meer inscapes

In 2001 was in het Noord-Brabants Museum in Den Bosch de tentoonstelling Panorama op de wereld: het landschap van Bosch tot Rubens te zien, over het landschap in de zestiende en vroege zeventiende eeuw. Landschappen waren in die tijd vaak nog niet realistisch geschilderd en al helemaal niet ter plekke naar de natuur. Schilders gingen wel veel naar buiten en reisden vaak naar Italiëom schetsen in de open lucht te maken. In het atelier werd achteraf met de nodige copy-paste een landschap gecomponeerd. Daaraan werd meestal een flinke scheut verbeelding toegevoegd. De landschappen die Paulus Bril en Joos de Momper rond 1600 in Italiëschilderden, zijn typische fantasielandschappen, landschappen achter de ogen. Ik nam een paar landschappen van Paulus Bril en Joos de Momper als uitgangspunt voor onderstaande serie.

meer inscapes | het wereldlandschap | Joos de Momper | Paulus Bril

Bijna dertig jaar geleden kocht ik op de bazaar in Istanbul een hoogbejaarde jaargang van het Italiaanse tijdschrift Scena Illustrata. Inmiddels is deze jaargang 112 jaar oud en alleen Venere Pizzinato-Papo (1896) en Dina Manfredini (1897), de enige twee Italiaanse supercentenarians die nog in leven zijn, hebben de natte drukinkt nog meegemaakt. Op het web ontdekte ik een pagina waar je het meinummer van 1898 kunt bekijken. Toch gaat er niets boven het verdwaalde, maar echte exemplaar uit Istanbul.

Scena Illustrata was een ‘glossy’ in zijn tijd, met een omslag in primitieve kleurendruk. Halftoonrasters kwamen nog zelden voor en de meeste afbeeldingen zijn staalgravures. Vaak zijn het sentimentele plaatjes met moedergeluk of juist hartverscheurende taferelen met bijvoorbeeld een flauwgevallen jonge vrouw met een brief in haar hand en een hoofdschuddend oud dametje op de achtergrond. De begeleidende gedichten moeten een soortgelijke inhoud hebben.

Scena Illustrata 1898