Decennia lang is de architectuur van Pierre Cuypers (1827-1921) not done geweest. In de jaren zeventig associeerde men zijn bouwwerken met roomse autoriteit en werd zijn reactionaire houding onder architecten verguisd. Jan Blokker noemde het Centraal Station en het Rijksmuseum, de twee bekendste scheppingen van Pierre Cuypers, nog ‘oudbakken meiderige namaakgotiek’. Maar nu is er weer een enorme herwaardering: Het Rijksmuseum en het Centraal Station worden beiden voor tientallen miljoenen in de oorspronkelijke staat teruggebracht en correcties uit de jaren zestig worden nu als modernistische vervuiling weer verwijderd.

Onlangs is het Cuypersjaar (2007-2008) van start gegaan. Het Nederlands Architectuur Instituut (Nai) in Rotterdam viert namelijk het feit dat ze de inventarisatie van het Cuypersarchief (het grootste architectuurarchief van Nederland, 550 meter!) na zeven jaar noeste arbeid heeft afgerond. Er zijn drie tentoonstellingen: in Rotterdam, Maastricht en natuurlijk in Cuypers geboortestad Roermond. En er worden drie boeken over hem uitgegeven, waaronder een monografie van Wies van Leeuwen bij uitgeverij Waanders.

In Pierre Cuypers, architect 1827-1921 wordt voor het eerst voor een breed publiek een duidelijk beeld geschetst van zijn leven en werk. Cuypers was een eigenzinnige workaholic, gedreven op zoek naar de essentie van de architectuur. Met zijn werk bepaalde hij het beeld van Nederland in de negentiende eeuw. Dit uiterst toegankelijke en rijk geïllustreerde boek bevat historische foto’s van de architect en zijn familie, zijn woonhuis en verdwenen gebouwen. Materiaal uit archieven en familiebezit is voor het eerst gefotografeerd. Daarnaast zijn er prachtige ontwerptekeningen en schetsen van gebouwen en decoraties. Van een aantal beeldbepalende werken zijn voor deze uitgave nieuwe kleurenopnamen gemaakt.
 
Bron: kunstboeken.nl

Cuypers was ongelooflijk productief. Hij bouwde tientallen katholieke kerken die tussen 1853 en 1920 in ons land verrezen. Daarbij was hij niet alleen de architect, maar hij ontwierp ook de interieurs tot aan de heiligenbeelden toe.

De architect Pierre Cuypers had een missie: hij geloofde in een samenlevingsideaal, in een architectuur die de maatschappij kon veranderen, in het Gesamtkunstwerk en in de neogotiek als enige gerechtvaardigde architectuurstijl. Bij het nastreven van zijn ideaal greep hij terug op de middeleeuwen: een maatschappij met duidelijke rangen en standen, met de katholieke kerk als middelpunt en de gilden met hun ambachtelijke kwaliteiten. ( Bron: Nederlands Architectuur Instituut (Nai) )

Cuypersjaar [ official site ] | Alle activiteiten op een rijtje | cuypersroermond.nl
Nederlands Architectuur Instituut (Nai) | Pierre Cuypers [ wikipedia.nl ]

“Het is mooi als het goed is, het is goed als het mooi is.” Dit Griekse gezegde is een uitgangspunt voor iedere kunstenaar die zijn hart wil volgen. Het ware, het goede en het schoone hangen wezenlijk met elkaar samen. Maar vaak is dat op een verborgen wijze. Niet iedere mooie buitenkant herbergt altijd goede inhoud en omgekeerd geldt hetzelfde. We moeten het ware, het goede en het schoone telkens weer zelf ontsluiten in de jungle van beelden waarin we leven.

De Canadese fotograaf Edward Burtynsky confronteert ons met industriële landschappen en laat ons de achterkant van onze welvaart zien: uitgemergelde bergen, vervuilde stranden, stervende bossen. Hij toont ons de esthetische kant van onze vervuilde en stervende aarde en brengt mij daarmee in verwarring. Stond ik niet helemaal achter Al Gore en verzette ik mij niet tegen dit ‘grote sterven’? Hoe kan ik deze foto’s dan mooi vinden? Want Burtynsky toont met zijn roestige, monochrome foto’s oppervlakkig gezien heel aantrekkelijke beelden. Ook al is het de ‘schoonheid’ van de aftakeling en onttakeling zoals in deze serie scheepsrompen.

Tot 9 januari 2008 is in het Gemeentemuseum Helmond een tentoonstelling van zijn foto’s te zien. Tegelijkertijd draait in verschillende filmhuizen in ons land de documentaire Manufactured Landscapes

Edward Burtynsky [ masters-of-fine-art-photography.com ]

Gisteren schreef ik hier iets over mijn geboortegrond Veenendaal, op de wereldkaart sinds 1546. Maar je kunt ook in Ninevé (niet te verwarren met Univé) geboren zijn, in de buurt van de Iraakse stad Mosoel, een slordige 3500 jaar ouder dan het voormalige turfdorp op de grens van Utrecht en Gelderland. Gisterenavond was ik bij Yobert en hij kan dat als Assyriër zeggen: Ik kom uit Ninevé, een van de oudste steden ter wereld. Rond 2500 voor Christus ontstond aan de bovenloop van de Tigris het Assyrische Rijk en Ninevé zou daarvan het centrum worden. Degenen die de Bijbel kennen, weten dat Ninevé de stad is uit het Bijbelboek Jona die door God gespaard werd.

Nu ik voor het eerst de Vruchtbare Halve Maan bezocht heb, dringt het nog dieper tot mij door dat we onze beschaving aan het Oosten danken. Wij waren achterlijke hunnebedbouwers en klokbekerdraaiers toen in de tweede helft van het vierde millennium voor Christus in Soemerië het wiel en het schrift werden uitgevonden. En we bleven in berenvellen gekleed tot na Christus toen de Romeinen, die er zelf toch ook al niet zo vroeg bij waren, ons eindelijk wat cultuur kwamen brengen. In het Midden-Oosten kende men toen al ruim drieduizend jaar beschaving!

Nu het debat over de Nederlandse identiteit weer is opgelaaid, is dat een nuttig inzicht. Veel nieuwe Nederlanders die hier asiel hebben gekregen, komen uit deze diepgewortelde culturen en ik geloof dat we veel van hen kunnen leren. Sinds ik Yobert ken, weet ik pas dat Aramees, de taal van Jezus, helemaal geen dode taal is. Het wordt gesproken in een gebied dat zich uitstrekt van Libanon tot West-Iran en door miljoenen Aramese christenen wereldwijd. Na de val van dictator Sadam Hussein, wordt het Aramees weer op school onderwezen en wordt er ook weer volop in het Aramese schrift gedrukt. Maar in het Midden-Oosten spreekt en leest ook bijna iedereen Arabisch, dat als een soort esperanto alle volkeren uit het Midden-Oosten bij elkaar brengt. En zo woont er tegenwoordig bij iedereen wel iemand om de hoek die dit abacadabra voor ons oncijferen kan en onze horizon kan verruimen.

Lees mijn vorige post over Oud-Syrische Kunst in het RMO Leiden