Categorie archief: Italië

Il Moro

Ludovico Sforza (Il Moro) 1452-1508
De cultuur van de Renaissance in Italiëvan Jacob Burckhardt (1860)

BurckhardtIn de televisieserie The Borgias spelen behalve de Borgia’s verschillende historische figuren uit het laatste decennium van het Quattrocento een rol: Karel VIII van Frankrijk, kardinaal Giuliano della Rovere (de latere paus Julius II), Savonarola, Nicolo Machiavelli en Ludovico Sforza, de hertog van Milaan bijgenaamd il Moro. Jacob Burckhardt schreef in Die Kultur der Renaissance in Italien (1860) over hem:

Der Moro ist aber die vollendetste fürstliche Charakterfigur dieser Zeit und erscheint damit wieder wie ein Naturprodukt, dem man nicht ganz böse sein kann. Bei der tiefsten Immoralität seiner Mittel erscheint er in deren Anwendung völlig naiv; er würde wahrscheinlich sich sehr verwundert haben, wenn ihm jemand hätte begreiflich machen wollen, daß nicht nur für die Zwecke, sondern auch für die Mittel eine sittliche Verantwortung existiert; Ja er wurde vielleicht seine möglichste Vermeidung aller Bluturteile als eine ganz besondere Tugend geltend gemacht haben. Den halbmythischen Respekt der Italiener vor seiner politischen Force nahm er wie einen schuldigen Tribut an; noch 1496 rühmte er sich: Papst Alexander sei sein Kaplan, Kaiser Max sein Condottiere, Venedig sein Kämmerer, der König von Frankreich sein Kurier, der da kommen und gehen müsse, wie ihm beliebe. Mit einer erstaunlichen Besonnenheit wägt er noch in der letzten Not (1499) die möglichen Ausgänge ab und verlässt sich dabei, was ihm Ehre macht, auf die Güte der menschlichen Natur; seinen Bruder Kardinal Ascanio, der sich erbietet, im Kastell von Mailand auszuharren, weist er ab, da sie früher bittern Streit gehabt hatten: »Monsignore, nichts für ungut, Euch traue ich nicht, wenn Ihr schon mein Bruder seid« – bereits hatte er sich einen Kommandanten für das Kastell, diese »Bürgschaft seiner Rückkehr« ausgesucht, einen Mann, dem er nie Uebles, stets nur Gutes erwiesen. Derselbe verriet dann gleichwohl die Burg.
 
Bron: gutenberg.spiegel.de
Noch 1496 rühmte er sich: Papst Alexander sei sein Kaplan, Kaiser Max sein Condottiere, Venedig sein Kämmerer, der König von Frankreich sein Kurier, der da kommen und gehen müsse, wie ihm beliebe.

Burckhardt over Il Moro

BurckhardtIn De cultuur van de Renaissance in Italiëbeschrijft Burckhardt de Italiaanse renaissance als een breuk met de middeleeuwen en het begin van de nieuwe tijd. Het werk bestaat uit zes delen:
Deel een: De staat als kunstwerk (Der Staat als Kunstwerk)
Deel twee: De ontwikkeling van het individu (Entwicklung des Individuums)
Deel drie: De wedergeboorte van de oudheid (Die Wiedererweckung des Altertums)
Deel vier: De ontdekking van de wereld en de mens (Die Entdeckung der Welt und des Menschen)
Deel vijf: De samenleving en festivals (Die Geselligkeit und die Feste)
Deel zes: Moraliteit en religie (Sitte und Religion)

Bron: nl.wikipedia.org

15th century Italy [ theborgias.wetpaint.com ]

corrupte kunst ?

Perugino en zijn fresco’s in de Sixtijnse kapel (1481-1482)

Sixtijnse kapelNu ik de series The Borgias en Borgia aan het volgen ben, dringt het weer eens goed tot mij door dat een van de bloeiendste periodes uit de westerse kunstgeschiedenis, de Italiaanse hoog-Renaissance in Rome, gefinancierd is door uiterst corrupte pausen. Misschien is de Sixtijnse Kapel in het Vaticaan wel hét symbool van de Renaissance. Je denkt dan vooral aan Michelangelo die tijdens het pontificaat van paus Julius II en Leo X het gewelf (1508-1512) beschilderde en een kwart eeuw later een grote wand met het laatste oordeel. Maar vóór Michelangelo waren er al wandschilderingen in de kapel. Dat was een opdracht geweest van paus Sixtus VI die de beroemde kapel tussen 1473 en 1481 had laten bouwen.

In 1481 en 1482 werkten er in het interieur vijf groepen schilders aan achttien wandschilderingen van elk 3,50 bij 5,72 meter. Oorspronkelijk liepen deze door over vier wanden, maar tegenwoordig zijn er twaalf van overgebleven op de noordelijke en de zuidelijke wand. Drie wandschilderingen op de westelijke wand zijn tussen 1534 en 1541 overgeschilderd door Michelangelo met de reusachtige wandschildering van het laatste oordeel.

Sixtijnse kapel
het interieur van de Sixtijnse Kapel vóór de plafondfresco’s van Michelangelo
Ohne die Sixtinische Kapelle gesehen zu haben, kann man sich keinen anschauenden Begriff machen, was ein Mensch vermag.

Goethe, 23 augustus 1787

De fresco’s zijn ingedeeld in twee cycli met taferelen uit het Oude en Nieuwe Testament. De eerste cyclus gaat over het leven van Mozes en de tweede cyclus over het leven van Jezus. Paus Sixtus VI liet het puikje van de Florentijnse schilders naar Rome komen: Botticelli, Ghirlandaio en Rosselli met hun assistenten. Uit Perugia kwamen er twee teams onder leiding van de twee meesters Perugino en Signorelli. In twee jaar tijd schilderden deze vijf meesters met hun assistenten achttien fresco’s. Helaas zijn drie fresco’s van Perugino (Maria Hemelvaart, het vinden van Mozes en de Geboorte van Christus) op de westelijke wand door Michelangelo overgeschilderd. Op de oostelijke wand zijn de fresco’s van Signorelli en Ghirlandaio overgeschilderd. Gelukkig zijn de noordelijke en zuidelijke wand nog altijd puntgaaf.

De bovengenoemde schilders die hier in 1481 en 1482 werkten, behoorden tot een andere generatie dan Michelangelo en Raffael. De laatste, een briljante leerling van Perugino , werd pas in 1483 geboren. De meeste kunsthistorici delen Botticelli, Ghirlandaio, Rosselli, Perugino en Signorelli in bij de tweede generatie Renaissance schilders die rond het midden van de vijftiende eeuw geboren waren. Deze generatie valt ongeveer samen met de middelste periode in de Renaissance. De derde generatie waartoe Raffael en Michelangelo worden gerekend, horen dan bij de hoog-Renaissance. De Sixtijnse kapel die door Renaissancekunstenaars gedecoreerd werd tussen 1481 en 1541, wordt gewoonlijk tot de hoog-Renaissance gerekend.

Perugino
middengroep uit Jezus overhandigt Petrus de sleutels van Zijn Kerk waarbij je goed kunt zien hoeveel Raffael aan zijn leermeester te danken heeft gehad

De fresco’s staan vol personages en zijn rijk gedecoreerd. Vaak worden verschillende taferelen in het hetzelfde fresco gecombineerd, een wijze van vertellen die nog uit de late Middeleeuwen komt. Zo zie je soms Mozes driemaal in hetzelfde landschap. De beschouwer wist precies om welke episodes het ging. De eerste indruk van de schilderingen is overdadig, precies zoals paus Sixtus VI het wenste. De Renaissancepauzen leefden zelf in rijkdom en de kunstenaars droegen daar aan bij. Het is een onaangename paradox dat corruptie zoveel schoonheid weet voort te brengen. Maar als je nu eenmaal geld en macht hebt, dan koop je het grootste talent in.

Perugino
Jezus overhandigt Petrus de sleutel van Zijn Kerk door Perugino in de Sixtijnse kapel
Het is een onaangename paradox dat corruptie zoveel schoonheid weet voort te brengen. Maar als je nu eenmaal geld en macht hebt, dan koop je het grootste talent in.

Een van die talenten was de Umbrische schilder Perugino. Hij schilderde met zijn assistenten in totaal zes wandschilderingen. Drie zijn er dus verloren gegaan, de drie anderen behoren voor mij tot de meest geslaagde fresco’s: Mozes trekt met het volk van Israël uit Egypte, de Doop van Christus en Jezus overhandigt Petrus de sleutels van Zijn Kerk. De laatste voorstelling heeft de helderste compositie. Het is geschilderd als een teken dat iedereen onmiddellijk begrijpt. Centraal staat Jezus die de knielende Petrus de sleutel van Zijn Kerk overhandigt. Aan weerszijden staan omstanders. Uiterst rechts staat Giovanni di Dolce, de architect van de Sixtijnse kapel. De boodschap is duidelijk: de paus heeft van Christus als opvolger van Petrus persoonlijk de macht gekregen om over Zijn Kerk te waken. Hij is de plaatsbekleder van Christus op aarde. Op de achtergrond staat een koepelkerk geflankeerd door twee triomfbogen die de wereldlijke macht uitbeelden. En zo moet ik met tegenzin constateren dat Perugino, een van mijn favorieten, goed verdiend heeft aan de propaganda die hij maakte voor een corrupte clerus die daarmee kon imponeren.

Perugino
Wanneer ik nog eens kijk naar het schitterende portretje dat Perugino omstreeks 1500 maakte van de heilige Maria Magdalena, dan probeer ik mij te troosten met de gedachte dat Perugino een fijngevoelige schilder was, die de gevangene was van de corruptie van zijn tijd.
En als Jezus hen tot Zich geroepen had, zeide Hij: Gij weet, dat de oversten der volken heerschappij voeren over hen, en de groten gebruiken macht over hen. Doch alzo zal het onder u niet zijn; maar zo wie onder u zal willen groot worden, die zij uw dienaar; En zo wie onder u zal willen de eerste zijn, die zij uw dienstknecht. Gelijk de Zoon des mensen niet is gekomen om gediend te worden, maar om te dienen, en Zijn ziel te geven tot een rantsoen voor velen.
 
Bron: Mattheus 20: 25-28

virtuele tour door de Sixtijnse kapel [ vatican.va ]

Marche

vijf weken geleden bezochten we Marche
Marken
panorama vanuit de auto

Ruim elfhonderd jaar lang maakte Marche deel uit van de Kerkelijke Staat. In 1861 werd het aan het Koninkrijk Italië toegevoegd. Tegenwoordig is Marche een van twintig regio’s van de Republiek Italië. Het heeft een oppervlakte van 9694 km² en 1.565.335 inwoners.

Marche
landschap tussen San Marino en Urbino waar de oostelijke Apenijnen overgaan in een schilderachtig heuvellandschap.
Marken
Michaela als la Glaneuse van Millet