel goed de eerste postzegels van Ootje Oxenaar herinneren. Dit waren de kinderpostzegels uit 1968 met sprookjesfiguren. Ze hebben eenzelfde uitstraling als de eerste serie bankbiljetten met Frans Hals (10 gulden), Sweelinck (25 gulden), De Ruyter (100 gulden) en Spinoza (1000 gulden) uit 1966. (Vondel op de 5 gulden volgde in de jaren zeventig.) Ik noem het ‘feel good modernisme’: gestileerde vormen, heldere kleuren, gesloten contouren. Anders dan zijn collega Wim Crouwel ontwikkelde Oxenaar zich nooit tot een hard edge modernist.

Afgelopen week ontdekte ik een ‘Duitse Oxenaar‘. De graficus Otto Rohse is een generatiegenoot en dat is goed te zien. Als grafici ontwikkelden zij zich vanaf de jaren veertig en kregen de optimistische mid century modern met de paplepel ingegoten. Deze stijl kenmerkt zich door heldere gestileerde ontwerpen en abstraherende vormen, zonder dat de voorstelling puur abstract wordt.

Rohse ontwierp veertig jaar lang tussen 1955 en 1995 regelmatig postzegels voor de Deutsche Bundespost. Ook met zijn postzegelontwerpen, raakte ik heel vroeg bekend. De eerste, langlopende serie frankeerzegels waarmee een hele generatie Duitsers vanaf 1966 is opgegroeid, is een mooi voorbeeld van zijn grafische stijl. De postzegels met gravures van historische monumenten (waaronder bovenstaande trapgevel uit Flensburg) zijn eenkleurig en in plaatdruk.

De meeste ontwerpen van Rohse zijn meerkleurig en herkenbaar door zijn grafische stijl. In de veertig jaar dat hij voor de Deutsche Post postzegels ontwierp, verbeeldde hij vooral historische gebouwen en Duitse landschappen, meestal op een panoramaformaat, een langwerpig formaat dat je bij Nederlandse postzegels bijna nooit ziet, maar dat in Duitsland zeer gangbaar is.

De postzegels van Otto Rohse zijn allemaal in hoge resolutie te zien op briefmarken-bilder.de.

postzegels van Louis Jäger | postzegels van Georg Malin