Categorie archief: 18e eeuw

Robert des Ruines

Hubert Robert (1733-1808) en de antieke erfenis

Door de opgravingen van Herculaneum en Pompeï in de eerste helft van de achttiende eeuw waren ruïnes een modeverschijnsel geworden. Niet alleen archeologen en wetenschappers doken er bovenop, maar ook tekenaars, schilders en grafici. De Italiaanse schilder Giovanni Paolo Panini (1691-1765) droeg zijn liefde voor antieke Romeinse oudheden over op zijn leerlingen Giovanni Battista Piranesi (1720-1778) en Hubert Robert (1733-1808). Toen Robert na een verblijf van tien jaar in Italiëin 1764 naar zijn vaderland terugkeerde, kreeg hij in Frankrijk de bijnaam Robert des Ruines.

Hubert Robert
Hubert Robert
Felsengrotte mit antiker Architektur (Courtesy of Robert M. Edsel and the Monuments Men Foundation)
Hubert RobertHubert Robert studeerde eerst aan het Collège de Navarre en was daarna leerling van de beeldhouwer Michel-Ange Slodtz. In 1754 ging hij naar Rome waar hij tien jaar verbleef. Hij werkte ook in Napels. In Rome onderging hij de invloed van Giovanni Battista Piranesi en Giovanni Paolo Pannini. Na terugkomst in Parijs werd hij lid van de Académie française. Hij was vanaf 1779 conservator van de koninklijke schilderijenverzameling, die toen al gehuisvest was in die delen van het paleis die later de bestemming van museum zouden krijgen. In 1794 werd Robert betrokken bij plannen tot de oprichting van een museum. Als hoffunctionaris werd hij tijdens de Franse Revolutie gevangengenomen, maar hij overleefde de terreur van Robespierre en kreeg in 1799 een leidende rol bij de inrichting van het Louvre tot museum. Eén van zijn belangrijkste ideeën was de belichting van de zalen van bovenaf om de juiste condities te scheppen voor schilders; het Louvre was aanvankelijk vooral gedacht als atelier.
 
Bron: nl.wikipedia.org

456 werken van Hubert Robert op Joconde [ culture.gouv.fr ]

Hoe genoeglijk rolt het leven …

van Michaela gekregen: H.K.Poot – Dichter en Boer
Hubert Korneliszoon PootHubert Korneliszoon Poot (1689-1733) was bij zijn leven een hype. Het was in Nederland nog nooit vertoond dat een boer tegelijk dichter was. Zijn eerste bundel Mengeldichten (1716) met vooral liefdespoëzie kreeg meteen een paar herdrukken. Zijn tweede boek, Gedichten, werd chic uitgegeven met tal van illustraties bij de afzonderlijke gedichten, waaronder het bekende Akkerleven, „Hoe genoeglijk rolt het leven / des gerusten landmans heen„, dat onder dit brave begin heel wat ironie verbergt. Zijn roem is zo groot dat men hem op de boerderij opzoekt: kijk, hij dicht. Als eerste literator probeert hij van de pen te leven, door poëzie in opdracht te schrijven en redactioneel werk te verrichten. Daartoe verhuist de boerenzoon van Abtswoude naar Delft.
 
Het loopt op een pijnlijke mislukking uit. Hij raakt in een depressie en keert naar huis terug. Die teleurstelling is hij nauwelijks te boven gekomen. Maar wel heeft hij zijn poëzie een nieuwe wending gegeven. In zijn laatste jaren heeft hij vernieuwende gedichten geschreven met de natuur als uitgangspunt. Ook had hij de durf zijn schrijnende levenservaringen een plaats in zijn poëzie te geven.
 
Bron: uitgeverijprometheus.nl
Hubert Korneliszoon Poot was bij zijn leven een hype. Het was in Nederland nog nooit vertoond dat een boer tegelijk dichter was.
Hubert Korneliszoon PootHubert Korneliszoon Poot (1689-1733) was een Nederlands dichter, wiens werk aansluit bij zowel de klassiek georiënteerde poëzie van bijvoorbeeld Vondel, als bij de gevoelige stemmingspoëzie uit de 18e eeuw. Poot stond ook aan de basis van een ommekeer in de Nederlandse literatuur: hij nam zich voor om te proberen van zijn pen te leven en, wat heel ongebruikelijk was in de 17e eeuw, daarnaast geen ander beroep uit te oefenen. Als brooddichter trad hij ook op als uitgever.
 
Aanvankelijk was Poot boer. Dat hij als boerenzoon de Latijnse school niet bezocht, heeft hem echter niet belet om door middel van vertalingen vertrouwd te geraken met de klassieke auteurs. Dat blijkt uit de vele klassieke toespelingen die in zijn gedichten te vinden zijn. Zo is zijn Akkerleven (uit Gedichten, verschenen in 1722) een navolging van wat Horatius schreef in zijn verheerlijking van het leven van de boer. Het succes van zijn in 1716 gepubliceerde Mengeldichten (herdrukt in 1718) bracht hem er in 1723 toe om zich in Delft te vestigen en zich geheel aan de literatuur te wijden. Dat draaide echter uit op een teleurstelling en een jaar later keerde hij terug naar zijn dorp. Na zijn huwelijk in 1732 verhuisde hij opnieuw naar Delft, waar hij na een jaar aan een nierziekte overleed.
 
Bron: nl.wikipedia.org

barok met een twist

de San Carlo alle Quattro Fontane van Borromini (1599-1667)

VitruviusVoor architecten uit de zestiende en zeventiende eeuw was De Architectura van Vitruvius verplichte kost. Het werk is waarschijnlijk geschreven rond 15 vóór Christus en had een enorme invloed op de architectuur na 1500. Bijna iedereen kent de Mens van Vitruvius in de versie van Leonardo da Vinci. Andere grote architecten zoals Palladio, Bramante, Maderno en Bernini volgden ook de principes van Vitruvius. Barokarchitectuur is uitbundig en speels maar volgt meestal de strenge principes uit De Architectura.

In 1636 kreeg de Italiaanse architect Francesco Borromini de opdracht om een ontwerp te maken voor een kerk op de heuvel van de Quirinaal in Rome, die nu bekend staat onder de naam San Carlo alle Quattro Fontane. De inwijding was tien jaar later. Door geldgebrek kon de voorgevel pas in 1677 voltooid worden naar ontwerpen van Borromini die in 1667 zelfmoord gepleegd had.

San Carlo
San Carlo gravure uit de 18e eeuw

De San Carlo alle Quattro Fontane is wereldberoemd geworden vanwege zijn uitzonderlijke ontwerp. Omdat Borromini‘s zeer persoonlijke invulling van de barok daarna zoveel geïmiteerd is, zien we nu niet meer zo goed waarom zijn tijdgenoten zo onder de indruk waren van zijn ontwerp. Zoiets was nog nooit vertoond. Bij Borromini lijkt de architectuur zélf vloeibaar te worden. Zowel in de geleding van de façade als in de uitwerking van de koepel lijkt hij Vitruvius aan zijn laars te lappen. Maar het is gecompliceerder.

San Carlo
San Carlo voorgevel

Op de blog Understanding Rome las ik in Breaking rules and squeezing pediments: San Carlo alle Quattro Fontane hoe en waarom Borromini afweek van Vitruvius. De Architectura werd geschreven in de tijd van Augustus en gaat uit van de architectuur in Rome uit die periode. Zijn blikveld was dus beperkt. Van de Romeinse architectuur uit latere tijd en uit de oostelijk delen van het Romeinse Rijk kon Vitruvius niets weten. Daar werden stijlelementen toegepast die je ook bij Borromini vindt, zoals een “crescendo” in de geleding van de voorgevel. In de façade van Al Khazneh in Petra zien we net als bij de San Carlo alle Quattro Fontane sterke spanningen tussen convex (bol) en concaaf (hol). Hierdoor krijgen gevels en wanden iets vloeibaars. Deze schwung zal in de achttiende eeuw uitmonden in de late barok en het rococo.

San Carlo
San Carlo alle Quattro Fontane
inwendige van de koepel

San Carlo alle Quattro Fontane | Mens van Vitruvius