Patriottischer had de titel niet gekund. Flags of our Fathers gaat ook over patriottisme. Maar er zit een wereld van verschil tussen de visie op patriottisme uit deze film uit 2006 en The Sands of Iwo Jima uit 1949. Doordat de afstand in de tijd veel groter is geworden, durft Flags of our Fathers met een veel bredere blik te kijken naar de hel van Iwo Jima in februari en maart 1945. De landing op het piepkleine maar door de Japanners hysterisch verdedigde eilandje was een van de vele landingen in de strijd om de Pacific maar had een symbolische betekenis. Iwo Jima was namelijk het eerste stukje grondgebied van het Japanse Keizerrijk waar de Amerikanen een zeer bloedige overwinning behaalden. De publieke opinie in de Verenigde Staten nam in het vroege voorjaar van 1945 al een voorschot op de eindzege over Japan. Dat bleek te voorbarig. De vernietigende aanvallen van kamikaze piloten tijdens de lange Slag om Okinawa in april, mei en juni maakten het Amerikaanse volk op verpletterende wijze duidelijk dat een overwinning op Japan onmogelijk was, tenzij er honderdduizenden wellicht miljoenen Amerikaanse soldaten zouden worden opgeofferd. De Japanners toonden zich bereid zich dood te vechten en vooral kamikaze piloten bleken een vernietigend wapen waar de Amerikanen (nog) geen antwoord op hadden. Maar eind juli 1945 zou er een Amerikaans antwoord komen, waarmee Japan definitief verslagen zou kunnen worden.

In de maanden voordat de eerste atoombom er was, had Amerika in de strijd tegen Japan vooral de publieke opinie nodig en het belangrijkste wapen om de oorlog mee te winnen werd ingezet op eigen grondgebied: oorlogspropaganda. Er werd dus reclame gemaakt voor oorlog en dat is het eigenlijke thema van Flags of our Fathers. Op 23 februari had de oorlogsfotograaf Joe Rosenthal bovenop de Suribachi op Iwo Jima een foto gemaakt van zes soldaten die de Amerikaanse vlag planten, gefilmd door Bill Genaust . De foto werd dé icoon van de oorlog in de Pacific. Drie van de soldaten op de foto zouden kort daarop omkomen in de strijd om het eiland die nog tot eind maart zou duren. De drie overgebleven soldaten werden bliksemsnel uit de hel van Iwo Jima naar huis gehaald, want in het propagandacircus aan het thuisfront waren ze goud waard.

Door de flash backs is Flags of our Fathers een wat rommelige film geworden. Toch laat de film goed zien hoe vals het heroïsche beeld kan zijn. The Sands of Iwo Jima uit 1949 is een opgeklopt heldenepos zoals men dat kort na de oorlog graag wilde zien. Maar de jongens die in Flags of our Fathers de oorlog moeten verkopen (lees: het Amerikaanse volk moeten verleiden oorlogsobligaties te kopen) wélten dat er niets van klopt. Ze hebben Iwo Jima overleefd en worden nu door het volk als helden vereerd. Zelf weten ze wel beter. Ze hebben gewoon geluk gehad. De echte helden, dat zijn hun kameraden die op het strand van Iwo Jima aan gort geschoten zijn. Maar een gesneuvelde soldaat is natuurlijk niet het plaatje waarmee de reclamejongens de oorlog kunnen verkopen.

Flag of our Fathers vormt overigens een tweeluik met Letters from Iwo Jima

Toen ik veertien was, beleefde ik een heftige “terug-naar-de-natuur” periode. Samen met een vriend van school bouwde ik hutten in het bos en bestudeerde ik vogels. Roofvogels trokken mij het meeste aan, waarschijnlijk ook omdat ik op die leeftijd niet soft wilde overkomen. Geen lieve meesjes of sijsjes maar stoere vogels met boze ogen. Tijdens de Nederlandse les ging mijn spreekbeurt over roofvogels. Van de biologieleraar mocht ik een opgezette sperwer meenemen naar de Nederlandse les. Op de lessenaar waarachter ik mijn spreekbeurt hield, had ik deze als trotse mascotte neergezet. Het werd een echte preek. In de jaren zeventig was het met de roofvogelstand in Nederland droevig gesteld. In mijn spreekbeurt kon ik niet genoeg benadrukken hoe schadelijk landbouwgiffen zijn en legde ik uit hoe een voedselpiramide werkt, wat predatoren zijn en waarom roofvogels bij landbouwgiffen uiteindelijk de klos zijn.

Toen ik gisterenmorgen in het programma VPRO Boeken de roofvogelkenner Rob Bijlsma in gesprek zag met Wim Brands, voelde ik weer iets van het vuur dat vroeger in mij brandde. Bijlsma begon ook al vroeg met zijn roofvogelonderzoek. Brands liet een schriftje van hem zien waarin hij als dertienjarige aantekeningen had gemaakt. Maar Bijlsma heeft zijn passie nooit opgegeven. Het boek Mijn roofvogels geeft een dwarsdoorsnee van ruim veertig jaar ervaring van misschien wel de grootste roofvogelspecialist van Nederland.

Mijn Roofvogels [ uitgeverijatlas.nl ]

Doordat de overheid zich als geïnstitutionaliseerde mecenas terugtrekt, worden veel kunstenaars die ooit afhankelijk waren van subsidie, nu gedwongen een knieval te maken voor „de markt„. In veel gevallen moeten deze kunstenaars om te overleven, net als vroeger, weer de persoonlijke en commerciële belangen gaan dienen van rijke particuliere opdrachtgevers.

Een serie over de schilder en zijn opdrachtgever in de periode 1712-1912. Aflevering 3: John Trumbull en de Amerikaanse onafhankelijkheidsverklaring van 1776

In 1817 kreeg de Amerikaanse schilder John Trumbull van het Amerikaanse congres de opdracht om de presentatie te schilderden van de Amerikaanse onafhankelijkheidsverklaring op 28 juni 1776, die zes dagen later ondertekend zou worden. Dat moment geldt als het geboorteuur van de Verenigde Staten.

Trumbull had in 1786 al een kleiner schilderij gemaakt en nu wilde het congres graag een grote versie voor het toekomstige Capitool in Washington. De oorlog van 1812 met Engeland was achter de rug en het nationalisme was vanuit Europa ook naar de Verenigde Staten overgewaaid. De jonge natie had historische beelden nodig waarmee in het onderwijs onder de Amerikanen nationaal zelfbewustzijn kon worden gekweekt.

Iedere Amerikaan kent de voorstelling van Trumbull want deze staat afgebeeld op de achterkant van het biljet van twee dollar. In het midden staan The Founding Fathers John Adams, Roger Sherman, Robert R. Livingston, Thomas Jefferson en Benjamin Franklin. Daarnaast zijn er nog 37 personen die de verklaring ondertekenden. Veertien personen zijn niet afgebeeld. Het schilderij kreeg in 1826 een plaats in de rotonde van het Capitool in Washington DC.

John Trumbull [ en.wikipedia.org ] | Declaration of Independence