Als het om godsdienst ging, was Napoleon een rasechte opportunist. Hij begreep heel goed dat godsdienst een sterk bindmiddel is waar een machthebber dankbaar gebruik van kan maken. Napoleon meende dat religie de armen ervan weerhoudt de rijken te vermoorden en aangezien hij zelf rijk was, kon hij er zijn voordeel mee doen.

De Jacobijnen dachten nog heel anders over religie. Deze radicale revolutionairen stonden uiterst vijandig tegenover het katholicisme. Ze zagen de katholieke kerk als de hoeder van de tweede stand die de uitbuiting van het volk onder het ancien régime altijd gelegitimeerd had. Alles wat met het christelijk geloof te maken had, was in hun ogen besmet geraakt en moest opgeruimd worden. Dat ging op een radicale manier: kerkelijke eigendommen werden geconfisqueerd, kerken werden op slot gedaan of omgedoopt in “tempels van de Rede”, de zondag en christelijke feestdagen werden afgeschaft. Het ging zelfs zover dat de christelijke jaartelling vervangen werd door een revolutionaire kalender.

Toen Napoleon met de staatsgreep van 18 Brumaire (9 november 1799) alleenheerser van Frankrijk werd, kwam er niet alleen een einde aan de Franse Revolutie, maar ook een einde aan de vijandigheid tegenover het christelijke geloof. Tijdens het keizerrijk zou Napoleon ook weer terugkeren naar de christelijke jaartelling. Niet omdat hij christelijk was, want Napoleon had weinig met godsdienst. In zijn hart voelde hij zich een soldaat en voor een soldaat is vechten de enige religie, zei hij ooit. En hij voegde daar spottend aan toe: “Andere vormen van religie (dan vechten) zijn iets voor vrouwen en priesters.”

Wat hij in Frankrijk deed, het volk zijn geloof vrij laten belijden, deed hij ook in Egypte waar hij in 1798 en 1799 was neergestreken. Met de veldtochten naar Egypte en Syrië wilde Frankrijk het verlies van de koloniale bezittingen in India en Amerika in 1763 compenseren. Met de verovering van Egypte zou de handelsroute van aartsvijand Engeland naar India geblokkeerd worden. Napoleon wilde in Egypte alleen de Mammelukken verdrijven en de plaatselijke bevolking te vriend houden. Daarnaast wilde hij ook de Turken te vriend houden. Daarom stelde hij zich op als vriend van de islam. En Napoleon ging daar ver in.

Van zijn grote voorbeeld Alexander de Grote had Napoleon geleerd hoe je een vreemde cultuur moest onderwerpen. Toen Alexander in het jaar 332 voor Christus Egypte was binnegevallen, bracht hij direct daarna een bezoek aan de Ammontempel in Siwah, een heilige plaats voor de oude Egyptenaren. Dat had gewerkt. Nu Egypte ruim tweeduizend jaar later islamitisch geworden was, besloot Napoleon direct duidelijk te maken dat hij een vriend van alle moslims was. Hij koos zelfs de kant van de moslims tegen de paus. Voor de gelegenheid was hij moslim en gebruikte in zijn proclamaties ook de islamitische jaartelling. In de maand Muharram van het jaar van de Hegira 1213 proclameerde hij:

Napoleon overwoog om zich en public tot moslim te laten bekeren maar zover kwam het niet. Op 20,21 en 22 augustus 1798 vierde de Franse bezetter drie dagen lang de geboortedag van de profeet Mohammed om de bevolking te paaien. Het was één groot charmeoffensief maar uiteindelijk kwam het volk toch in opstand en gebeurde datgene waar Napoleon zo bang voor was geweest: de jihad werd uitgeroepen. Het verzet tegen de nieuwe bezetter werd een heilige strijd die alle moslims verenigde.

Napoleon‘s valse bewondering voor de islam, de profeet Mohammed en de koran heeft de moslims dus niet kunnen paaien. Maar net als bij Goethe het geval is, zijn er moslims die een invloedrijke Europeaan graag tot moslim uitroepen. Zo verscheen in 1995 het boek Was Goethe a muslim? van de soefi door Shaykh ‘Abdalqadir Al-Murabit en kreeg hij van de moslimgemeenschap in Weimar de naam Muhammad Johann Wolfgang Goethe. Napoleon uitroepen tot moslim is nog eenvoudiger want opportunist Bonaparte noemde zichzelf Ali Bonaparte! Het is dan ook niet vreemd dat er ook een boek is waarin Napoleon gepresenteerd wordt als moslim.

Goethe en de islam [ W&V ]