Categorie archief: Italië

architectonische visioenen

twee weken geleden gekregen: Piranesi The Complete Etchings

Piranesi bij TaschenGiovanni Battista Piranesi (1720-1778) is vooral bekend geworden door zijn carceri d’invenzione (imaginaire kerkers) uit 1745. Het is een serie etsen met claustrofobische voorstellingen van denkbeeldige gevangenissen die je gemakkelijk met de architectonische fantasieën van M.C.Escher kunt associëren. Toch vormen zij maar een fractie van zijn oeuvre. Piranesi werkte o.a. samen met de graficus Giuseppe Vasi (1710-1782) die gespecialiseerd was in het produceren van vedute (gezichten) van Rome. Deze waren erg in trek bij de toeristen die naar Rome kwamen.

Rond het midden van de achttiende eeuw bloeide het toerisme in Rome. Met name voor jongemannen uit de Engelse upperclass was een reis naar Italië een verplicht nummer. Op de route van de Grand Tour lagen steden als Venetië, Florence en Napels. Meestal was Rome het einddoel. In deze stad verbleven ook veel Engelse diplomaten en kooplieden. De rijke Engelsen zorgden niet alleen voor een opbloei van het toerisme maar bevorderden ook de werkgelegenheid voor kunstenaars. Pompeo Batoni was de meest gevraagde portretschilder uit de eeuwig stad. Zijn klantenkring bestond hoofdzakelijk uit rijke Engelsen. Ook grafici als Vasi en Piranesi profiteerden van het toerisme. Er was namelijk veel behoefte aan prenten met voorstellingen van het antieke Rome. De toeristen konden dan met een prent in de hand bij de ruïnes zien hoe het ooit was.

Uitgever Taschen bracht in twee delen in luxe cassette alle etsen van Piranesi bijeen. Bij het doorbladeren valt op dat het oeuvre uit verschillende typen van voorstellingen is opgebouwd. De imaginaire voorstellingen van gevangenissen nemen maar een heel klein deel van zijn complete werk in beslag. Ze ontstonden vóór 1750 en je ziet duidelijk invloed van het fantasierijke rococo. Bij een reeks van vier grotesken die hij tussen 1744 en 1747 maakte, is dat nog beter te zien. Net als de gravures in het boek Quatrieme LivreDe Formes Ornées de Rocailles Cartels Figures Oyseaux et Dragons chinois uit 1736 (ontworpen door Jean Mondon le Fils met gravures van Antoine Aveline) zijn deze grotesken 100% barokke fantasie.

Piranesi
Parte di ampio magnifico Porto all’uso degli antichi Romani (1749–50) een mooi voorbeeld van een “architectonisch visioen” van Piranesi met invloed van barok en rococo.

Na 1750 worden Piranesi’s gravures strakker en wetenschappelijker. Deze tendens laat zich in heel Europa zien. Het is de tijd waarin de eerste delen van de Encyclopédie (1751-1772) verschijnen. De voorstellingen ogen mechanisch, de schwung is eruit. In zijn boek Antichità  Romane uit 1756 zijn voorstellingen van gereconstrueerde Romeinse gebouwen vaak gecombineerd met technische tekeningen, doorsneden en plattegrond in één prent die zo in de Franse Encyclopédie zou passen.

Een groot deel van Piranesi‘s gravures zijn vedute die laten zien hoe de eeuwige stad er rond het midden van de achttiende eeuw uitzag. Net als bij tekeningen van Italianisanten uit de 17e eeuw staan ruïnes vaak nog niet los, maar zijn ze half ingebouwd in woonwijken. Triomfbogen steken soms nog half boven de grond uit en zijn overwoekerd met vegetatie, een klauterparadijs voor geiten. Piranesi beperkte zich niet alleen tot ruïnes uit de Oudheid. Ook kerken, paleizen en overheidsgebouwen uit de barok en het rococo legde hij vast.

Giovanni Battista Piranesi [ metmuseum.org ]

Aardse Machten [ 3 ]

gelezen in: Aardse Machten van Michael Burleigh (2005)
over Giuseppe Mazzini (1805-1872) en Giovane Italia

Aardse MachtenIn het vijfde hoofdstuk van Aardse Machten kijkt Michael Burleigh naar de liberale bewegingen die tijdens de Restauratie overal in Europa ontstonden. Meestal werden ze door het repressieve systeem van Metternich dat sinds het Congres van Wenen (1814-1815) de nieuwe orde in Europa bepaalde, snel de kop ingedrukt. Nadat Napoleon verslagen was, vestigden zich in Europa overal monarchistische dictaturen. Liberalen en republikeinen die tussen 1789 en 1815 aan de vrijheid hadden geroken, moesten hun droom van een vrije natiestaat in het verborgene met elkaar delen. Er ontstonden zo geheime genootschappen. Het oudste republikeinse genootschap noemde zich carbonari en was al in 1802 in Italiëontstaan uit de vrijmetselarij. Deze groepering streefde naar eenwording van het Italiaanse schiereiland en luidde de Risorgimento in.

Na een mislukte liberaal-nationalistische opstand in Napels in 1820-21 worden de carbonari overal vervolgd en velen van hen vluchten naar het buitenland. Pas tien jaar later volgt een tweede opstand, ditmaal in Romagna, Parma en Modena, vazalstaten van Oostenrijk. Ook nu herstelt het Oostenrijkse leger de orde weer. Een van de opstandelingen is Giuseppe Mazzini, die in 1831 de beweging Giovane Italia zal oprichten. Het mengsel tussen politiek en religie, waar Aardse Machten over gaat, is nergens zo bedwelmend als bij Giuseppe Mazzini en zijn Giovane Italia. Zijn geschriften zijn doorspekt met religieuze retoriek als apostolaat, overtuiging, credo, enthousiasme, geloof, martelaarschap, missie, loutering, wedergeboorte, heilig, offer, redding, etc..

martelaars
De Restauratie (1815-1848) was in feite een wrede monarchistische dictatuur. Italianen die Mazzini’s geschriften lazen, werden vaak zonder pardon doodgeschoten.
Mazzini probeert zijn volgelingen te leiden met een kracht die zij al in zich hebben. Het moet gezegd dat zijn aanhangers die stierven voor de zaak, dat deden met zoveel moed en zoveel toewijding dat ze doen denken aan de eerste martelaren van het christendom.

uit: Noi Credevamo

Tegenwoordig doet de taal van Mazzini ons denken aan die van moslimfundamentalisten. Ook de Italiaanse republikeinen van Giovane Italia voerden een heilige strijd. Zoals het met een heilige strijd altijd gaat, wordt elk slachtoffer automatisch martelaar. Anna Banti begint haar roman noi credevamo (“wij geloofden”) met drie vrienden in het Koninkrijk der beide Siciliën die in 1831 trouw zweren aan Giovane Italia. We zien hoe hun levens bepaald worden door de heilige strijd. De eerste gaat deze strijd te ver. Voor de tweede gaat het nog lang niet ver genoeg. De derde wordt gelouterd door jarenlange opsluiting in Montefusco. Toch blijft het vuur van de revolutie in hem branden en in 1860 sluit hij zich aan bij de roodhemden van Garibaldi.

Het optreden van de Carbonari kwam voor het eerst aan het licht in het Koninkrijk Napels rond 1815. Hierbij richtten zij zich tegen de Franse overheersing onder het bewind van Napoleon Bonaparte. Na de val van Bonaparte richtten zij zich meer op het nationalistische gevoel en bestreden zij ook de Oostenrijkse invloed binnen de Italiaanse gebieden. In 1820 dwongen zij koning Ferdinand I van de Beide Siciliën een constitutionele monarchie af te kondigen. Dit succes bracht Carbonari in het koninkrijk Sardiniëertoe dezelfde eis aan koning Victor Emanuel I voor te leggen, die hierop besloot af te treden ten gunste van zijn broer Karel Felix. Beide politieke omwentelingen waren slechts van korte duur doordat met hulp van de legers van de Heilige Alliantie –Rusland, Oostenrijk en Pruisen- de opstanden onderdrukt werden en de situatie van vóór 1820 weer hersteld werd. Hierop besloten verschillende Carbonari het land te ontvluchten en zich vooral in Frankrijk te vestigen.
 
Giuseppe MazziniBij het uitbreken van de Julirevolutie in 1830 te Frankrijk, die zich richtte tegen koning Karel X, waren ook de Carbonari actief. Het succes dat geboekt werd, was aanleiding om te geloven dat soortgelijke opstanden ook mogelijk moesten zijn in Italië. Begin 1831 slaagden de Carbonari er dan ook in verschillende steden binnen de Kerkelijke Staat los te maken van het pauselijk bestuur en er een tijdelijke republiek te vestigen. Op aandrang van paus Gregorius XVI waren het opnieuw de Oostenrijkse legers die ingrepen en de opstand neersloegen. Hierop volgden grootschalige vervolging van de Carbonari waardoor veel leden besloten uit te treden en toe te treden tot een nieuwe beweging, Giovane Italia (Jong Italië), geleid door de Vrijmetselaar Giuseppe Mazzini.
 
Bron: nl.wikipedia.org

150anni-lanostrastoria.it

Cabiria

gekeken naar de eerste episode van Cabiria (1914)
de film die D.W.Griffith en Cecil B. DeMille beïnvloedde

CabiriaHet is dit jaar honderd jaar geleden dat de opnamen begonnen van het Italiaanse filmepos Cabiria (1914). Het verhaal speelt zich af tijdens de Tweede Punische oorlog tussen de Romeinen en Feniciërs. Deze oorlog is vooral bekend geworden door Hannibal die met olifanten over de Alpen trok. Het filmscenario is voor een deel gebaseerd op de historische roman Salammbô (1862) van Gustave Flaubert. De Italiaanse schrijver Gabriele d’Annunzio heeft aan het scenario van Cabiria meegewerkt.

De jonge Cabiria wordt tijdens een uitbarsting van de Etna door piraten ontvoerd. Ze wordt als slaaf verkocht in Carthago. Daar wil men haar op een gegeven moment offeren aan het reusachtig afgodsbeeld van Moloch. Cabiria wordt gered door de Romeins edelman Fulvia Axilla en zijn slaaf Maciste. Maar net nadat Cabiria in veiligheid is gebracht, wordt Maciste gevangen genomen. Fulvio Axilla slaagt erin om Carthago te ontvluchten…

Cabiria
stills uit Cabiria
…de filmkunst maakte honderd jaar geleden nog veel gebruik van tableau vivants die laten zien dat cinema aanvankelijk verstaan werd als “levende beelden”, d.w.z. bewegende schilderijen…

Net als de meeste regisseurs van zijn tijd, liet Pastrone zich voor zijn visuele drama’s inspireren door de schilderkunst. Zo ontdekte ik op de site Burning Mirrors dat twee scenes met Archimedes twee tableau vivants zijn van schilderijen. In de eerste scene zien we Archimedes vlak voor zijn dood somber voor zich uit kijken. Zijn houding is overgenomen van een schilderij van de Italiaanse historieschilder Niccolò Barabino (1832-1891).

Archimedes
Pastrone liet zich voor een scene met Archimedes (rechts) inspireren door een schilderij van Niccolò Barabino (links)

In een andere scene heeft Pastrone een gravure van de Franse kunstenaar Gustave Courtois (1853-1923) als voorbeeld genomen. We zien Archimedes hier zoals Rafael hem rechts op de voorgrond op het fresco van de School van Athene heeft afgebeeld.

Archimedes
voor de bovenstaande scene met Archimedes (rechts) stond een gravure van Gustave Courtois (links) model.

Cabiria is niet alleen bekend omdat het D.W.Griffith geïnspireerd heeft tot het maken van Intolerance (1916). Het was ook de eerste populaire film waarin gebruik gemaakt werd van een bewegende camera. De tracking shot waarbij de camera op een dolly is gemonteerd, werd aanvankelijk ‘een Cabira’ genoemd. De actie kon nu met de camera gevolgd worden, waardoor de cinema zich kon gaan onderscheiden van het theater met zijn statische blik. Twee jaar later zou D.W.Griffith met een verticale tracking shot van Babylon in de film Intolerance, een zgn. kraan shot, laten zien wat voor een omwenteling de bewegende camera voor de film betekende.

Cabiria
still uit Cabiria
Under the pseudonym Piero Fosco, Cabiria’s director Giovanni Pastrone utilized innovative tracking dolly shots (before they were known as such) that not only freed the camera from the static proscenium effect imposed on the motion picture camera by theatrical and still photography traditions, Pastrone’s moving camera did much to replicate the point of view of an observer moving about within the scene. A first-time viewer of Cabiria can unconsciously expect the stone-still dramatic cinematography of standard silent era films. The first camera movement in Cabiria, only minutes into the film, can have an electric effect on even today’s viewers, and certainly must have been shocking, even unsettling, to audiences of 1914. And note that Pastrone’s camera movements are not the in-and-out movements of Griffith’s Intolerance, they are lateral movements that eschew right angles producing a profound cinematic experience. The influence of such groundbreaking cinematography was immediate and can be seen in American films that predate Intolerance, such as His New Job (1915).
 
Bron: silentera.com

Cabiria [ imdb. com ] | The historical imagination of Cabiria