Wanneer je over filmmuziek spreekt, kun je moeilijk om de invloed van Richard Wagner heen. In de documentaire Emotions through music doet Martin Scorsese dat ook niet. Aan de hand van de scores bij zijn films neemt hij ons mee op reis door de geschiedenis van de filmmuziek. Scorsese ontwijkt evenmin de regisseur Cecil B. DeMille, bekend om zijn bombastische drama’s met kamerbrede muziek in de geest van de negentiende eeuw. Niet alleen uit eerbetoon omdat aan Scorsese in januari de Cecil B. DeMille-Award werd toegekend, maar ook omdat je de films van DeMille door hun epische dramatiek Wagneriaans kunt noemen. Scorsese verwijst nog op een andere manier naar Wagner met de legendarische filmcomponist Bernard Herrmann (1911-1975) die vlak voor zijn dood de score voor Taxi Driver (1976) had geschreven. In 1958 had Bernard Herrmann de muziek bij Vertigo van Alfred Hitchcock gecomponeerd. In de score van Vertigo horen we de echo van Liebestod uit Wagner‘s Tristan und Isolde.

The heart of obsession
 
Hitchcock‘s film Vertigo is about obsession, which means that it’s about circling back to the same moment, again and again … And the music is also built around spirals and circles, fulfilment and despair. Herrmann really understood what Hitchcock was going for he wanted to penetrate to the heart of obsession. (Martin Scorsese over de score bij Vertigo van Bernard Herrman)

bernardherrmann.org | filmmuziek.be | filmmuziek [ nl.wikipedia.org ]

De intenties waren zo mooi geweest. Anders dan de conquistadores die door hebzucht gedreven naar de Nieuwe Wereld waren gekomen, hadden de kolonisten in Noord-Amerika uit religieuze redenen de grote oversteek gewaagd. Ze zochten een wereld waarin ze in vrijheid hun geloof konden belijden. In het 16e een 17e eeuwse Europa was dat bepaald geen vanzelfsprekendheid. Puriteinen en quakers identificeerden zich met het volk van Israël, dat door de God bevrijd was uit het oude Europa en nu naar het Beloofde Land had geleid. De Nieuwe Wereld was God’s Own Country waar ze met een schone lei mochten beginnen. Dat ze de nieuwe plaatsen vaak noemden naar plaatsen in hun thuisland, had niets met heimwee te maken, maar alles met transformatie. New England was in die zin geen tweede Engeland, maar een béter Engeland, zonder religieuze vervolgingen.

Nu lopen er op de wereld nauwelijks nog utopisten als William Penn rond. Dat de werkelijkheid niet met naïeviteit te verenigen is, wordt door de geschiedenis telkens bevestigd. Sinds Camden (een suburb van Philadelphia) in 2004 de gevaarlijkste stad van de Verenigde Staten werd, heeft Penn’s idealisme een pijnlijk ironische lading gekregen. Philadelphia wordt in de volksmond liefkozend Philly genoemd, maar je hoort nu ook steeds vaker Killadelphia. Van broederliefde tot broedermoord. Utopia op zijn kop gezet. Welcome to the real world. Louis Theroux loopt in de documentaire Law and Disorder in Philadelphia in een kogelvrijvest mee met de Philadelphia Police. We krijgen een veilige inkijk in de gevaarlijkste buurten van de stad, waar het recht van de sterkste geldt en waar je image bepalend is voor je overlevingskansen. Kaal geschoren hoofden, gouden kettingen, tatoeages, wapens en drugs maken het beeld uit. De broederliefde is cool gemaakt en het imago van de killer die respect eist, is door de globalisering van de gangster- en hiphopcultuur een sterk exportartikel geworden.

Louis Theroux : Killadelphia [ hollanddoc.nl ]

Iemand zijn, spelen dat je iemand bent of doen alsof je speelt dat je iemand bent. De Vlaamse filosofe Ann Meskens schreef een boek over Jacques Tati en tegelijkertijd een pleidooi om meer oog te hebben voor het spel van de werkelijkheid. Zondagmorgen zag ik haar in gesprek met Wim Brands in het VPRO-programma Boeken waarbij, zoals je in een programma over boeken mag verwachten, weer verwezen werd naar andere boeken, o.a. Homo Ludens van Johan Huizinga, De Spektakelmaatschappij van Guy Debord en naar het omvangrijke oeuvre van de socioloog Henri Lefebvre. Ann Meskens vertelt in haar boek hoe de jonge Jacques Tati op een keer in de trein aan het perron stilstaat en opmerkt hoe in de tegenoverliggende wagon de treinpassagiers doen alsof ze treinpassagiers spelen. Door deze opmerkingsgave kan de werkelijkheid ineens opgetild worden, boven het alledaagse uitstijgen en poëzie worden. Mesken‘s boek over Tati is vooral een pleidooi voor deze opmerkingsgave die het leven rijker en gelukkiger kan maken.

Met haar boek over de Franse acteur, komiek en regisseur Jacques Tati (1908-1982) leert de Vlaamse filosofe Ann Meskens ons anders naar het leven te kijken. Wat gebeurt er als je ontdekt dat wij allemaal figuranten zijn? Dat alles om ons heen in scene is gezet?
 
De jonge Jacques Tatischeff, zoals zijn officiële naam luidde, groeide op in een chique Parijse voorstad. Zijn vader was van Russische afkomst, zijn moeder van Nederlands-Italiaanse komaf. Hij genoot een strenge opvoeding, maar op school blonk hij niet uit. Na een kortstondige rugbycarrière belandde hij via het variététheater in de filmwereld.
  
Zijn eerste film Jour de Fête draaide Tati in 1947. Tijdens zijn filmcarrière maakte hij zes lange speelfilms, en vier korte films, waarin hij altijd zelf de hoofdrol speelde. Films die tot het genre slapstickcomedy worden gerekend en in de cinematografie als klassiekers worden beschouwd. Kenmerkend voor zijn stijl is zijn camerawerk. Hij filmde de scènes in totaalshot, zodat hij het gedrag van de mensheid kon vastleggen. Met zijn observaties kon hij de werkelijkheid optillen. In de scènes zitten voortdurend subtiele elementen verstopt, van verborgen grapjes tot moderne maatschappijkritiek, details die pas na grondig bestuderen zichtbaar worden.
 
Bron: boeken.vpro.nl

Ann Meskens kijkt met de ogen van Tati [ trouw.nl ]