Categorie archief: Italië

Italiëgangers [ 17 ]

vrijdag 19 juli 2013

Johann Georg von Dillis (1759-1841)

In de Alte Pinakothek in München zag ik een portret van de landschapsschilder Johann Georg von Dillis uit 1833. De 74-jarige Von Dillis oogt als een ernstige, ingetogen Biedermeier . Op zijn 23e werd hij priester gewijd en in zijn hart is hij dat misschien altijd gebleven. In de omgeving van Rome ontwikkelde hij zich tot landschapsschilder en stond hij onder invloed van de classicistische stijlprincipes van Claude Loraine.

In het onderstaande landschap dat in de Neue Pinakothek hangt, is dat duidelijk te zien. Het is een uitgebalanceerd pastoraal landschap met traditionele staffage: op de voorgrond een musicerend gezelschap en daar achter een herder. Zo keken ook zijn tijdgenoten Jacob Philipp Hackert (1737-1807) en Joseph Anton Koch (1768-1839) naar het Italiaanse landschap.

Grottaferrata bij Rome 1796-1797
veduta van Johann Georg von Dillis

Von Dillis maakte in 1821, net als de Franse landschapsschilder Pierre Henri de Valenciennes (1750-1819) veertig jaar eerder, een uitgebreide studie van wolken. In het Lenbachhaus zag ik een serie tekeningen in wit krijt op grijsblauw papier. In het eerste kwart van de negentiende eeuw had de wolkenstudie van Luke Howard uit 1802 grote invloed op landschapsschilders.

portret van Johann Georg von Dillis (detail) uit 1833 in de Alte Pinakothek in München

Von Dillis werd bij het grote publiek van zijn tijd vooral bekend door zijn betrokkenheid bij de totstandkoming van de Alte Pinakothek. Toen Ludwig I (1786-1868) van Beieren nog kroonprins was, had de 27 jaar oudere Von Dillis hem vergezeld op zijn reis door Italië. Von Dillis is tot aan zijn dood met hem bevriend gebleven en werd de eerste directeur van de Alte Pinakothek.

“As a museum building, the Alte Pinakothek was the product of a fruitful collaboration between two specialists on whom the King was able to call — the architect Leo von Klenze and the then director of the gallery, Johann George von Dillis. Much of their pioneering thought still makes itself felt today, from the now clearly obvious division into large halls and smaller cabinet-style rooms, plentiful daylight in the interior, and overhead lighting, which frees up wall space for paintings and ensures illumination without dazzle. The way in which paintings are presented in most art galleries in the world can also be traced back to the ideas of Dillis and Klenze.”

Bron: The Alte Pinakothek, Munich (2002) door Reinhold Baumstark, pagina 9

informatiepagina over Johann Georg von Dillis op de website ludwigthefirst.weebly.com

meer Italiëgangers [ W&V ] | J.G. von Dillis [ de.wikipedia.org ]

torennijd

dinsdag 16 juli 2013

campanilismo in Toscane in het Trecento

In het Duecento kwam in de Toscaanse steden een nieuwe bevolkingsgroep aan de macht, de burgerij. Deze bestond uit kooplieden, bankiers, handwerkslieden uit vooraanstaande gilden en juristen. In tegenstelling tot de arme boerenbevolking in de ommelanden was de burgerij machtig genoeg om onder de feodale heerschappij uit te komen en uiteindelijk zélf aan de macht te komen.

Pisa, Lucca, Florence en Siena ontwikkelden zich tot stadstaten die elkaar fel bevochten. Niet alleen in de handel maar ook in prestige. Zo probeerden de rivalen Florence en Siena elkaar te overtroeven met de hoogste en zwaarste klokkentoren (campanile). Deze “torennijd”, die zich uitbreidde naar andere Toscaanse steden, noemt men soms campanilismo . Een massieve en hoge campanile kon de grootste en zwaarste klokken dragen zodat de stad “haar stem” kon verheffen boven alles en iedereen uit.

met de klok mee:
Palazzo Vecchio (1298-1314) Florence
Palazzo Pubblico (1297-1344) Siena
Palazzo Comunale (1393-1440) Montepulciano
Palazzo dei Priori (rond 1300) Montalcino

De foto’s werden gemaakt op 22, 23 en 25 juni 2013

Overigens is het campanilismo uit het Trecento in brede zin een verschijnsel van alle tijden, van Babel tot aan de Burj Khalifa . In de 21e eeuw wordt de strijd om de hoogste toren vooral uitgevochten in China en op het Arabisch schiereiland.

Trecento [ nl.wikipedia.org ]

Florence

zondag 14 juli 2013

op 25 en 26 juni j.l. bezochten we Florence

Wanneer je vanuit Umbriëvia Siena naar Florence reist, maak je ook een reis van het Duecento (1200-1300) naar het Quattrocento (1400-1500). De rauwheid van de middeleeuwen transformeert in de verfijning van de Renaissance. In Florence is deze overgang duidelijk zichtbaar in het palazzo. De benedenverdieping van het stadspaleis uit de vijftiende en zestiende eeuw ziet er door het bruutwerk uit als een middeleeuwse burcht, maar in de bovenbouw en de enorme kroonlijst herleeft de antieke bouwkunst.

detail van het Palazzo Strozzi en de hoek van het Palazzo Medici Riccardi

In het palazzo uit de vijftiende en zestiende eeuw zien we al in welke richting de architectuur zich in Europa zal gaan ontwikkelen. De basis van het gebouw is middeleeuws, maar de bekroning is geïnspireerd door de klassieke bouwkunst. Tijdens de Renaissance combineren bouwmeesters de logge middeleeuwse bouw met lichtere en elegante motieven.

Rustica of bruutwerk is het gebruiken van ruw blokwerk in de sokkel van de gevels van gebouwen, in de omlijsting van poorten of in cordons. Met name bij de Italiaanse palazzi uit de renaissance werden Opera Rustica vaak toegepast. Het brengt veel reliëf (diepe en brede groeven) in de gevel en het geeft de gevel bovendien een robuuster karakter. Het doel van de toepassing van rustica is het vergroten van contrast met egale delen of het bewerkstelligen van een landelijke uitstraling. Toch komt er nog veel vakmanschap aan te pas om de blokken te kunnen hanteren in het eigenlijke metselwerk. Achter deze muren konden handelaars een winkelruimte huren, de verdieping erboven werd gereserveerd voor de financieel beter gestelden.

Bron: nl.wikipedia.org

Sta Maria del Fiore met de beroemde koepel van Filippo Brunelleschi

Het verschil tussen Middeleeuwen en Renaissance is goed te zien in de voorgevels van de San Lorenzo en Sta Maria Novella. De voorgevel van de San Lorenzo is net als die van de gelijknamige kathedraal van Perugia sober en robuust, terwijl de Sta Maria Novella in 1470 van Leon Battista Alberti een polychrome marmeren façade heeft gekregen.

Piazza Sta Trinita, San Lorenzo en Sta Maria Novella van Leon Battista Alberti

in de Santa Maria Novella zagen we twee werken van de “vaders” van de westerse schilderkunst: Giotto en Masaccio. Links een crucifix (ca. 1289) van Giotto en rechts de heilige Drieeenheid (ca. 1426) van Masaccio

Souvenir di Firenze

Alle foto’s werden gemaakt op 25 en 26 juni 2013.

Opera per Santa Maria Novella [ chiesasantamarianovella.it/en ]
Quattrocento [ nl.wikipedia.org ]

In de voetsporen van Heidegger

Volgens Hannah Arendt trok er door het denken van haar leermeester Martin Heidegger een storm. “Hij komt uit het oeroude en wat hij achterlaat, is iets volmaakts, dat zoals al het volmaakte terugvalt aan het oeroude.” Wij gingen bij de beroemde blokhut in Todtnauberg kijken of Arendt gelijk had.

Voetnoten bij de 19e eeuw

In het Rijk van de Geest is alles tegenwoordige tijd en daar alleen ben je onsterfelijk. Zolang je maar niet vergeten wordt, leef je voort. Maar als je bent weggezonken in het collectieve geheugen, kun je met een lemma op wikipedia.org weer boven water komen.

Amerikaanse Burgeroorlog

Deze serie begon op 9 april 2010, precies 145 jaar na het einde van de Civil War, misschien wel het grootste trauma uit de Amerikaanse geschiedenis. Het laatste artikel verscheen op 3 juli 2013. Dat was precies 150 jaar na de Slag bij Gettysburg, het keerpunt in de oorlog.

Napoleon en zijn schilders

Weinig historische figuren zijn zo vaak geschilderd als Napoleon Bonaparte. Niet alleen tijdens zijn bewind maar ook daarna bleven schilders historische gebeurtenissen vastleggen met Napoleon in het centrum van de aandacht. Geschiedvervalsing. Omdat het moest.

Landschapsschilders uit de Goethezeit

Met de Goethezeit wordt in Duitsland de periode 1770-1830 aangeduid. Niet alleen de filosofie, literatuur, beeldhouwkunst, architectuur en muziek kwamen in het Duitse taalgebied tot bloei maar ook de romantische landschapsschilderkunst.

Schilders in Italië

Tot in de 19e eeuw was de reis naar Italië voor veel kunstenaars een verplicht nummer. Tijdens de Grand Tour werden Venetië, Florence en Rome bezocht waar de meesters bestudeerd werden. Maar het Italiaanse landschap bleek voor veel kunstenaars aantrekkelijker.

De schilder en zijn broodheer

Nu de overheid zich als mecenas heeft teruggetrokken worden veel kunstenaars weer afhankelijk van rijke opdrachtgevers en verzamelaars. Net als vroeger dus, toen veel kunstenaars vaak tegen wil en dank de lakeien van de heersende klasse waren.

De waakzaamheid van het hart

De Philokalia is een verzameling geestelijke geschriften die tussen de vierde en veertiende eeuw (in het Grieks) geschreven zijn en in de achttiende eeuw door de heilige Nikodimos van de berg Athos gebundeld zijn. Zijn tijdgenoot Paisius Velichkovsky maakte een vertaling in het Kerkslavisch.

Ovidius’ Metamorphosen

In de Middeleeuwen was er eigenlijk maar één boek. Na de revolutie van de boekdrukkunst kreeg de Bijbel concurrentie van eigentijdse maar vooral ook van klassieke geschriften. De compilatie van mythen die Ovidius aan het begin van onze jaartelling in klassiek Latijn had samengesteld, werd een inspiratiebron voor ontelbare schilders.

Dantes Divina Commedia

Dante stelt zich het Inferno voor als een trechter die breed begint onder het aardoppervlak en dan toeloopt naar het ijskoude middelpunt van de aarde. Daar zetelt Lucifer. Er zijn negen kringen. Dante en Vergilius ontmoetten er steeds grotere zonden en grotere zondaars.

Wolkenkrabbers

Chicago en New York werden eind 19e eeuw proeftuinen waar de skyscraper dankzij een stalen constructie steeds hoger kon worden. Er lagen ook twee Amerikaanse gedachten aan ten grondslag: "Form follows function" en "The sky is the limit."

Op zoek naar de atoomstijl

In de zomer van 2009 was in het Atomium in Brussel de tentoonstelling A la recherche du “Style Atome” te zien. Het is een swingende stijl uit de jaren vijftig die nog steeds beoefend wordt. Noem het geen retro. De atoomstijl is iets speciaals.

Een avontuur van luitenant Blueberry

In 1963 begon de Franse striptekenaar Jean Giraud (1938-2012) samen met scenarist Jean-Michel Charlier (1924-1989) aan zijn levenswerk: Blueberry. Ze lieten zich daarbij inspireren door de spaghettiwestern. Het 50-jarige jubileum van zijn antiheld maakte Giraud net niet meer mee. Hij overleed in 2012.

My favourite things

Belgian woodcuts & Russian Luboks. Underground comics & Midcentury Modern. Genesis, Pink Floyd & Film Noir ... These are a few of my favorite things ...

Woest & Vredig

vrije geluiden in de wwwoestijn