Het gewelddadige karakter van The Godfather-trilogie staat in schril contrast met het lieflijke (maar ook droevige) thema. Het werd geschreven door Nino Rota en in The Godfather III wordt het ten gehore gebracht: “spreek zachter en niemand zal onze liefde voelen die wij nu beleven. niemand kent de waarheid, zelfs niet de lucht die ons gadeslaat. Spreek zachter en kom wat dichter naast mij, ik wil jouw ogen binnen mij voelen. niemand kent de waarheid en een grote en steeds grotere liefde zal bestaan.”

Dit gevoelige lied waarbij de ziel zich opent en overgeeft aan de liefde is de ene pool. De wraakzucht en het gewelddadige is de andere pool waartussen The Godfather zich beweegt. Bij Michael Corleone komt dat het sterkst naar voren en dat komt natuurlijk ook door de vertolking van Al Pacino. In zijn gezicht combineert hij het gevoelige, bijna weke met een genadeloze hardheid. Het laatste wordt niet verborgen gehouden achter het eerste, maar het bestaat allebei naast elkaar in hem. Daardoor weet The Godfather zo te raken. Het toont ons de ongemakkelijke waarheid dat we zacht en hard, goed en kwaad, liefde en haat naast elkaar in ons dragen.

Speek softly love [ godfather.wikia.com ]

Wat doe je wanneer je de zoon van je vader hebt laten vermoorden? Met deze vraag zien we Michael Corleone worstelen in het laatste deel van het drieluik The Godfather. Meestal wordt The Godfather III minder hoog aangeslagen dan de eerste twee delen, maar toch is het nog altijd een heel goede film. Het is alleen geen meesterwerk geworden omdat er teveel is ingestopt.

Wat de psychologie betreft, gaat The Godfather III verder dan zijn voorgangers. Dat komt vooral omdat het katholieke geloof nu een grotere rol gaat spelen. De katholieke kerk, die hoort er nu eenmaal bij in de Siciliaanse gangsterfamilie, dat was zo’n beetje het beeld dat de twee films uit de jaren zeventig ons hebben gegeven. Omdat het katholicisme een onderdeel is van de Italiaanse cultuur, speelde de kerk een rol in het leven van de Corleones. Maar verder dan folklore leek het niet te gaan.

Wanneer aan het begin van het derde deel Michael Corleone vanwege zijn filantropie door het Vaticaan onderscheiden wordt met de Orde van San Sebastiaan, vermoeden we dan ook dat deze filantropie een zoveelste dekmantel is van zijn maffiapraktijken. Of tenminste dat de liefdadigheid en de katholieke kerk gebruikt worden als schaamlap.

In The Godfather hebben we Michael Corleone niet alleen leren kennen als een killer maar vooral als een familieman die zijn hart zuiver wil houden. Hij heeft altijd het beste gewild voor zijn familie. Dat hij zijn broer Fredo heeft laten vermoorden, geeft zijn ziel geen rust. Zijn connectie met het Vaticaan voert hem niet alleen naar nieuwe projecten, maar ook naar zijn geweten. Een van de hoogtepunten uit het derde deel vind ik zijn biecht bij kardinaal Lamberto.

We verwachten dat een maffiabaas zijn berouw speelt, dus krokodillentranen. Maar ten overstaan van de kardinaal en God beseft Michael Corleone ten volle wat hij gedaan heeft: hij heeft opdracht gegeven om mensen te laten vermoorden! Maar het allerergste is dat hij bevel gegeven heeft om de zoon van zijn vader te doden. Kardinaal Lamberto is geschokt. Hij weet nu dat de filantroop don Corleone een maffiabaas is. “Uw zonden zijn verschrikkelijk. Het is rechtvaardig dat u hieronder lijdt. Er is redding voor u, maar ik weet dat u dat niet gelooft. U zult niet veranderen.”

De Godfather-trilogie eindigt op Sicilië en dat is een goede keuze geweest. Want The Godfather gaat niet alleen over misdaad, maar is ook het verhaal van Sicilië met zijn tragische geschiedenis. De familievloek van de Corleones is de vloek die al honderden jaren op het eiland rust en door Vito Corleone aan het begin van de twintigste eeuw is overgebracht naar Amerika.

The Godfather III [ imdb.com ]

In de top 10 van beste films uit de jaren zeventig staan geheel terecht drie films van Francis Ford Coppola: De Godfather I en II (1972/74) en Apolcalypse Now! (1979) Ze behoren ook alle drie tot de beste films die er überhaupt ooit gemaakt zijn. Overigens volgen in deze top 100 op de plaatsen 11, 12 en 13 The Deer Hunter, Taxi Driver en Rocky. De Italiaanse Amerikanen doen het dus goed. Ongetwijfeld zit het de Italianen in het bloed, de schilderkunst, de muziek en het theater. En is film niet een samenvoeging van deze kunstvormen?

De Godfather II is een zeldzaam voorbeeld waarvan het vervolg minstens net zo goed is dan het origineel. Toch staat het eerste deel op een tweede plaats en het tweede deel op een tiende plaats in de IMDB top 100. Waarschijnlijk heeft dat te maken met de onvergetelijke rol van Marlon Brando in het eerste deel. Het tweede deel moet het zonder hem doen, maar we zien zijn personage wel terug, nu gespeeld door Robert de Niro. Het bijzondere van de Godfather II is dat er twee verhaallijnen parallel gemonteerd zijn. In de ene verhaallijn zien we hoe zoon Michael Corleone aan het einde van de jaren vijftig zaken op Cuba doet terwijl we in de andere flash backs zien uit het leven van zijn vader.

Vanuit die flash back gaan we begrijpen hoe zijn vader in de misdaad terecht gekomen is. Zoals het zo vaak ging op Sicilië en in de Italiaanse gemeenschap in New York werden de armen vaak “beschermd” door een afperser, een “man van eer”, die met respect behandeld wenste te worden. Meestal ontwikkelden dit soort figuren zich tot tirannen die onder de arme bevolking een schrikbewind voerden. Vaak durfde niemand meer in opstand te komen, maar de haat onder de mensen werd alleen maar groter. Vito Corleone is zo dapper om de afperser van zijn wijk “koud” te maken. Hij is goed gemotiveerd: ooit kwam zijn vader op Sicilië in opstand tegen zo’n “don”, maar moest het met zijn leven bekopen. Hij is vastbesloten zich te wreken op de moordenaar van zijn vader, maar ook in New York laat hij zich niet intimideren door mensen waartegen zijn vader zich verzet zou hebben.

Vito Corleone vermoordt de plaatselijke “don”. Voor hem is het een verzetsdaad en geen misdaad. Omdat hij de tirannie in zijn wijk verdreven heeft, is hij nu een held. De visboer geeft hem op de markt graag iets extra’s, nu hij niet meer afgeperst wordt. En zo wordt Vito de nieuwe “don”, iemand die het respect in zijn wijk verdient. Vito en zijn “familie” respecteren elkaar, zijn uitermate loyaal en beschermen elkaar wederzijds. De flash back laat zien hoe godfathers “geboren” worden en hoe het systeem werkt.

Daarnaast wordt in de Godfather II de relatie tussen Michael en zijn broer Fredo uitgewerkt. Michael is de jongere broer, maar is door Vito Corleone toch als zijn opvolger aangewezen. Dat betekent dat Fredo onder zijn jongere broer gesteld is. De loyaliteit onder de familieleden is nooit vrij. Uiteindelijk kiest Fredo voor zijn vrijheid en verbreekt hij zijn loyaliteit aan Michael. Dat wordt hem fataal.

The Godfather II [ imdb.com ]