Categorie archief: Italië

wat Goethe in Padua niet zag …

vorige week vrijdag in Padua bezocht:
de pinacotheek van de Musei Civici degli Eremitani

Toen Goethe in september 1786 tijdens zijn Italiëreis op weg naar Venetiëtwee dagen in de stad Padua verbleef, bezocht hij daar de kerk van de kerk van de Eremitani en schreef hij begeistert over de schilderijen van Mantegna.

In der Kirche der Eremitaner habe ich Gemälde von Mantegna gesehen, einem der älteren Maler, vor denen ich erstaunt bin. Was in diesen Bildern für eine scharfe, sichere Gegenwart dasteht! Von dieser ganz wahren, nicht etwa scheinbaren, effektlügenden, bloß zur Einbildungskraft sprechenden, sondern derben, reinen, lichten, ausführlichen, gewissenhaften, zarten, umschriebenen Gegenwart, die zugleich etwas Strenges, Emsiges, Mühsames hatte, gingen die folgenden Maler aus, wie ich an Bildern von Tizian bemerkte, und nun konnte die Lebhaftigkeit ihres Genies, die Energie ihrer Natur, erleuchtet von dem Geist ihrer Vorfahren, auferbaut durch ihre Kraft, immer höher und höher steigen, sich von der Erde heben und himmlische, aber wahre Gestalten hervorbringen. So entwickelte sich die Kunst nach der barbarischen Zeit.
 
Bron: Goethe in Padua, den 27. September 1786 [ wissen-im-netz.info ]

Hij zweeg echter over de honderdvijftig meter verderop gelegen Cappella degli Scrovegni. Wij waren vanuit Venetië langs de Brenta naar Padua gereden om de wereldberoemde kapel van binnen te zien. Daarna bezochten we de naastgelegen pinacotheek, die deel uitmaakt van de Musei Civici degli Eremitani di Padova. In Goethes tijd was dit nog geen museum. Tegenwoordig vind je er een schat aan Italiaanse kunst met grote namen als Giorgione, Titiaan, Giotto, Guariento, Francesco Squarcione (Polittico De Lazara), Romanino, Tintoretto, Veronese, Antonio Canova en Giambattista Tiepolo.

Tiziano
toegeschreven aan Titiaan 1505-1510
Nascita di Adone (35 x 162 cm.)

De Paduaanse Titiaans en Giorgiones zijn niet spectaculair. De twee langwerpige panelen worden aan Titiaan toegeschreven. Van zijn leermeester Giorgione hangen er twee kleine paneeltjes, iets groter dan een postkaart. Ook twee andere grote Venetianen ontbreken niet in de collectie. Van Tintoretto en Veronese hangen er, zoals je verwachten kunt, werken in XL-formaat.

Tiziano
toegeschreven aan Titiaan 1505-1510
Selva di Polidoro (35 x 162 cm.)

De pinacotheek huisvest een schitterende collectie Italiaanse schilderkunst op veertig kilometer van Venetië. Terwijl de lagunestad door toeristen uit de hele wereld overspoeld werd, zagen we in Padua vooral Italianen. In de pinacotheek kwamen we nauwelijks bezoekers tegen. De suppoosten waren bijzonder vriendelijk en een paar gaven ons een persoonlijke rondleiding door “hun” zaal. Een deftige Italiaanse dame dirigeerde mij trots naar twee grote altaarwerken van Tiepolo en beelden van Canova, topstukken uit de collectie.

Tiepolo en Canova
de zaal met beelden van Canova en schilderijen van Tiepolo

Ook de twee piepkleine Giorgiones werden ons gewezen door een vriendelijke suppoost. Waarschijnlijk waren het probeersels, maar zelfs op een klein stukje hout is de dromerige idyllische sfeer van Giorgione onmiskenbaar aanwezig. Enigszins verpletterd door de hoeveelheid kunst die er over ons uitgestort was, verlieten we de pinacotheek.

Giorgione
Giorgione
Leda en de zwaan (12 x 19 cm)

Musei Civici degli Eremitani [ padovanet.it ]

hemel en hel in Padua

vorige week vrijdag in Padua bezocht:
La Cappella degli Scrovegni

GiottoIn 1980 begon ik met het verzamelen van kunstboeken. Een klein boekje over Giotto geschreven door Arnim Winkler was waarschijnlijk mijn eerste boek. Ik kocht het voor 1 gulden en 45 cent bij De Slegte. Het was mijn eerste kennismaking met de Italiaanse schilder die aan het begin van de veertiende eeuw actief was.

Vrijdag bezochten we in Padua de wereldberoemde Arenakapel die in ItaliëLa Cappella degli Scrovegni wordt genoemd. Het wordt beschouwd als het meesterwerk van Giotto en als een van de vroege hoogtepunten in de Westerse schilderkunst. De reproducties van de fresco’s die Giotto tussen 1304 en 1306 in deze kapel schilderde, zitten al dertig jaar goed in mijn geheugen opgeborgen. Het geeft een fetisjistische kick om de originelen te zien. En wat is het plafond blauw!

La Cappella Scrovegni
La Cappella Scrovegni 1304-1306

Dezelfde week waren we in Ravenna bij het graf van Dante. Giotto (1266/7-1337) en Dante (ca. 1265-1321) waren tijdgenoten en hebben elkaar waarschijnlijk ook ontmoet. De opdrachtgever van de kapel was Enrico degli Scrovegni, de zoon van de Paduaanse edelman Reginaldo degli Scrovegni, een beruchte woekeraar. Met het oprichten van een kapel hoopte Enrico zijn vader vrij te pleiten. Maar in de Divina Commedia die Dante vanaf 1311 schreef, is er weinig genade voor Reginaldo. Dante plaatst de Paduaanse edelman tussen de andere woekeraars – die overigens allemaal uit Florence komen – in een van de onderste kringen van de hel. Woeker werd door Dante als een zeer grote zonde gezien. Dat Reginaldo‘s zoon de kerk een schitterende kapel had geschonken, mocht in Dante‘s oordeel de straf voor zijn vader niet verminderen.

Con questi Fiorentin son padoano:
spesse fïate mi ‘ntronan li orecchi
gridando: (…)

Inferno, Canto XVII, 70-72

La Cappella Scrovegni
La Cappella Scrovegni 1304-1306
Met de dichter Vergilius als gids maakt Dante een tocht door de hel. In Dantes voorstelling is de hel een soort reusachtige trechter, waarvan de punt zich in het centrum der aarde bevindt. De trechter bestaat uit negen ommegangen of kringen waar de straffen naar beneden toe steeds zwaarder worden. In de zevende kring van de hel vangt hij een glimp op van de woekeraars, die hij kan identificeren aan de wapenschilden op de geldbuidels die zij dragen.
 
Onder hen ontdekt hij de uit Padua afkomstige Reginaldo Scrovegni, wiens wapenschild bestaat uit een blauwe, zware zeug. Deze passage duidt op de slechte reputatie van Enrico’s vader en maakt de theorie waarschijnlijk dat Enrico Scrovegni zich verplicht voelde de Arenakapel als een soort boetedoening op te richten.
 
Bron: cultuurnetwerk.nl
Canto XVII
 
Toen ‘k enigen van hen in de ogen staarde,
op wie het vreselijk vuur der smarten regent,
herkende ik er niet één, maar ik bespeurde,
hoe ieder om de hals een beurs had hangen,
die eigen kleuren droeg en eigen wapen
en die zij met hun ogen als verslonden.
En toen ik hen aandachtiger beschouwde
zag ‘k op een gele beurs een blauw borduursel
de kop en houding van een leeuw vertonend.
De kring van mijn gezicht nog wijder trekkend,
zag ik een tweede beurs, bloedrood, neen, roder,
waar blanker nog dan room een gans op prijkte.
En één dier schimmen, op wiens witte buidel
een blauwe, vette zeug stond weergegeven
vroeg mij: ‘Wat voert gij uit in deze diepte?
Verdwijn maar gauw! Doch als nog steeds in leven,
verneem, dat eens mijn buurman Vitaliano
hier aan mijn linkerzijde komt te zitten.
‘k Ben Paduaner bij deez’ Florentijnen, (70)
die vele malen de oren doof mij donderen (71)
door hun gebrul. (72)

La Cappella degli Scrovegni [ ilmondodisally.it ]

Museo Napoleonico

in Rivoli Veronese het Museo Napoleonico bezocht

Dertig kilometer ten noorden van Verona maakt de A22/E45 een flauwe bocht langs de Adige. Maar weinig bestuurders zullen zich ervan bewust zijn dat ze hier over een slagveld razen. Het is inmiddels 215 jaar geleden dat Napoleon hier een grote overwinning op Oostenrijk behaalde. Afgelopen vrijdag namen Michaela en ik de afrit Affi-Lago di Grado Sud om Rivoli Veronese te bezoeken. We kwamen vanuit Padua en de TomTom wilde ons eerst naar Rivoli bij Turijn sturen. De toevoeging Veronese is dus niet onbelangrijk.

Rivoli Veronese
Museo Napoleonico in Rivoli Veronese is gewijd aan de veldslag op 14 januari 1797 en de Italiaanse Eenwording.

Aan het einde van de middag stonden we op de Piazza Napoleone I in het centrum van het dorpje. Het kleine museum dat we wilden bezoeken, zat helaas potdicht. We gingen de naastgelegen kruidenierswinkel binnen en het omaatje achter de balie was ons zeer behulpzaam door de sleutelbewaarder van het museum op te bellen. Binnen tien minuten stond er een vriendelijke heer op de stoep voor een privérondleiding.

Rivoli Veronese
Op het plateau van Rivoli worden nu druiven verbouwd. Op 14 januari 1797 werd hier bitter gevochten.

Bijna veertig jaar geleden was hij betrokken geweest bij de oprichting van het museum op initiatief van professor Luigi Galanti (1897-1989) uit Milaan. Galanti voelde zich verbonden met de Slag bij Rivoli omdat hij een afstammeling was van Francesco Maria Galanti (1765-1850) die op Elba onder Napoleon gediend had en nauw betrokken was geweest bij zijn ontsnapping van het eiland en de daarop volgende “Honderd Dagen”. Bovendien was Luigi Galanti in 1897 geboren, honderd jaar na de veldslag.

Rivoli Veronese
Het fort torent hoog boven het dal van de Adige en het plateau van Rivoli uit

Onze gids leidde ons naar de eerste verdieping van het kleine museum en liet ons als eerste de bibliotheek van de inmiddels overleden oprichter van het museum zien. Aan de hoeveelheid boeken was duidelijk te zien dat La Battaglia di Rivoli voor deze hoogleraar uit Milaan een obsessie moet zijn geweest. Naast boeken verzamelde hij ongeveer alles wat hij in het museum een plaats kon geven: veel documenten, brieven, prenten, schilderijen, wapens, uniformen en penningen. Ook liet hij een paar maquettes van de veldslag maken.

Rivoli Veronese
Napoleon leidde de Slag bij Rivoli vanaf Monte Pipalo

Na de rondleiding opende onze gids de luiken van het balkon en werden we verrast met een geweldige uitzicht op het fort. Het museum in Rivoli ligt tussen het fort en Monte Pipalo in, midden op het voormalige slagveld.

Rivoli Veronese
Een deel van de permanente tentoonstelling is gewijd aan de Italiaanse Eenwording van 1861, de Risorgimento. Onze gids met portretten van o.a. Garibaldi, Cavour, Vittorio Emanuele II en Mazzini

Michaela kocht voor mij een paar kaarten met herdenkingspostzegels uit 1997. De veldslag was toen tweehonderd jaar geleden. 1797 was ook het jaar dat de nationale driekleur van Italiëhet licht zag.

Rivoli Veronese
herdenkingspostzegel op eerste dag van uitgifte, 18 januari 1997
On Rivoli’s main street, a small museum was inaugurated in 1973 in order to present the Galanti family’s collections related to the battle and the Napoleonic Legend. Francesco Maria Galanti (1765-1850) served Napoleon during the exile at Elba in 1814 and would follow him to the end of the Empire in 1815. One of his descendants, Luigi Galanti (1897-1989), was the inspiration behind the museum of Rivoli. He called his collection, “Da Rivoli al Risorgimento italiano“. The museum’s mission is to celebrate the victor of Rivoli, but also to demonstrate clearly the influence of Napoleon on the history of Italy, as this statement by L. Galanti sums up: “Napoleon taught the Italians that Austria and the temporal powers of the Popes could be defeated, where prior to this they were considered taboo, invincible, and untouchable,”.
 
Bron: napoleon.org

La Battaglia di Rivoli [ it.wikipedia.org ]