Het gebeurt zelden dat ik in een museum tranen in mijn ogen krijg. Gisteren overkwam het mij in de Kunsthal. Nadat ik genoten had van de Adem der natuur in de benedenzaal, bezocht ik op de bovenverdieping twee andere tentoonstellingen: Land in Zicht, een serie aquarellen en topografische kaarten uit de zeventiende eeuw en De Eindeloze Oorlog, een serie indringende veteranenportretten van Martin Roemers. Vorig jaar werd hij in één klap over de hele wereld bekend door een prijs in de wacht te slepen in de categorie Portretten bij World Press Photo 2005. De winnende foto (zie boven) maakt deel uit van een reeks portretten die Roemers maakte van Nederlandse, Duitse, Engelse, Amerikaanse, Russische en Poolse veteranen uit de Tweede Wereldoorlog. Deze worden nu op groot formaat in de Kunsthal gepresenteerd.

Toen jongens en meiden van amper twintig jaar, nu stuk voor stuk tachtigplussers. De portretten zijn journalistiek en artistiek van hoog niveau. Door de afmetingen en een kleine scherptediepte, waarbij puntje van de neus en oren vaak al onscherp zijn en de wenkbrauwen letterlijk haarscherp, zijn deze foto’s een bijna grafische weergave van het visitekaartje van de ziel. Doordat de focus bij de ogen ligt, worden deze extra indringend. Onder de grote portretten hangt een bordje met daarop een oorlogsherinnering van de veteraan. Om die te kunnen lezen, moeten we ons hoofd buigen. Zo worden deze portretten een passend eerbetoon aan mensen die een bizar gemeenschappelijk lot delen: tijdens de verschrikkingen van de oorlog zagen ze bij elkaar de dood in de ogen. Tegenwoordig zien ze elkaar vaak jaarlijks tijdens veteranenbijeenkomsten, met een kopje koffie en een koekje erbij, als oude mensen die vaak allang niet meer alleen praten over de oorlog, maar bijvoorbeeld ook over het getob met dezelfde ouderdomskwalen.

De tentoonstelling „De eindeloze oorlog„ van fotograaf Martin Roemers laat een bijzonder indringend portret van veteranen uit de Tweede Wereldoorlog zien. Voor Roemers (1962), in 2006 een van de winnaars van World Press Photo in de serie Portretten, is oorlog geen onbekend thema. Eerder al verbeeldde hij de militaire dienstplicht in Nederland en de Nederlandse militairen op vredesmissie in het voormalige Joegoslaviëen Afghanistan. In deze tentoonstelling geeft Roemers de Tweede Wereldoorlog daadwerkelijk een gezicht door veteranen uit verschillende landen met hun persoonlijke verhalen te portretteren. Hij weet het moment waarop het geheugen zich meester maakt van het gezicht en de herinneringen bovenkomen op intense wijze in zwart-wit fotografie vast te leggen.
 
Bron: kunsthal.nl

Word Press Photo

Ergens eind jaren zeventig heb ik bij de VARA voor het eerst l’Invitation en la Dentellière van Claude Goretta gezien. Later werden deze tijdens een Goretta-cyclus in de jaren tachtig nog eens herhaald. Daarna kan ik me niet herinneren dat er nog films van de Zwitserse regisseur op de Nederlandse televisie zijn geweest. De VARA ging steeds meer cabaret programmeren wat ten koste ging van het sociaal realisme. Met l’Invitation uit 1973 die in Cannes bekroond werd met de juryprijs, toonde hij zich een grootmeester op het gebied van de karakterstudie.

Met La Dentellière uit 1977 was zijn naam voorgoed gevestigd. Maar ook die van de toen 23-jarige Isabelle Huppert die het arbeidersmeisje Pomme speelde. Geen vrolijke film, maar dat is sociaal realisme zelden (uitgezonderd in propaganda, maar dat moet eigenlijk sociaal idealisme genoemd worden). Ook la vie rêvée des anges van Eric Zonca uit 1998 schildert het leven van een fabrieksmeisje in datzelfde deprimerende Noord-Frankrijk en is evenmin het zonnetje in huis. Wat het genre voor mij aantrekkelijk maakt, is de ongeflateerde, droge registratie van het leven van de ander. En dat gaat meestal samen met een mengeling van empathie en opluchting.

 

Ook het filmmuseum in Amsterdam doet mee aan het retrosprectief en op zondag 8 april zal Isabelle Huppert daar de eregast zijn. De zaterdag daarvoor zal ze in den Haag de tentoonstelling de vele gezichten van Isabelle Huppert openen, waarbij ook een foto te zien is die Rineke Dijkstra van haar maakte.

Isabelle Huppert, la vie pour jouer

Ik ben benieuwd naar de documentaire van Sunny Bergman die de VPRO vanavond laat uitzendt. De dubbelheid die wij allemaal hebben ten aanzien van het uiterlijk, belooft pijnlijk in beeld te worden gebracht. Ik verzet mij wanneer de ander mij op mijn uiterlijk beoordeelt en het irriteert mij wanneer ik merk dat gedicteerde voorbeelden mijn zelfbeeld beinvloeden. Maar wanneer ik eerlijk ben, vorm ik zelf ook oordelen op grond van het uiterlijk en moet ik tot mijn schaamte toegeven dat ik ook naar het uiterlijk kijk met een blik die door onze beeldcultuur bepaald is. Juist ook omdat ik mij tegen dat opgedrongen beeld verzet.

Cosmeticafabrikant Dove dat zijn imago van blanke onschuld extra profiel wil geven, is nu een campagne begonnen tegen de dictatuur van het heersende schoonheidsideaal. Zolang we aantrekkelijk willen worden gevonden door de ander, die net als wijzelf door het schoonheidsideaal van onze beeldcultuur gemanipuleerd wordt, is het vechten tegen de bierkaai. Net als tegen de rimpels. Met het verschil dat een negatief zelfbeeld tussen de oren zit en lastiger recht te trekken is dan een rimpel. Al waagt Dove een dappere poging.

beperkt houdbaar [ website n.a.v. de documentaire ]