Maandelijks archief: mei 2009

beeld en verbeelding

de vlekkentechniek van Alexander Cozens (1717-1786)

Alexander Cozens was een landschapsschilder van Russische afkomst die in Engeland bekend werd met A New Method of Assisting the Invention in Drawing Original Compositions of Landscape (1786). In dit handboek voor landschapsschilders zette hij zijn zgn. ‘vlekkentechniek’ uiteen. Hij baseerde zich daarbij op een uitspraak van Leonardo da Vinci die er 250 jaar eerder al op gewezen had hoe belangrijk het voor een schilder is om verweerde plekken op oude muren te observeren. Dat zou een stimulerende werking op de verbeelding die in deze vlekken heel iets anders kon waarnemen.

Bij deze muren doet zich
hetzelfde als bij klokken voor:
in hun kleppen zult ge
alle mogelijke woorden horen

Leonardo da Vinci

In de twintigste eeuwse kunst zou Max Ernst deze techniek die in het Frans frottage wordt genoemd, gebruiken voor zijn surrealistische landschappen. In de psychologie ontwikkelde Hermann Rohrschah in 1921 de naar hem vernoemde test vanuit het fenomeen waar Leonardo da Vinci al op wees: beelden ontstaan in ons hoofd, aan- en ingevuld door de verbeelding. Zo werkt ook de schilderkunstige illusie die onze waarneming letterlijk verruimt: het oog breekt het platte vlak open en dringt door in een imaginaire ruimte. De illusie wordt werkelijkheid.

Cozens
Alexander Cozens vlekkenlandschap
Cozens’s famous ‘blot’ technique was fully evolved by the 1750s. However he did not explain it in detail until the publication of ‘A New Method of Assisting the Invention in Drawing Original Compositions of Landscape’(1786). The idea seems to have originally been developed by him as a teaching aid, to liberate the imagination of the student who, he felt, spent too much time in copying the works of others. He wrote that the blot was a ‘production of chance, with a small degree of design’. The true blot was ‘an assemblage of accidental shapes’, ‘forms without lines from which ideas are presented to the mind’. Blotting was done deliberately, the ‘rude forms’ which result having been made ‘at will’.
 
Bron: tate.org.uk
Cozens
Alexander Cozens
Landschappelijke compositie, ca. 1770-80
Alexander Cozens (1717-86) described his ‘blot’ method for making ideal landscape drawings, in his book A New Method of assisting the Invention in Drawing Original Compositions of Landscape. This was published shortly before his death. The idea came to him when he was drawing master at Eton College. He found that accidental stains on a piece of paper stimulated the imaginations of his pupils. He had a large and loyal group of amateur followers, including two of the sons of George III (reigned 1760-1820) and his own son, John Robert Cozens.
 
According to Cozens, the ideal landscape drawing was made as instinctively as possible. The artist was to control his hand only in accordance with some ‘general idea’ which he should first have in his head. This done, the accidental shapes of the washes would suggest natural features to the artist. He could then elaborate or paint over them for the highly imaginative more finished drawing. The artist had thus ‘invented’ the compositions rather than drawn actual places.
 
Many of Cozens’s drawings are impressive for his use of chiaroscuro (light and shade). Their intensity suggests the power and mystery of nature: his landscapes, nearly always devoid of figures, were designed to provoke specific personal responses in the viewer, including feelings of awe, surprise, melancholy and delight.
 
Bron: britishmuseum.org
Cozens
Alexander Cozens
Before the storm, 1770

“Kijk naar een muur die vol vochtplekken zit, of naar stenen die onregelmatig van kleur zijn. Indien ge een achtergrond zoekt, zult ge hierin goddelijke landschappen zien, bezaaid met bergen, bouwvallen, rotsen, bossen, grote vlakten, heuvels en valleien in grote verscheidenheid; dan weer ziet ge er hele veldslagen in en vreemde figuren in hevige actie, gelaatsuitdrukkingen en kleren en een oneindigheid van dingen waarvan ge de volledige en eigen vorm zult kunnen herkennen. Bij deze muren doet zich hetzelfde als bij klokken voor: in hun kleppen zult ge alle mogelijke woorden horen.”
Leonardo da Vinci

Alexander Cozens [ digischool.nl ]

hier sta ik en ik kan niet anders

gezien met Michaela op DVD: Luther (2003)

Luther DVDIn onze beeldvorming over historische personen worden we vaak gemanipuleerd door geconstrueerde mythen. Maarten Luther (1483-1546) is een van de meest invloedrijke personen uit de geschiedenis en zijn mythe is het verhaal van één man die de macht van de Kerk brak, die wees op onze persoonlijke relatie met God en die Europa voor bijna 150 jaar in rep en roer zette. Voor de post-christelijke eenentwintigste eeuwer is de mythe van Luther vooral het verhaal geworden van het individu dat met succes in opstand komt tegen de autoriteit. Waar Erasmus diplomatiek bleef, stelde Luther zich compromisloos op tegenover de kerk van Rome.

De film Luther uit 2003 probeert weer eens het ware verhaal te vertellen. Omdat het Amerikaanse Thrivent Financial for Lutherans deze film voor een belangrijk deel gefinancieerd heeft, weten we bij voorbaat dat we een ingekleurd beeld te zien krijgen. Luther is een biopic over de grote kerkhervormer gezien door de ogen van zijn eenentwintigste eeuwse erfgenamen. Toch lijkt de film objectief omdat de gangbare visie verkondigd wordt: de katholieke kerk is een corrupt machtsinstituut geworden dat de massa uitbuit en arm houdt. Het individu, vertegenwoordigd door Luther, komt daar terecht tegen in opstand. Deze schijn van objectiviteit is er omdat Luther 500 jaar later de wereld aan zijn kant gekregen heeft. Dat was 90 jaar geleden en 400 jaar na de Rijksdag in Worms (1521) nog wel anders. Katholieken en protestanten leefden toen nog in twee werelden. Zo kun je in het katholieke Beknopte Handboek der Kerkgeschiedenis uit 1924 bijvoorbeeld lezen:

De onevenwichtigheid van zijn zielenleven openbaarde zich ook in zijn zelfverheffing en eigenwijsheid, waardoor hij zich boven allen plaatste in zijn hevig opbruisende toorn

Beknopt Handboek der Kerkgeschiedenis
( W. Nolet, 1924 )

95 stellingenIn feite is deze uitspraak een demonisering van Luther‘s persoon, aangezien zelfverheffing en oplaaiende woede de eigenschappen van Lucifer zijn. In de film zien we uiteraard een compleet ander beeld. Luther ontsteekt in zijn monnikscel soms wel in toorn, maar deze woede is een heilige verontwaardiging tegenover de verleidingen van de duivel. Luther‘s ware gezicht is dat van de devote monnik, die weet dat hij alleen in de nederigheid zijn God kan vinden. Joseph Fiennes speelt de rol van Luther met grote onschuldige ‘hier sta ik en ik kan niet anders’ ogen. Hij is intens verdrietig maar ook furieus wanneer hij ziet dat de boeren voor het gewelddadige verzet kiezen. Kortom, Luther heeft alles wat een charismatische strijder tegen het onrecht eigen is. Net als Mahatma Gandhi, Martin Luther (!) King en Nelson Mandela is hij boven alles een vredestichter. Of Luther in werkelijkheid was zoals hij in deze film wordt neergezet, valt te betwijfelen. Wel wordt duidelijk hoe groot en corrupt de macht van Rome vijfhonderd jaar geleden was. De verwerpelijke aflatenhandel als het duidelijkste voorbeeld van dat machtsmisbruik, werd toen gelukkig openlijk bestreden vanuit het moedige geweten van één Augustijner monnik. Met alle gevolgen vandien…

luther.de/nl | de 95 stellingen

Chris Leavens

is een illustrator uit de Verenigde Staten
Chris Leavens
Chris Leavens Overgrown
Chris Leavens was born and raised in Pennsylvania. He breezed through school and passed a good deal of time doodling, drawing robots, spaceships, and bizarre creatures. As long as the letter “A” kept showing up on his papers, Chris’s teachers didn’t really seem to care. He continued both his education and his doodling at Penn State University, where he graduated with a BA in film and video. A few months after graduating, Chris migrated west to Los Angeles in search of work in the film industry. Many adventures followed, including a brief career as a video editor and motion graphics designer, as well as his directorial debut, I Don’t Know Jack, a feature documentary about Jack Nance, star of David Lynch’s Eraserhead. Chris decided to take a break from the film biz and began working as an illustrator, graphic designer, and web designer, focusing primarily on educational material for children. This “break” has more than outlived Chris’s Hollywood career and continues to this day. Currently, Chris is focusing on creating vector art using Adobe Illustrator CS3. He produces most of his artwork — from start to finish — entirely in Illustrator, including textural elements. His work incorporates absurdity, anthropomorphism, and a healthy dose of humor.
 
Bron: imagekind.com

unloosen.com