De Russische componist Alexander Borodin (1833-1887) maakte deel uit van Могучая Кучка, ook wel “het Machtige Hoopje” of “De Vijf” genoemd. Samen met Mili Balakirev (1837-1910), César Cui (1835-1918), Modest Moessorgski (1839-1881) en Nikolaj Rimski-Korsakov (1844-1908) streefde hij naar specifiek Russische muziek.

Ook in Rusland had het nationalisme in de negentiende eeuw voet aan de grond gekregen. Het panslavisme probeerde de Russen en de Slaven in Oost-Europa geestelijk te verenigen, bij voorkeur onder leiding van Rusland. Nog altijd beschouwen de Bulgaren en Serviërs zich als bloedbroeders van de Russen. Door de Russische aders stroomt echter niet alleen Slavisch bloed. Van 1240 tot diep in de vijftiende eeuw werd Rusland door een wild steppevolk uit Azië, de Tataren, overheerst. Het Slavische bloed mengde zich met Tataars bloed.

Voor Noord-Europeanen is de Slavische volksaard al pittig. Maar de Tataarse volksaard raast als Dzjengis Khan over de steppen. Zeker niet iedere Rus heeft kolkend bloed in de aderen, maar de Europeaan verbindt de spreekwoordelijke Ivan de Verschrikkelijke wel gemakkelijk met de Russische volksaard. Als deze volksaard ergens tot uitdrukking in is gekomen, dan is het wel in de muziek. De bovengenoemde vijf Russische componisten zochten hun nationale identiteit in sprookjes en volksmuziek. Juist daar meenden zij, in navolging van Herder, de gebroeders Grimm en de Duitse romantici, de volksaard op heterdaad te kunnen betrappen. Slavische dansen en volksverhalen waren voor deze componisten een geliefd thema. Ze hadden een voorkeur voor contrasten: lieflijke, dromerige passages worden in hun composities afgewisseld met temperamentvolle, heftige passages.

In 1880 componeerde Alexander Borodin het symfonische gedicht een tafereel uit de steppen van Centraal-Azië. Programmamuziek volgt een scenario en is daardoor heel beeldend. Je zou het de filmmuziek zonder film kunnen noemen en het genre was in de tweede helft van de negentiende eeuw erg populair. Aanleiding voor zijn compositie was het 25-jarig jubileum van Alexander II (1818-1881). Tijdens de regeerperiode van deze tsaar waren er grote gebieden in Centraal-Azië aan het Russische Rijk toegevoegd. Borodin‘s compositie is behalve een eerbetoon aan tsaar Alexander II ook een politiek werk: de Russische ziel en de geest van het oosten versmelten met elkaar. Onder Moskou’s paraplu.

een tafereel uit de steppen van Centraal-Azië
In de monotone steppe van Centraal-Azië horen we een vredig Russisch lied. In de verte horen we het getrappel van paarden en kamelen, begeleid door oosterse klanken. Een lokale karavaan komt naderbij. Onder de bescherming van de Russische soldaten is de karavaan veilig en zorgeloos trekt ze haar lange tocht door de uitgestrekte steppe. Daarna verwijdert de karavaan zich weer. Het Russische lied en de oosterse klanken combineren zich tot een gemeenschappelijke harmonie die geleidelijk in de immense ruimte van de steppe weer verloren gaat.

filmmuziek zonder film [ 1 ]

Eerder besprak ik hier de website retronaut.com voor iedereen die net als ik graag tijdreizen maakt aan de hand van historische beelden. Naast retronaut.com volg ik ook op Twitter kanalen die dagelijks historische foto’s dumpen, vaak met een knipoog naar de actualiteit. Ik gebruik er op dit moment twee: het Russische Исторические Фото en he Amerikaanse History in pictures.

Het icoon voor historische foto’s in Rusland is Yoeri Gagarin. In Amerika is dat Abraham Lincoln. Als geen ander hebben ze de nationale geschiedenis een gezicht gegeven. Beiden kwamen op een tragische manier aan hun einde en voldoen dus aan een belangrijke voorwaarde om volksheld te kunnen zijn.

retronaut [ 1 ]

Nasji is een door de overheid gesteunde Russische politieke jeugdbeweging, die zichzelf neerzet als een democratische anti-fascistische beweging. De oprichting werd gesteund door hooggeplaatste functionarissen uit het Russische presidentieel bestuur. De beweging telde eind 2007 ongeveer 120.000 leden, variërend in leeftijd van 17 tot 25. In december 2007 werd Misjki opgericht, een pro-Poetin-kinderbeweging voor de jeugd van 8 tot 15 jaar.
 
De beweging wordt door de meeste Russische liberale politici gezien als Poetins versie van de Komsomol en sommige westerse commentators hebben de beweging vergeleken met de Hitlerjugend. Kremlinadviseur Sergej Markov zei in 2005 dat Nasji van Rusland “een modern, sterk en vrij land” wil maken en dat hun ideologie is gericht op de modernisering van het land en het daarbij behouden van haar soevereiniteit.
 
Bron: nl.wikipedia.org

Deze Deense documentaire (89 min.) is integraal te zien op de website van 2doc.