
portrait-eyes study, 15x15cm

Filosofe Mieke Boon en journalist Peter Henk Steenhuis voeren in de reeks filosofie van het kijken beschouwende gesprekken over schilderijen. Oorspronkelijk werden deze gepubliceerd in Trouw en nu zijn deze dialogen gebundeld in Oefening baart kunst. Filosofie van het kijken dat onlangs bij Uitgeverij Lemniscaat verschenen is. Na lange tijd van afwezigheid stonden er vorige week woensdag en vandaag weer twee dialogen uit deze reeks in Trouw . Ditmaal wordt gereflecteerd op de ongecompliceerde staat van het dier, aan de hand van twee schilderijen: koe aan de slootkant van Willem Maris en Naked Portrait in a Red Chair van Lucien Freud.

Friedrich Nietzsche
De beschouwing bij koe aan de slootkant met de titel tevreden koe maalt niet om haar psyche is volledig te lezen op de website van Trouw. Boon en Steenhuis stonden overigens al eerder stil bij een schilderij van Willem Maris.
Bij het schilderij van Willem Maris kunnen we gemakkelijk tot een aangename rust komen. Maar het naakt van Lucian Freud zal ons eerder verontrusten. Mieke Boon legt uit hoe dat komt: “Als zij geen mens was maar een dier zou dit werk ons helemaal niet schokken.”
(…) wat doet deze vrouw? „Zij doet niets met haar lichaam. Iets is mens als het een interactie met het lichaam heeft, als het tegelijkertijd een lichaam is, maar ook dat lichaam heeft. Deze vrouw lijkt nauwelijks enige interactie met haar lichaamte onderhouden. Als zij geen mens was maar een dier zou dit werk ons helemaal niet schokken. Door het onderscheid van Helmuth Plessner begrijp je waarom het wéll schokkerend is. Freud schilderde zijn model niet om haar karakter of emoties bloot te leggen, maar om het menselijk lichaam daarzonder te beschouwen. Kennelijk levert dat een schilderij op dat, weliswaar op intense, aandachtige en indrukwekkende wijze, eerder iets met de aard van een dier gemeen heeft dan iets met de aard van een mens. Deze vrouw drukt niet uit dat ze zich ervan bewust is een lichaam te zijn, noch dat ze dat lichaam heeft. Daardoor is ze vanuit ons perspectief geen persoon.“Friedrich Nietzsche
Filosofie van het kijken
Museumbezoekers blijven gemiddeld negen seconden voor een schilderij staan. Veel te kort om er recht aan te doen. Kun je beter leren kijken? Langer, intensiever, met een ruimere blik? Jazeker, zo blijkt uit de gesprekken die journalist Peter Henk Steenhuis voerde met filosofe Mieke Boon.
koe aan de slootkant (Willem Maris )
Naked Portrait in a Red Chair (Lucien Freud)
Drievoudig Pulitzerprijs-winnaar Thomas L. Friedman (Minneapolis, 1953) studeerde Mediterrane studies aan de Brandeis University en moderne Midden Oosten studies in Oxford. In 1981 kwam Friedman in dienst van de New York Times en in 1982 werd hij chef van het Middle East bureau in Beiroet. Na 1988 was hij correspondent in Washington (eerst in de sector economie, daarna als Witte Huis-verslaggever). Sinds 1995 schrijft Friedman de buitenlandcommentaren van de Times. Vanuit die functie werd hij wereldberoemd columnist. In Friedman’s huidige werk staan de onderwerpen olie en energie centraal. Met Kenneth Levis maakte hij de documentaire Addicted to Oil (premiere op Silverdocs, juni 2006). In september kwam zijn boek Hot, Flat and Crowded uit over het belang van een groene revolutie.
het einde van de olievoorraad in zicht?
achtergrondinformatie bij sleutelfiguren uit de uitzending
Vanmiddag om 15:05 komt op Nederland 2 een herhaling
In de voetsporen van Heidegger
Voetnoten bij de 19e eeuw
Amerikaanse Burgeroorlog
Napoleon en zijn schilders
Landschapsschilders uit de Goethezeit
Schilders in Italië
De schilder en zijn broodheer
De waakzaamheid van het hart
Ovidius’ Metamorphosen
Dantes Divina Commedia
Wolkenkrabbers
Op zoek naar de atoomstijl
Een avontuur van luitenant Blueberry
My favourite things