Maandelijks archief: maart 2014

Bray album

het schetsboek van luitenant Gabriel Bray (1775)
National Maritime Museum, Greenwich, London

Gabriel Bray (1750-1823) was tweede luitenant op HM Pallas tijdens een reis naar West-Afrika en het Caraïbisch gebied tussen december 1774 en september 1775. Het doel van deze missie was vermoedelijk om rapport uit te brengen over de Britse belangen in de slavenhandel. Er volgde nog een tweede reis, maar alle tekeningen uit zijn schetsboek zijn tijdens de eerste reis gemaakt. De HM Pallas zeilde in december 1774 naar Tenerife en voer in januari verder naar Senegal waar het tot in februari bleef liggen. Daarna werd de oversteek gemaakt naar West-Indië.

gabriel_bray
Self-portrait of Lieutenant Gabriel Bray sketching in watercolours (credits: National Maritime Museum, Greenwich, London. Purchased with the assistance of the Society for Nautical Research Macpherson Fund.)

Het schetsboek van Gabriel Bray is een fraai tijdsdocument dat op informele wijze het leven aan boord van een Engels schip 240 jaar geleden illustreert. Ook maakte Bray met waterverf ingekleurde tekeningen van plaatselijke stammen die hij in West-Afrika bezocht zoals de Wappo in Ivoorkust en de Jolliffes. Volkenkunde was in het laatste kwart van de achttiende eeuw eerder een hobby dan een wetenschap. De onbevangen nieuwsgierigheid van Bray, die als tekenaar ongeschoold was, geeft zijn schetsboek charme.

national maritime museum [ rmg.co.uk ]

Waarheid en methode

gelezen in Letter en Geest (Trouw): “Hij opende mij de ogen”
Maarten van Buren over Waarheid en Methode (1960) van Hans-Georg Gadamer
gadamer_boekIn zijn hoofdwerk Waarheid en methode verzet Hans-Georg Gadamer (1900-2002) zich tegen de opvatting dat kennis en waarheid alleen bereikbaar zijn via streng wetenschappelijke methodes. In plaats daarvan verdedigt hij de praktijk van het interpreteren, die zowel in het dagelijks leven als in de wetenschap het onvermijdelijke uitgangspunt vormt van de zoektocht naar kennis en waarheid.
 
Sleutelbegrip bij Gadamer is Verstehen (verstaan): ‘direct deelhebben aan het leven, zonder de theoretische bemiddeling door het begrip’. Verstaan roept, meer dan begrijpen, het beeld op van de luisteraar die zijn oor leent aan degene met wie of datgene waarmee hij in gesprek is. Het gesprek dient voor Gadamer als model voor de omgang met de ander, met teksten, met de overlevering, kortom: met alles wat verstaan wil worden.
 
Met Waarheid en methode legde Gadamer in 1960 de grondslag van de hedendaagse hermeneutische filosofie. In de vertaling van Mark Wildschut is deze klassieker nu voor het eerst in het Nederlands beschikbaar.
 
Bron: vantilt.nl

Hans-Georg Gadamer [ nl.wikipedia.org ]

Franse Hitchcock

gezien op Canvas: Les Diaboliques (1955)

les diaboliques afficheFilm noir heeft in zijn naam een dubbele verwijzing naar een Franse oorsprong. Film is een Franse uitvinding en het nieuwe medium werd tot de Eerste Wereldoorlog gedomineerd door de Franse filmindustrie. Noir verwijst naar de sombere, existentialistische levensbeschouwing die in Parijs gepatenteerd is. Maar het genre is in de jaren veertig in de Verenigde Staten tot bloei gekomen. Ook in de jaren vijftig, waarin het existentialisme het geestelijk klimaat beheerste, bleef film noir het goed doen.

Vorige week was op Canvas Les Diaboliques (1955) te zien. Samen met Le salaire de la peur (1953) is het een van de beste films van Henri-Georges Clouzot. In beide films speelt zijn vrouw Vera Clouzot. Zij was van Braziliaanse afkomst en speelde slechts in drie films, alle drie geregisseerd door haar man. Net als Greta Garbo en Catherine Deneuve heeft ze een sfinxachtig, voornaam gezicht. Als zo’n gezicht daarbij nog Frans spreekt, kun je het niet deftiger krijgen. Vera Clouzot heeft grote ogen die erg geschikt zijn voor de shock-and-awe-scènes. Bovendien contrasteren ze goed met de vileine oogopslag van Simone Signoret.

veraclouzot_self
Vera Clouzot in een scene die associaties oproept met vampierenfilms maar ook doet denken aan de beroemde scene uit Suspicion (1941) van Hitchcock
Vera Clouzot heeft grote ogen die erg geschikt zijn voor de shock-and-awe-scènes. Bovendien contrasteren ze goed met de vileine oogopslag van Simone Signoret.

Les Diaboliques is een film noir waarin horror en mysterie gecombineerd worden. Clouzot laat zich zien als een Franse Hitchcock. Ook zie ik een parallel met Ascenseur pour l’échafaud (1958). De fotografie in de film zit vol expressionisme: langgerekte schaduwen, close ups, diagonalen en andere “grafische” elementen. Aan het einde van de film komt een waarschuwing: wees niet diabolisch en verklap nooit de plot. Ga onbevangen kijken en laat je tenslotte verpletteren door de laatste drie minuten…

Les Diaboliques [ imdb.com ]