Architekt der Ewigkeit

Balthasar Neumann (1687-1753)

Neumann door TiepoloTwee jaar geleden bezochten we de Würzburger Residenz en maakten daar kennis met het levenswerk van de man die vroeger op het 50DM biljet stond, Balthasar Neumann. Hij was een selfmade man, van oorsprong kanonnengieter, maar zou de grootste architect van de late barok en rococo in Duitsland worden. De Italiaanse schilder Tiepolo, die in de prins-bisschoppelijke residentie de wereldberoemde fresco’s schilderde, beeldde de bouwmeester af in zijn trappenhuis, gezeten op een kanon.

Man kennt seinen Namen. Schulen, Restaurants, Hotels und Kulturvereine nennen sich nach ihm. Sein Bild zierte einst den 50-DM-Schein. Die von ihm geplante Würzburger Residenz gehört zum UNESCO-Weltkulturerbe. Seine zahlreichen Bauwerke sind Barock in Vollendung. Um sie zu bestaunen, kommen Menschen aus der ganzen Welt nach Würzburg und Franken.
 
Bron: balthasarneumann.de
Balthasar Neumann
Balthasar Neumann op biljet van 50 DM

Neumann‘s laatste grote werk was de kloosterkerk Vierzehnheiligen Toen de kerk eindelijk werd voltooid, was Balthasar Neumann al bijna twintig jaar dood. Er was dertig jaar aan gebouwd van 1743 tot 1772, de tijd dat het rococo halverwege de achttiende eeuw in de mode was. Markus Grimm schreef een historische roman over het leven van Balthasar Neumann.

NeumannBalthasar Neumann, Architekt der Ewigkeit von Markus Grimm
 
Würzburg, am 19. August 1753
Der berühmte Würzburger Stadtbaumeister und Architekt Balthasar Neumann ist im Alter von 66 Jahren gestorben. In der Stadt herrscht Betroffenheit über den Tod des beliebten Mitbürgers. Auch bei dem Wirt einer Würzburger Weinstube, die der Baumeister gern besucht hat. Am Abend dieses Tages bekommt er zu später Stunde unerwartet Besuch von einem auswärtigen Fremden, den mit Neumann eine besondere Geschichte verbindet – der aber nun zu spät gekommen ist. Beim nächtlichen Wein entspinnt sich ein Gespräch zwischen dem Wirt, der Neumann persönlich kennengelernt hat, und dem Fremden, der nur seine Bauwerke kennt. In Rückblenden begeben sie sich an Neumanns Orte, besuchen seine Bauwerke, begegnen Fürsten, nehmen Teil an Reisen und Planungen, erleben seine Geschichte – und erwecken ihn so wieder zum Leben. Am Ende beginnen beide zu verstehen, wer dieser Mensch war, worin sein Genie bestand, seine Vision und überragende Leistung – und der Leser entdeckt seine Bedeutung für ganz Mainfranken und weit darüber hinaus – die Bedeutung Balthasar Neumanns, der einst als Glockengießer seine böhmische Heimat verließ und in Würzburg zum größten Baukünstler des Barock wurde.
 
Bron: balthasarneumann.de

Op de blog villalarepubblica las ik een uitvoerige beschrijving van Neumann‘s trappenhuis naar de hemel.

balthasarneumann.de

grensoverschrijdend

zondagmiddag gezien op Een: La Grande Illusion (1937)

La Grande IllusionLa Grande Illusion (1937) wordt gezien als een van de beste anti-oorlogsfilms ooit gemaakt. Persoonlijk vind ik All quiet on the western front (1930) als pacifistisch pamflet net iets meer geslaagd. Maar eigenlijk kun je deze films helemaal niet met elkaar vergelijken. De laatste film zit meer in de categorie van Cross of Iron (1977), Platoon (1986) of Saving Private Ryan (1998), films waarin de oorlog in al zijn gruwelijkheid zijn gezicht laat zien. Maar in La Grande Illusion zien we helemaal niets van wat zich in de loopgraven afspeelt. Het is dan ook meer een gevangenisfilm dan een oorlogsfilm.

Het verhaal gaat over een groep Franse officieren die door de Duitsers gevangen is genomen. In de Eerste Wereldoorlog waren de omstandigheden van oorlogsgevangenen dankzij de Geneefse Conventies bijzonder goed. Zo goed zelfs, dat de gevangen officieren binnen de gevangenis een beter leven hadden dan daarbuiten. Aan dit gegeven dankt de film haar naam. De Duitsers behandelen hun krijgsgevangenen met respect in een Middeleeuws kasteel á la Colditz. We zien hoe ze de tijd doden met vermaak en onderling gebakkelei. Ook al genieten ze van een luxe leventje op een eilandje in de oorlog, ze proberen wéll te ontsnappen. De kracht van de film zit ‘m in de dialogen. De toon is licht en schertsend, maar satirisch zoals in La Vita è bella (1997) wordt het nooit.

La Grande IllusionDe Franse meester Jean Renoir was een vertegenwoordiger van het poëtisch realisme. Deze stroming was links georiënteerd en vormde een front tegen het oprukkende fascisme. La Grande Illusion is als Franse film uiteraard gefilmd vanuit Frans perspectief, maar Renoir schildert de Duitsers nergens als slechteriken af. Hij laat iedereen van zijn menselijke kant zien. Het mooist is dat te zien in de scenes tussen de Duitse kapitein Von Rauffenstein en de Franse kapitein De Boëldieu. Beiden zijn van adellijke afkomst en voelen zich meer met elkaar verwant dan met hun eigen volk. Hier laat Renoir zich duidelijk van zijn socialistische kant zien. Ook in de dialogen tussen de luitenants Maréchal en Rosenthal gaat het vaak over het klasseverschil. Maréchal komt uit de arbeidersklasse en noemt Rosenthal plagerig “vuile jood”, omdat deze tot de hogere middenklasse behoort.

Het laatste half uur van de film doet veel denken aan La vache et le prissonier (1959) en ook wel aan The Great Escape (1963). Een oorlogsfilm is La Grande Illusion niet, maar op subtiele wijze wordt de humanistische boodschap verkondigd dat Fransen en Duitsers in wezen precies dezelfde mensen zijn. “Grenzen zijn een uitvinding van de mens”, zegt Rosenthal wanneer hij samen met Maréchal tenslotte de Zwitserse grens bereikt. In 1937 was een Duitse revanche steeds dreigender geworden. Wanneer Rosenthal verzucht dat de Grote Oorlog snel ten einde mag zijn, voegt Maréchal er aan toe “en espérant que c„est la dernière.”

La Grande Illusion
La Grande Illusion poster
in de stijl van Cassandre
Les frontières sont une invention des hommes, la nature s’en fout.

Luitenant Rosenthal

Tijdens de Eerste Wereldoorlog zitten luitenant Maréchal en de adellijke kapitein de Boëldieu opgesloten als krijgsgevangene. Zij waren allebei jachtvliegers, die werden neergehaald door de Duitsers. Nu trachten ze voortdurend uit het kamp te ontsnappen, maar ze worden steeds opnieuw gevat. Tussen de ontsnappingspogingen door proberen ze het zichzelf zo aangenaam mogelijk te maken. Nadat de Duitsers ontdekken dat de twee gevangenen een tunnel aan het graven zijn, worden ze naar een gevangenis in het fort Wintersborn gestuurd, die wordt geleid door de aristocratische Duitse kapitein Von Rauffenstein. Von Rauffenstein kan hen niet helpen ontsnappen, maar hij sluit wel vriendschap met kapitein de Boëldieu.
 
Bron: nl.wikipedia.org

La Grande illusion, une restauration qui revient de loin [ francetv.fr ]
La Grande Illusion [ imdb.com ]

vagabundos

gezien op DVD: Diarios de motocicleta (2004)

The Motorcycle Diaries DVDIk zal nooit vergeten dat op 11 november 1986, mijn allereerste dag in de tropen, bij de aankomst in Pucallpa het boek Het Trieste der Tropen van Claude Levy-Strauss in de bus gestolen werd. Mooiere herinneringen aan onze reis uit 1986 van drie maanden door Peru en Bolivia kwamen weer naar boven bij het zien van Diarios de motocicleta.

In deze Argentijnse film trekken twee jonge Argentijnen in 1952 op een motorfiets van Buenos Aires via Chili en Peru naar Venezuela. Een van hen is de 23-jarige Ernesto Guevara, die later bekend zou worden als Che Guevara. De reis die hij samen met zijn vriend Alberto dwars door Zuid-Amerika maakte, werd zijn initiatie in the real world. Net als Che liet ik mij op mijn drieëntwintigste inschepen in Pucallpa voor een bootreis over de Ucayali naar Iquitos.

Amazonia
De MN Florico waarop we in november 1986 over de Ucayali en Amazone voerden
Aquel vagabundo por nuestra ‘América’ me ha cambiado más
de lo que pensé

Ernesto “Che” Guevara

Geconfronteerd met de sociale ellende in Latijns Amerika en het leed in een Peruaanse leprakolonie aan de Ucayali besloot Ernesto Guevara daarna te gaan strijden tegen het onrecht.

In 1952 gaan twee Argentijnen, Ernesto Guevara, een 23-jarige student geneeskunde, gespecialiseerd in lepra-onderzoek en lijdend aan astma, en Alberto Granado, een 29-jarige biochemicus, samen op een motorreis door Zuid-Amerika, van Buenos Aires naar Venezuela, om daar Alberto’s 30e verjaardag te vieren. Ze maken hun reis op een oude Norton 500 motorfiets uit 1939, bijgenaamd La Poderosa, “de Machtige”. Gedurende de reis, van de Argentijnse pampa’s via de hoge Andes door de droge Atacamawoestijn en uiteindelijk in een leprakolonie in de Peruviaanse Amazonebekken, komen ze in aanraking met arbeiders, armen, zieken, onderdrukten en andere leden van de lagere klassen, wat voor beiden de manier waarop ze tegen het leven en hun bevoorrechte positie als leden van de hogere klasse aankijken verandert. Aan het einde van de film heeft Ernesto zich ontwikkeld van een jonge avonturier tot een politiek strijder.
 
Bron: nl.wikipedia.org

Diarios de motocicleta [ imdb.com ]