De Amerikaanse schilder John Singer Sargent (1856-1925) was een onvermoeibare waarnemer die meer dan genoeg had aan de zichtbare wereld. Hij liet zich niet meesleuren in de stroomversnelling van nieuwe kunststromingen aan het begin van de twintigste eeuw. De website jssgallery.org geeft een overzicht van zijn werk. In de high society was hij een veelgevraagd portretschilder die door zijn snelle directe manier van schilderen enorm productief was. Het overzicht van zijn werk op internet is een initiatief van Natasha Wallace die inmiddels al ruim 3900 pagina´s bijeenbracht met schilderijen, aquarellen en tekeningen.

John Singer Sargent werd in Italiëgeboren als Amerikaan en verbleef het grootste deel van zijn leven in Europa. Tijdens zijn vele reizen maakte hij meer dan tweeduizend aquarellen op uiteenlopende plaatsen als het Engelse platteland, Tirol, Korfoe, het Midden Oosten, de Franse Alpen, Spanje, Montana, Maine en Florida. Tussen 1900 en 1913 bezocht Singer Sargent vele malen Venetië en maakte daar honderden aquarellen. Als al la prima schilder in olieverf was hij ook een virtuoze aquarellist. In vlugge maar trefzekere penseelstreken, wist hij snel de essentie van een voorstelling neer te zetten.

John Singer Sargent Virtual Gallery

Doordat de overheid zich als geïnstitutionaliseerde mecenas terugtrekt, worden veel kunstenaars die ooit afhankelijk waren van subsidie, nu gedwongen een knieval te maken voor „de markt„. In veel gevallen moeten deze kunstenaars om te overleven, net als vroeger, weer de persoonlijke en commerciële belangen gaan dienen van rijke particuliere opdrachtgevers.

Een serie over de schilder en zijn opdrachtgever in de periode 1712-1912. Aflevering 7: John Singer Sargent en Consuelo Vanderbilt

Consuelo Vanderbilt (1876–1964) heette van 1895 tot 1921 Her Grace The Duchess of Marlborough. Het was de wil geweest van haar moeder dat ze op haar zeventiende in het huwelijk trad met Charles Spencer-Churchill de 24-jarige graaf van Marlborough. Consuelo‘s moeder was zelf getrouwd met William Kissam Vanderbilt en wist dus wat het was om via een rijke echtgenoot hoger op te klimmen. Het huwelijksfeest kostte in 1895 twee miljoen dollar. Maar zo duur als het feest was, zo slecht was het huwelijk. Elf jaar later gingen ze uit elkaar en in 1921 was de scheiding officieel.

Toen Consuelo Vanderbilt en Charles Spencer-Churchill nog net bij elkaar waren, kreeg de gevierde Amerikaanse societyschilder John Singer Sargent in 1905 opdracht om hen te schilderen samen met hun zoontjes John Spencer-Churchill (1897-1972) de tiende graaf van Marlborough. en Lord Ivor Spencer-Churchill (1898- 1956). In het jaar dat het kubisme voor de deur stond, maakte Singer Sargent er een anachronistisch familieportret van á la Velasquez.

John Singer Sargent (1856-1925) was een meester in de virtuoze penseelstreek in de stijl van Velasquez. In een tijd dat de fotografie de portretschilderkunst verdrongen had en het impressionisme de schilderkunst vernieuwd had, was er veel waardering voor picturaal vuurwerk.

Een schilder die hierin nog verder ging dan John Singer Sargent, was de Italiaanse societyschilder Giovanni Boldini. Een jaar later maakte ook hij een schilderij van Consuelo Vanderbilt en haar jongste zoontje Lord Ivor Spencer-Churchill (1898- 1956). Bij Boldini wordt het virtuoze gebaar maniëristisch. De streken geven net als in het Italiaanse futurisme snelheid en verzelfstandigen.

John Singer Sargent Gallery [ jssgallery.org ] | meer uit deze serie

Doordat de overheid zich als geïnstitutionaliseerde mecenas terugtrekt, worden veel kunstenaars die ooit afhankelijk waren van subsidie, nu gedwongen een knieval te maken voor „de markt„. In veel gevallen moeten deze kunstenaars om te overleven, net als vroeger, weer de persoonlijke en commerciële belangen gaan dienen van rijke particuliere opdrachtgevers.

Een serie over de schilder en zijn opdrachtgever in de periode 1712-1912. Aflevering 6: Franz Xaver Winterhalter en koningin Victoria

De Duitse Fürstenmaler Franz Xaver Winterhalter (1805-1873) werd geboren in Menzenschwand, een klein dorpje in het Zwarte Woud, en kreeg zijn opleiding als portretschilder o.a. bij Joseph Karl Stieler (1781-1858) in München. In 1831 werd hij hofschilder van groothertog Leopold van Baden in Karlsruhe. Eind 1834 trok hij naar Parijs waar hij in de jaren daarop de aandacht op zich kreeg gevestigd tijdens de jaarlijkse tentoonstellingen van de Salon. Hier werd hij opgemerkt door de Franse koning Louis Philippe en vanaf dat moment ging het snel met zijn carrière. Door zijn succes aan het Franse hof kreeg hij gemakkelijk toegang tot het Belgische en Engelse hof.

Franz Xaver Winterhalter kreeg in 1842 zijn eerste portretopdracht van de jonge koningin Victoria van Engeland. Ze zou hem bijna dertig jaar lang opdrachten blijven geven. Vooral in de jaren veertig schilderde Winterhalter talloze portretten van haar, prins Albert en de kinderen. In 1843 schilderde hij het bovenstaande portret van de pas 23-jarige koningin Victoria. Het is een intiem huiselijk moment dat in de Biedermeiertijd geliefd was. Toch is het ook een gewaagd portret. Een lange haarlok hangt bevallig over de boezem van de jonge koningin terwijl haar mond halfopen is. Blijkbaar viel het in de smaak want hij mocht koningin Victoria tot 1871 tot zijn vaste klanten rekenen.

Winterhalter schilderde in een behaagzieke stijl met veel aandacht voor de kleding en juwelen. Halverwege de negentiende eeuw bevielen zijn portretten zo goed, dat alle vorsten in Europa zijn naam kenden. Als schilder van de Restauratie pur sang bevestigde hij de keizers en koningen in hun conservatisme en verwees hij zonder gêne naar de hofschilderkunst van het ancien régime. In de jaren zestig schilderde hij nog steeds in een soort neo-rococo, terwijl Eduard Manet en zijn collega’s van de Salon des Refusés al begonnen waren de schilderkunst fundamenteel te vernieuwen.

The Winterhalter Catalogue