De schilder Cornelis Kruseman (1797-1854) wordt wel eens “de Rafaël van het Noorden” genoemd. Deze moeten we echter niet verwarren met “de Vlaamse Rafaël” Michiel Coxcie (1499-1592). Ik verbaas mij erover dat ik nog nooit van Coxcie gehoord had. Volgens de conservator van de tentoonstelling is hij onder het stof van de geschiedenis terecht gekomen. In Leuven probeert men hem deze winter weer onder dat stof vandaan te halen. Ik vind dat prima. Het hoort bij de geschiedenis dat schilders die eens gevierd waren in de vergetelheid raken. Dat sommigen na lange tijd weer boven water komen drijven, hoort er evengoed bij.

Dat realiseerde ik me ook bij de tentoonstelling Portretfabriek Van Mierevelt, twee jaar geleden in de Prinsenhof in Delft. Net als Van Mierevelt was Coxcie ook zeer succesvol in de allerhoogste kringen en een van de beste betaalde schilders van de Lage Landen, al was hij veelzijdiger dan de portretschilder uit Delft. Hofschilders zijn door hun technische perfectie en conformisme vaak een beetje zielloos. De stofuitdrukking van de kostuums, de verfbehandeling, en de modellering van het gelaat mogen allemaal voortreffelijk zijn, het blijft ook een beetje saai op het eerste gezicht. Waarschijnlijk is dat ook een van de redenen waarom we Coxcie vergeten zijn. Een geweldige ambachtsman, maar wat schilderkunstige ideeën betreft niet origineel.

mleuven.be

Eind jaren zestig, begin jaren zeventig stuurden onze oude buren ieder jaar wanneer ze in Spanje met vakantie waren, een envelop die volgeplakt was met bijzondere postzegels. Meestal waren het zegels van 1 pta of minder. Ik had geen flauw benul hoeveel dat was, maar voor mij was het vrijwel onbetaalbaar. De enveloppen heb ik ook altijd bewaard. Het is voor mij nu meer een “recuerdo de mi juventud” dan een “recuerdo filatélico de España”.

In de jaren zestig en zeventig gaf de Spaanse post jaarlijks een serie postzegels uit met daarop Spaanse kastelen. Ook op bovenstaande envelop zit links een postzegel uit een van die series. Het gaf mij als kind de indruk dat Spanje ergens in de Middeleeuwen lag. Het moest een rotsachtig land zijn boordevol kastelen.

De Spaanse postzegelverzamelaar Luis Miguel Andrés Eixarch heeft een uitgebreide blog waar hij zijn liefde voor de Spaanse postzegels en de geschiedenis van zijn land met ons wil delen. Alle postzegels uit de emissies Castillos de España zijn als collectors item uitgegeven op postkaarten met een afbeelding van het kasteel en een eerstedagstempel.

Castillos de España [ lossellosdeluismi.wordpress.com ]

Als ik de Spaanse ziel in één woord moet typeren, dan weet ik niet te kiezen tussen staccato en frygisch. Het staccato geeft de beweging en het frygisch de stemming van de Spaanse ziel aan. En stemming en roering van de ziel horen bij elkaar. Om in de Spaanse ziel door te dringen, hoef je geen Spanjaard te zijn.

Ik luister op dit moment naar niet-Spaanse componisten die rond 1960 muziek hebben geschreven waarin we het hart van Spanje horen kloppen: Sketches from Spain (1960) en de filmscore El Cid (1961). Maar toch is dit geen Spaanse muziek. Sketches from Spain van Miles Davis en Gil Evans is een jazzalbum en de filmscore bij El Cid van Miklós Rózsa is filmmuziek uit Hollywood. In een tijd waarin we veel reflecteren over “nationale identiteit”, laat deze muziek horen dat de volksziel vloeibaar is. De Spaanse ziel “doet het” met Jazz en Hollywood zonder dat deze verkracht of zielloos wordt.

De epische filmmuziek van Miklós Rózsa is vaak even monumentaal als de titels van de films waarvoor hij componeerde: Quo Vadis, Ben Hur, The King of Kings en El Cid. Het is spectaculaire Hollywoodmuziek, maar als je goed luistert, hoor je in het lovetheme van El Cid (The falcon and the dove) Hongaarse volksmuziek samensmelten met de ziel van Spanje. Rózsa kreeg twee oscarnominaties voor zijn score.

De frygische toonladder is een van de zeven diatonische hoofdkerktoonsoorten of modi zoals die in de westerse muziek worden gebruikt. Deze toonladder kan worden verkregen door op een piano vanaf de E een octaaf omhoog te spelen op de witte toetsen tot de eerstvolgende E. De frygische toonladder is een mineurladder. Kenmerkend voor deze toonreeks is de kleine secunde. Dit geeft deze toonladder een enigszins mysterieuze, “exotische” of “Spaanse” sfeer.
Bron: nl.wikipedia.org

Sketches of Spain is een jazz-plaat van Miles Davis en Gil Evans, die de arrangementen en het dirigeerwerk voor zijn rekening nam. De plaat werd in 1960 uitgegeven door Columbia. De opnames vonden plaats in november 1959 en maart 1960 in de 30th Street Studio in New York City. Na Miles Ahead en Porgy and Bess, was Sketches of Spain de derde samenwerking tussen Miles Davis en Gil Evans.
 
Bron: nl.wikipedia.org